Artículos

Ela dorme! Ela soña! por Lugrís Freire, Manuel Ano VIII Número 28 (1926); p 1

Da renacencia céltiga : a moderna literatura irlandesa : (proseguimento) por Risco, Vicente Ano VIII Número 28 (1926); p 2-5

Nota bibliográfica : presentada ao ''Seminario de Estudos Galegos'' na xuntanza do 6 de febreiro por Martínez López, Ramón Ano VIII Número 28 (1926); p 6-7

A Edade de Ferro na Galiza : proseguimento. por López Cuevillas, Florentino Ano VIII Número 28 (1926); p 8-9

Archivo filolóxico e etnográfico de Galiza. Ano VIII Número 28 (1926); p 10-12

Hos homes, os feitos, as verbas. Ano VIII Número 28 (1926); p 13-18

Páginas

Año VIII Número 28 - 15 abril 1926 - Copia dixital

Páginas 2 de 24

Número publicación

Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano VIII Número 28 - 15 abril 1926

Descargas

Va a descargar los ficheros del grupo Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano VIII Número 28 - 15 abril 1926 en formato PDF (versión imprimible)

Seleccione para descargar:

El documento entero (24 páginas)

Una selección Desde página hasta

Descargar

El esquema METS es un estándar para la codificación descriptiva, administrativa, estructural y de metadatos respecto a los objetos dentro de una biblioteca digital, expresado mediante el lenguaje de esquema XML del World Wide Web Consortium. El estándar se mantiene en la Red de Desarrollo y Oficina de Normas MARC de la Biblioteca del Congreso, y está siendo desarrollado como una iniciativa de la Biblioteca Digital de la Federación.

Exportar

Ano VIII Número 28

Título	Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano VIII Número 28 - 15 abril 1926
Idioma	Gallego
Notas	Reproducción electrónica. Santiago de Compostela: Biblioteca de Galicia, 2009 Erro na data da portada.
Tipo de publicación	Publicacións seriadas

Formatos de descarga

Exportar

Descargar en formato Linked Open Data / EDM 5.2.8

¿Quién participó?

Lugrís Freire, Manuel

1863 - 1940

Martínez López, Ramón

1907 - 1989

López Cuevillas, Florentino

1886 - 1958

Risco, Vicente

1884 - 1963

6b5a85a6-9a03-4e59-a2b4-2857c573b256

¿Qué otros autores fueron coetáneos?

d4aceb71-3fb0-4975-9ab5-4af83511f62b

¿En qué otras publicaciones participaron estos autores?

¿Qué materias trata?

Prensa

Ejemplares físicos

Biblioteca de Galicia	Signatura: Public. 5 — NOTAS: Anotacións manuscritas nalgunhas contracapas. Comprende: Ano VIII Número 28 - 15 abril 1926 Formato ePub Versión PDF

Tanto la transcripción de los textos (OCR) como la identificación de las entidades mostradas se han realizado mediante inteligencia artificial. El resultado puede contener errores acumulados en ambos procesos; conviene verificarlo contra el facsímil original. Más información[aquí].

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/11571754.xml Da renacencia céltiga A Moderna Literatura Irlandesa (Proseguimento) «Pela flor que mruchou no esquecimento. Pela aza que se eleva e logo cal O tristes labios meus, rezail rezai!» di Teixeira de Pascoaes. A aza que se eleva e logo cal... ond'haberá maor tristura e mais fonda traxedia? Pols n-estas tres de Lennox Robinson, ollamos coma cán desfeitas, cou- ladas no seu vóo, as ás do pensamento, do entusiasmo e do sacrifizo... Na primeira, James Nugent, un Feniano que levou vinte anos na cadea, surte e retorna á crecentemente próspera Irlanda do período an- tra Land Act e o comenzo da Guerra Europea. Il agarda atopar mais forte ainda que cando o prenderon, o sentimento da independenza; mais pol-a contra, alopa a xente encalmada satisfeita e ben disposta pró Goberno ingrés, com os porcos ben mantidos. Co-a axuda de un discípulo quéreos sacar d'aquel vergoñoso contentamento de bestas, e fracasa. Aí dous antigos axiladores que vai buscar son arasto- ra dous vellos respetosos co-a autoridade. adicados a orgaizar leuturas sobr'educación... Anuncia un milin, e a xente vaise pro cine namentras un vello, ollando a sala valeira, co- menta o feito con frase cruel. The Dreamers refirese ó intento heróico de Robert Emmet, aforcado en 1803, despois de unha loita desesperada contr'as tropas inglesas. A traxedia eiqui é a desilusión de Emmet é ver qu'os que o siguen o van deixando pouco e pouco. The Lost Leader é unha obra na que Len- nox Robinson, preocupado pol-a liberdade da sua terra, fixo principalmente porfia políteca, pondo nos beizos dos persoaxes longos e animados discursos. O éisito en Dublin foi enorme, e lamén o tivo en Londres en 1919. The Witeheaded Boy é en troques unha comedia. É unha nai, da aldeia, que sacri- fica a todol-os seus fillos pra qu'o mais novo queéo qu'ela quer, se faga un gentleman. Mát- dao a estudar Meiciña na Universidade de Dub- lin, e gasta os cartos co-il, que se dá a gran vi- da namen'ral-os irmans morren á miñoca. Es- treada en Dublin, en 1917, con grande éisito. Foi e Londres, cando alí a puxeron, a peza millor da tempada. Veleiqui as obras de teatro de Lennox Ro- binson. Ten lamén historias coma Looking after the Gir's e A Pair of Muddy Sho:s a pirmeira é ua estudo d'unha pauliña coma responsabilidade familiar; a segunda é unha fermosa historia de pantasmas. IX James Joyce: a Irlanda deu -e cecals so- mentes a Irlanda podería dalo - isle caso que poderíamos dicir úneco no noso tempo. D'iste home, d'iste escritor de quen todos falan e que, se cadra, ninguén leeu, si qu'u1 pode pensar -si é alal e coma nol-o pinta - que len pau- to co Demo. Iste si qu'é endlanzdo, e non Carducci e Leautréamont. Carducci non é mais qu'un poeta de milin, e de Leautréamont. Gómez de La Serna amostiou qu'era un infe- liz, Joyce seiva nono é. Selca, porque velequi un home do que todos temos que falar per forza, sen agarradeira posibre, porque apena si podeu un conseguir leer un anaquiño, tre- ducido coma que a furiadelas n-algunha de esas revistas novas, sin qu'un poida acadar, a menos de facer pra elo un viaxe longo, non digo xa as obras inteíras, que son cousa de mi- llonarios e d'escolleitos, senón nin ainda uns anaquiños en ingrés.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/11571755.xml NÓS Hal mucho escrito en col de Joyce, e seica o que mais val el é o que fíxo Valery-Larbaud, que sen dúbida é un home de verdadeiro espírito, de imensa leitura, e d'un senso seguro de modernidade. Joyce anda por aí posto en comparanza con Dante, con Shakespeare, con Rabelais, con Calderón, con Goethe e con Dostoyewski. E os que o fan son homes coma Yeats, Valery Larbaud, T. S. Eliot, Havelock Ellis, Ezra Pound, etc. E iste éxito foi cousa súpeta e unánime. Os retratos que coñecemos apreséntano con barbas nascendo arredor do queixo, e deixando, os lados da mosca, dous espazos sen pelos. Ten un nariz calquera, as sobranceixas fruncidas c'un plegue no entrecejo, coma marca de telmosía, de concentración do pensamento e mal humor. Outro plegue horizontal, moi baixo, indica espírito maligno. Os ollos teñen un ollar penetrante. É sen dúbida un tipo cerebral, escuro, cheo de misterio. Simone Tery, que falou co-il, di que tendo un linte rosa por toda a face, dá así e todo a sensación de ser descolorido. Hai algo d'engano e de mentira en toda esta figura. Din de Joyce que se non quixo axionllar diante da sua nal morta. Quen pode xusgar dos sentimentos e dos motivos d'outro con seguranza? Mais hai xenreiras qu'amosiran qu'o Demo non anda lonxe. James Joyce nasceu en Dublin, en 1889, d'una antiga xente católica, enxebremente irlandesa. Educouse no Colexio dos xesuítas de Clongowes Wood, onde recibeu unha forte cultura clásica: léngoas mortas, literatura grega e latina, filosofía grega y-escolástica, teoloxía, ciencias. Os xesuítas querían facer entrar na orde, mais non conseguiron. Pasou á Universidade de Dublin a estudar Medicina, y-estando a sua xente arruinada, tivo que dar leccións pra poder seguir os cursos. Era d'aquela cando em principíaba a renacença irlandesa, mais Joyce refusou de seguila. Desbotou da sua y-alma a relixión, a léngoa e o patriotismo irlandés. Escrebeu en contra do Teatro Nacional; alou a un escritor a quen debía o pan: soberbo com'o Demo, nin esilvo cos renacentistas irlandeses, nin cos seus enemigos. Rematou por se facer odioso a todos, e tivo que fuxir. "Eu non quero servir ó que non creio - dí - por mais qu'eso se chame o meu fogar, a miña pátria ou a miña eirexa.... E non leño medo a cair en erro, anque sea grave, un erro pra tod'a vida, aínda se cadra pra tod'a eternidade". James Joyce é dos que se botan de cabeza ó inferno sen remordemento. E deixou terra, familia, amigos - que poucos podian ser - y-eisilouse. Foi-se pra París, e seguiu estudando Medicina, e principalmente, filosofía, matemáticas, léngoas antigas e modernas. Depreendeu o noruego pra ler a Ibsen no orixinal; leu a Aristóteles e a Santo Tomás. Logo deixou a Medicina e quixo facer cantante. Ainda volveu a Dublin, onde casou, en 1905; mais tivo que marchar de novo, e andivo por Europa adiante. Viviu estreitamente, e coma pudo, en Roma, en Trieste y-en Zurich, dando leccións de inglés, francés, alemán e italiano. En Zurich fundou un teatrín onde, envolto na saudade da pátria, reconciliado en parte coa sua renacença, fixo representar pezas do Teatro Nacional Irlandés, contr'o qu'outrora escribira, traducindo il mesmo pra ela Riders to the sea de Synge e Countess Cathleen de Yeats. E volveu a Dublin, onde quixo montar un circo, e terceira vez volveu marchar. En 1920 afincou en París. Joyce publicou primeiro un libro de versos: Chamber Music en 1907. Versos imaxinistas, moi apreciados no mundo culto. Dubliners é unha colección de contos, tipos y-esceas da vida de Dublin, de xeito naturalista, ond'as xentes coñecidas están postas cos seus nomes verdadeiros. Son anacos de vida, ond'o autor amostra xa a sua mesranza. Moito lle custou atopar editor pra iles. Principalmente, pedíanlle que suprimira, aniroutros pasaxes, algúns nos que facia alusión a certos feitos da vida privada d'El Rei Eduardo VII. Canso de loitar, Joyce decideuse, e mandoulle os pasaxes chatados a George V, pra que lle dixera o que pensaba d'iles. Do Pazo dixéronlle qu'a eliquela non permitía ó Rei responder a tal consulta. Por fin, atopou quen llo editara, melante a supresión d'aquil e outros pasaxes, e ainda así e todo, o editor exixeulle que puxera unha fianza pra responder dos procesos que lles iban vir. Mais cando pideu que ll'entregaran a edición, soupo que se presentara ali un

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717514.xml E volveuse deitar na y-área. A ama foi ond'o home. - Qué me trás, Marica? - Qué che vou traguer! Estábache faguendo as papas, o deño do xastre foi alá, dixenlle qu'eran miadas, y-encheunas de borralla. - Ay, Marica, qu'eu morro de fame... Ay por Dios, Marica traim'algo qu'eu morro! - Pois deixa, que vou ver s'as pitas puxeron, e cozach'os ovos na lareira. E baixou ó galifeiro, trouxo dous ovos, e meteuos ant'a borralla pr'os cocer. A pouco, o xastre ergueuse e apareceu na cocina: - Brrr... qué frío! - Ben feito, ben feito; porque non val pr'a cama? - Non señora, onde corto coso, onde coso como, onde como ceno e onde ceno durmo... Déixeme quentar un pouco... E colleu o badil e principiou a remexer no lume ata qu'escachifou os ovos. Ó pouco volveu pr'a y-área. Volveu a ama ond'o home. - Qué me trás Marica? - Qué che vou traguer? Estábache cozendo os ovos, chegou o deño do xasire, remexeu no lume y-escachifounos. - Ay, Marica, qu'eu morro de fame! Tra- NÓS m'algo qu'estoa morrendo! - Pois deixa, que vou ver s'hai fariña mila e fagoch'unha vica. Foi, colleu a fariña, fixo a vica, púxolle o testo, e deixouna a cocer no lume, e volveu ond'o home: - Vala, xa está a vica fella. O xastre non foi. Agarda un pouco e volvo por ela. O xastre deixounos estar deitados, ergueuse agustiño, foi á cocina, colleu porqueria, abriu a vica, meteuille a porquería dentro, deixouna com'estaba, e volveu pr'a y-área. D'alí a pouco foi a ama pol-a vica, moi afoula, e levoulla á home. Emprincipiaron a comer, e ó pouco, o vello púxose a berrar: - Ay, Marica if que me trouxeche elquí, que boto os figados! Miraron, e viron a porqueria. - Foi o deño do xastre - dixo a ama - condenado, que me fol alí, y-eu pensaba que non! D'aquela érguese o xastre e dixolles: - Ben feito, pra qu'adeprendan, que malaban á fame ás xastres e ás costureiras, pois agora xa saben o que é a fame! Os vellos escarmentaron e non volveron ás andadas. TODO GALEGO DEBE POSEER AS OBRAS DO POETA DA RAZA DA TERRA ASOBALLADA O BENDITO SAN AMARO NA NOITE ESTRELECIDA VENTO MAREIRO NO DESTERRO PEDIDOS A "LAR" REAL, 36 1.º A CRUÑA

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717518.xml 16 A segunda parte, de música relixiosa, cantouna o Coro atrás d'un telón, representando un fermoso pórtico románico con moitas figuras, e pro Exultate Deo de Palestrina, lociu un soberbo rosetón oxival, d'un efecto prodixoso, e que consideran com'un dos millores acertos da escenografía moderna. Por fin, a terceira parte fixose cun decorado representando unha gran fiestra alumeda pol-o luar. O trunfo do Castelo foi superior a canto s'agardaba do seu imenso xenio. A interpretación Ainda sendo humildes as arelas da Sociedade Polifónica, soupo abranguar un éxito coma se lembran poucos na nosa Terra. O Teatro Principal estivo cheo, con moita mais xente da que n'ill colle comodamente: había cadeiras metidas ant'as lunetas, xente de pé, algús s i- bindose onde podian. O aspecto da sala era do mais locido. A xente ovacionou os lenços do Castelo, e o Coro dend'o comenzo. O labor dos cantantes estivo á oulura que s'agardaba, e chegou ó cume na segunda parte. Houbo que repetir o Exultate Deo. Tamén mereceron loubanza os solistas: a Sria. Luz Fernández, soprano, no Cant dels aucells, e Xosé Castro Souto, tenor, na Canción do Volga. E ainda os cantos galegos do derradeiro. Remate Veleiquí as novas que temos do acontecemento artístico do 23 de Marzal. Non sei cando poderemos escoitar o Coro Polifónico fora de Pontevedra. D'un xelto ou d'outro, podemos gabar xa d'un bo emprendimento d'arte grande, e precisamente na música, onde tanto domina o gusto ruin na nosa Terra, n-esla terra d'artistas espontáneos, onde cada mozo da aldea é músico e poeta. O SAN FRANCISCO D'ASOREY Vimos en Santiago a derradeira obra do insigne escultor. En madeira policromada — madeira vivente, madeira espiritualizada en dous sentidos: espiritualizada pol-o traballo a un tempo miudo e xigante, espiritualizada pol-a plasmación do sentimento, d'un sentimento no que non hai dúbida qu'a vida do Seráfico Padre (a mais elxemprar das vidas humans) foi intimamente vivida; madeira con alma — traballada con minucia at'o derradeiro detalliño, c'un longo e demorado esforzo d'alención, e conservando cada mordedela da goiva no pau, a impronta do traballo material que se volveu arle e vida, o sinal do procedemento, com'en cerlos xaponeses y-en algúns occidentais con concencia ar-lística, que traballaban á luz da lámpara da verdade. O Santo, figura alongada ata o mais do natural, coroado de froles e paxaros por riba da groseira cogulla que lle cobr'a testa, ofrece a sua carne mártir, cos brazos en cruz, apoiado n'un penedo e no couce d'un arbre, que desprende unha pola, apegado á terra pol-o sentimento fraternal, crucificado na Natureza por propia vontade, cos sagrados estigmas en pés e maus, os cravos xa cobertos pol-a pel, pés e maus de Cristo d'un imitador de Cristo real e verdadeiro, pechadol-os ollos á luz do mundo, abertos por adrento á luz interior onde fro-lecen xa as estrelas do ceo, alma chea de bes-tas e paxaros e homes e abres e terra e penedos, que recolle en amor a Natureza inteira pra levarlla a Deus. O lobo, empoleirado atrás do Santo asoma por riba do brazo dereito pra acochar no seu fraternal unha testa de prodixosa realidade, traballada pelo por pelo, pe-chados tamén os ollos, com'un can cand'o acarician rañándolle ant'as orellas. A estola grosa com'un cilicio que cobr'a medias a pro-be carne do Santo, está por adiante coberta de remendos de teas ordinarias ou preciosas, que marcan n'ela unha gran cruz. Aseguran qu'Asorey fixo esta obra, porque aló en Madrid puféronlle a chala de que non sabía tratar mais que temas galegos. E anque así fora, qué?... E si o San Francisco é un tema universal, por ser universal, delxará de ser ga- lego? De todos xeltos, conseguiu co'il un dos seus maores acertos. E agora, alá vai co'il pra Madrid... en demanda cecais d'outra terceira medalla!. Seica lle poñen medo os Pirineus... Vai pra Madrid, onde sementes tres ou catro, e non dos que mais estimanza gozan, com-prenden a arte grande; os outros, ou xusgan c'un rancioso criterio académico, ou con crite- rios d'importación; ou un clasicismo noxoso, ou a moda...

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717512.xml ARCHIVO FILOLOXICO E ETNOGRAFICO DE GALIZA CONTOS DE XASTR 1. O qu'atinou pr'as orellas Era home e muller, e gobernábanse ben, mais tanto querían aforrar, qu'á noite comían o caldo ás escuras, pra non gaslaren gás. Chamaron ó xastre, e estivo cosendo, e ó chegar a noite, de que recolleron, a muller sacou o caldo, e sentáronse a cear na cociña. Coma xa era noile pecha e non vían, o xastre preguntou: - Señora ama: e logo non alcend'a luz? - Ay non, San Antonio! que se gasta moito gas, e vai moi caro. Vese ben, vese ben. - No! pois eu non sel s'atinarel. - Atina atina, que lamén alinamos nós. Principiaron, e o xastre iba collendo as berzas, e metías nas orellas. D'alí a pouco dixo: - Señora ama, a miña cunca non lle ten caldo! - Vosté que di? - Afellas que non llo ten. - Bai bai, pois eu boteillo. - Pois traya a luz e verá coma nono ten. A ama pousou a cunca, e refunfuñando, alcendeu o candil. Entón viron ó xastre co-as orellas cheas de berzas: - Ay, señor Ramón, vosté que fixo, que me- - Pois, Señora, eu non lle dixen que non iba alinar? coma non vía, en lugar d'atinar pro bico, alinel pr'as orellas. 2. O que gastaba moito fio Támen contan d'oulro Xastre, qu'a ama lle daba o fio tasado, e sempre llo estaba pe- dindo, dáball'un novelo e a pouco xa non tina fio. A ama enrabechada, rifoulle moito, e pe- choulle o novelo n-un caixón, non deixándo- lle mais qu'a punta do fio fora... O xastre tirou pol-o fio, sacouno todo, folno envolvendo, e gardouno na faltriqueira. Cha- mou á ama: - Señora ama, acabouse o fio! Ela abriu o caixón pra ver, e viu qu'era certo. - Ay que demo d'home! Coma faría pra sa- cal-o fio sen abril-o caixón! O xastre amostroullo e dixolle: - Velexuí o ten, pra qu'adeprenda a non dalo tasado. 3. O que gastaba moito tmp) Outro xastre puña a enflada moi curta, e a ama rifoulle, e dixolle: - Ay maestro, todo o tempo se lle val en metel-o fio na agulla: d'ise xeito nunca arre- mata! - E logo com'hei faguer, Señora? - Poña a enflada longa, e asi verá coma non ten qu'andar enfiando tantas veces, e apura mals a coser. O xastre puxo unha enflada tan longa com'o corredor ond'estaba cosendo. Pegaba unha puntada e dáball'a agulla ó rapaz que tragula d'aprendiz e declalle: —Anda pr alá co-iste fio! O rapaz botaba a correr at'o cabo do corre- dor, ata que pasaba o fio todo, e volvialle tra- guer a agulla ó maestro. Iste pegaba outra puntada, e volta a mander ó rapaz coa agulla (1) Os números 1, 2, 3 e 6, foron recollidos na terra de Cel- celas. O número 4 foi recollido na Limia (parroquia de Lam- aza, concello de Rairiz de Veiga). Referencias a xastres hai na nosa Terra infinitos contos, nos qu'aparecen de cote, por un lado coma met píños, e por outro coma mariquiteires e medrás. Coñecido é o dito de que: Seis xastres fan un home, o que hai a resposta de que: Seis xastres fan un home no ano do pan barato, que no ano do pan caro fazen falta vintecatro.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/11571757.xml NOS Cada capítulo ten un estilo diferente, según as necesidades da escena. Hai nos en forma dramática, en forma calecismo, mete n-outros artigos de xornal, poesías, etc. O máis remarcábel é o monólogo interior, que é a gran novidade de Joyce, pol-a qu'os Super-realistas franceses o teñen coma precusor. A fala é pintoresca e rica, con moitas verbas estranxeiras, inventadas, compostas, e todol-os recursos qu'un poida maxinar. O mesmo Joyce confesa que foi a Odisea o que lle sirveu de plan. Os capítulos do Ulysses correspóndense cos cantos da Odisea e ademais, según Valery Larbaud, ten cada un o seu simbolismo especial, correspondendo a unha parte do corpo, unha hora, un coor, etcétera. Por eixemplo o capítulo IV pasa n-unha redacción, e as correspondencias son: parte do corpo, o pulmón; arte, a retórica; coor, bermello; técnica, o entimema; título, Eolo; hai un persoaxe que corresponde ó Eolo de Homero, e a illa flotante d'Eolo é a imprensa. Atal é a obra, cecais a máis sonada no noso tempo. E do irlandesismo d'iste descastado, qu'imos dicir? Pois temos que dicir que padece no des- terro a obsesión da Irlanda. Que todal-as súas obras tratan da Irlanda, pasan na Irlanda, e os seus persoaxes son irlandeses. Que non perde de vista a sua terra, que s'entera de canto pasa n-ela, que lee todol-os días os xornais, d'ala, que cantos papéis trae no bolso refirense a ela. Qu'o qu'o queira facer falar, tenlle que falar da Irlanda. Qu'il é tristeiro, desgraciado, exilado... Polo derradeiro, qu'o seu esprito é fundamentalmente irlandés: irlandés pola sua rebeldía, pola exaxeración, pola paixón, polo humorismo, pola cobiza do misterio, pola rareza, porque non s'imita a ninguén... Aínda nos quedan moitos de quen falar: Lady Gregory, Padraic Colum, Edward Martyn, Padraic Pearson, Thomas Macdonnagh, John Eglinton, Seumas O'Sullivan, Terencio Mac Swiney, Arthur Griffith, Daniel Corkery, Liam O'Flaherty, Sean O'Casey, Oliver Gogarty, Desmond Fitzgerarld... Mais adiante voltaremos a coller o fío. VICENTE RISCO

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717511.xml NÓS en todo ó descrito na Geographica, e semellante á adarga celtibérica que se coñeceu co nome de cetra. Mais estas repersentacións, si ben amostran o gelito d'aquela arma defensiva, nada din en troques, acerca da materia de qu'estaba formada. Alves Pereira, (1) sablo adjunto do Museu Etnológico de Lisboa, lembrando os versos en que Silio Itálico fala das danzas dos galegos, di qu'os escudos debían ser de metal, já que d'eles sacaban sonidos pr'acompasaren os seus bailes: mais disgraciadamente, as estrofes da Púnica non son craras d'abondo pra permitir unha afirmación absoluta, podendo ocorrer moi ben qu'os fillos de Galiza que servían no exército d'Annibal, bateran co-as suas espadas no coiro tenso ou na madeira, cousas as duas moi usadas na fabricação d'escudos, parecendo confirmar esta opinión a ausencia de semellantes armas nas nosas estacións, que quedaría así espricada pol-a escasa resistencia d'aqueles materiais a aución destrutora do tempo. A superficie exterior das cetras galegas presenta case sempre acusados con mais ou menos craridade, labores ó parecer en releve, que se conseguirían cecais apricando láminas de ferro ou bronze. Taes labores afeulan formas distintas, circulares n-unha das estatuas do Jardim da Ajuda, cruciformes y-a modo de feixes de raios, c'os intervalos preenchidos de segmentos de circos concéntricos, no guerreiro de Vizella, e c'os mesmos segmentos partidos en catro porciós e juntados dous a dous, por liñas reutas no de Cendufe (fig. 36). Alves Pereira, de quen tomo istos datos, fal notal-a semellanza dos derradeiros dibuxos cos qu'aparecen adornado os reversos d'algunhas moedas de Salacia e da pretendida omonoia de Segóbriga e Sagunto, reversos tidos primeiro por figuras laberínticas, mais que non son outra cousa que repersentacións de cetras, asegún demostrou o numismático francés M. de la Goy. A circunstancia de pertenecerem as ditas moedas ó reinado do imperador Augusto, vencedor das tribus do NE e NW da Península, dá a case certeza de qu'aqueles reversos figuram algo coma trofeos dos povos sometidos ó Imperio, e por outra parte, a perfella imitanza dos adornos das adargas c'os qu'ostenta no seu escudo o guerreiro de Cendufe, e lamén a presenza nos umbos do circo concéntrico e da roda con radios reutos ou curvos, tan frecuentes nas pedras das citanias, autoriza a pensa que taes cetras foron usadas pol-asgentes da nosa terra (figs. 37 e 38). As courazas.— Carecendo coma carecemos de toda Informação a elas relativa, soilo podemos siñalar o feito de que nos países celtibéricos foron alcontradas courazas metálicas grabadas con circos concéntricos e co-as espirás aparelladas que tamén s'atopan na nosa cultura dos castros. (1) Os cascos de tres cristas. — O problema da Identificação arqueológica d'esta arma, foi abordado por Lelte de Vasconcellos n-un artigo que publicou no tomo XI da sua revista O Archeologo português. O ilustre sabio disposto de faguer unha comparação do texto da Geographica co outro da Bibliotheca de Didoro Siculo, no que se fala de capacetes celtibéricos coroados por prumas tinguidas de púrpura, e d'estabelecel-a semellanza que devia existir antri-iste tocado guerreiro y-os nosos cascos de tres cristas, descrebe unha moeda de Carisio (fig. 39), legado d'Augusto nas guerras cántabras, qu'ostenta no seu reverso, a cabeza d'un home coberta por un casco rematado por dous penachos e un botón. Razona seguidamente Lelte de Vasconcellos acerca do sentido e repersentación de tal figura, que considera com'embremática dos povos vencidos pol-o general romano, y-esprica a diferencia aniros dous penachos da moeda y-os tres do texto de Sirabon, por falla de rigurosidade etnográfica no obreiro que grabou aquela, engadindo, respeito da forma do capacete, qu'asegún Babelon, e coma cecais siñala Diodoro debía cobrir por completo o cráneo y-a cara, da cal parece querer imital-as faciós. Continuaráse (1) Alves Pereira, in Novas figuras de guerreiros lusitanos descobertas pol-o Dr. L. de Figueiredo da Guerra, Archeologo Portugués, vol., XX, pag., I parece incrinerse a ver unha couraza no salo adornado con ringloiras do SS, qu'ostentan os guerreiros dos Campos (vex. f. 35 bis), anque nos cremos que se trata singelamente d'un tecido.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717516.xml 14 banillas, López Abente, Taibo e Noriega. Os Sres. López Abente e Taibo leron iles mesmos os seus poemas. Os dos Sres. Cabanillas e Noriega, ausentes, lerónos respectivamente os membros do Seminario D. Secundino Lúgris e D. Xavier Pardo. Os asistentes poideron apreciar a obra igualmente chea de outura e drengado, de catro poetas inteiramente desemellantes. Non pode haber maor distancia do estro ergueito, vario, soberbo e vibrante, chegando tantas veces ó épico, do Poeta da Raza, á inspiración homilde e soave do Poeta da Montaña. Ainda cando un e outro son tenros e sentimentalmente líricos a diferenza é fondosisema. López Abente, clásico e grave, de rouco acento pondaliano, non ten que ver con ningún dos dous. Chamaron a atención algúns dos poemas inéditos que leeu, especialmente algúns de xeito descriptivo, ou millor, evocativo, da rexa veiramar ond'il vive. Taibo, mais aberto qu'os outros á modernidade, non por eso deixa de ter certa imitanza, moitas veces, cos da época anterior a Cabanillas, anque outras, ainda sendo ben persoal e distinto, parez seguir a escola d'iste. N-il atopamos certo xelto trovadoresco. Outras cousas. Os membros forasteiros do Seminario foron ben agasallados. Moltos residentes en Santiago e outros intelectuais composteláns, acompañáronos a xantar no Hotel Arxentino. O trio Harguren, do que forma parte o pianista Manolo Cerdeiriña organizou no Café Español, da Rua do Villar, unha sesión de música galega, na que interpretaron Amor enxebre de Brage; Da lenda de Montelongo, de B. del Río; a Muñeira de Sarasate; Un adiós a Mariquiña de Chané, e Meus amores, de Baldomir. Tamén os agasallaron no Café Español, a noite do sábado, os estudantes vascos da Universidade cos que os intelectuais galegos estiveron ata moi tarde, en franca e cordial fraternidade. DO MUSEO ETNOGRÁFICO GALEGO O Seminario ten o pensamento de levar a efecto esta idea, pol-a que ten loitado hai tempo moitos dos nosos escritores, en especial, Antón Villar Ponte e Vicente Risco. Po- demos dicir que mol logo ha ter realidade, pois partindo dos donativos do Sr. Arias Sanxurxo, o Seminario propúxose realizala, é moito o antusiasmo e a capacidade de traballo d'aqueles rapaces, e sabea que contan fora de Santiago con moitos qu'os axuden. O plan está xa concedido e matinado. Por unha parte, pol-o que toca á Etnografia moderna, son moitos os membros do Seminario que teñen ofrecido donar colelciós. Así e todo, o qu'os particulares poidan facer a prol do Museu, non é moito. A creación do Museu, por modesto que sexa - ninguén arela pol-o d'agora igualar os Museus etnográficos de Praga e de Berlin, cáxeque nin tan xiquera n-algús anos, o Museu Vasco de Bilbao - requere cartos. Por iso, o Seminario solicitou das catro Diputacións galegas, donativos en diñeiro pr'a fundación do Museu. Sabemos ala d'agora qu'as d'Ourense e Pontevedra oferceron xa a aua axuda. Coldamos qu'as outras tamén hanse decatar da trascendencia da obra. O Museu Etnográfico, fora do seu inapreciábele valor centifeco, fora do méreto artísteco das colelciós que poida arrecadar, ha sel-a mais firme e sinificativa executoria da persoalidade de Galiza; un moimento eterno ergueito ó pobo galego coma criador e coma traballador. As Corporacións púbricas teñen o deber d'axudalo: Diputacións e Concellos, todol-os Concellos de Galiza, e tamén todal-as Sociedades galegas, da Terra e d'América, e ainda os particulares: todos poden dar algún ouxelo d'interés etnográfico. entendéndose que o ten toda cousa típica, feita por maus galegas, ou eiqui empregada a colio, que poida revelar calquera detalle, por Insignificante que pareza, e tamén fotografías, dibuxos estampas, escritos documentos que poidan ilustrar en col da vida galega. Con soila que se conseguira dotar á nosa Terra do Museu Etnográfico, o paso do nosa xeración non teria sido en balde. A SOCIEDAD CORAL POLIFONICA DE PONTEVEDRA De todal-as realizacións d'arte conseguidos na nosa Terra n-iste tempo, no que se non pode por menos de recoñecer qu'a xente bulo

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717510.xml A EDADE DO FERRO NA GALIZA (Proseguimento) Os longos vestidos escuros dos habitantes das Cassitérides, pódense relacionar co-as ca- pas galegas qu'asegún nos dí Murguía, eran usadas en Roma na época de Marcial, (1) e que pertencian a unha clás d'abrigos grosos, provistos moitas vezes de capucha, que den- dos países céltigos, pasaran á capital do Im- berio v-eran ali coñecidas cos nomes de abo- lla, birrus, lacerna, e caracalla, sendo todos iles de feltura case idéntica o sagum celtibér- co, manto de lá negra que se prendia en col do peito cunha fibula, e da que falan Appiano e Posidonio, estando representado tamén co- brindo as costas dos bonecos volivos de Des- peñaperros, nos releves d'Osuna y-en figuras iconográficas romanas da Hispania. Outra prenda do vestuário masculino das gentes galegas era o cinto, que coñecemos sol- lo pol-as estatuas de guerreiros e que s'encon- tra n-elas imitado por unha supreficie lisa y-outras coma na de San Ovidio de Fafe e de Cendufe, manto formado por tres grosos cor- dós, con dibuxos retangulars e unha estrela nas costas, nas de Campos (Fig. 35 bis). Respeito dos vestidos de muller, sabemos somentes qu'eran de leas de coores vivas, que se disporian de seguro coma no resto do mun- do céltigo, en falxas e cadrados. Justificando en certo modo esta presunción, a túnica da estatua de Cendufe, a mención que fai Plinio dos tecidos de Salacia, (2) qu'estaban dibuxa- dos con cadrados, e cecais lamén as fermosas combiñacións de coores que se conservan ainda nas teas da región portuguesa do Miño e nos labores de lá, colchas principalmente, das nos- sas tecedeiras aldeás. XIV A S A R M A S As armas ofensivas e defensivas dos gale- gos da Edade do Ferro son enumeradas no seguinte pasaxe da Geographica: (3) Usan escudos pequenos, de dous pés de diámetro, cóncavos e pendurados de correias; levan tamén puñal y-espada... Poucos leñen courazas ou cascos de tres cristas; defendéndose outros dos golpes con redes de nervos ben tecidas; os infantes usan asimesmo ocreas, cada un leva moitos dardos e unha lanza con punta de bronce. Perfilindo dos datos que nos proporciona Sirabon, podemos clasifical-o armamento das nosas tribus prerromanas d'iste xeito: Armas defensivas: A) Escudos redondos. B) Courazas. C) Cascos de tres cristas. D) Ocreas. E) Redes de nervos. Armas ofensivas: A) Espadas. B) Puñás. C) Lanzas de punta de bronze. D) Dardos. As nosas informacións acerca de laes ou- los son moi desiguais. As estacións esporradas hastr'o dia, leñen proporcionado eixemprares d'espadas y-ainda de puntas de lanza, a forma dos escudos, dos puñás e dos cascos pódes'enxergar gracias ás estatuas de guerreiros, ós grabados da chamada diadema de Cáceres — qu'asegún Bosch é galega, y-alcontrada en Ribadeo— (1) y-a certas moedas de tempo d'Augusto. Pero respecto ós dardos, ás redes de nervo, ás ocreas y-as courazas, témonos que contentar co texto de Strabon, sen poder- l engader ningunha comprobanza arqueológica. Os escudos. - Pousado sobr'o peilo das es- taluas de guerreiros, erguido en outo pol-os infantes da diadema de Ribadeo, o escudo dos belicosos galegos, aparece de cote na mesma forma. Pequeno, redondo, cóncavo, idéntico (1) Historia de Galicia, I Edición, 1. 1 (2) VIII, 69. (3) III, III, 6 (5) Los Celtas, pag. 27.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717517.xml NOS e traballa, pode que ningunha teña a considerábel importancia que tuvo a presentación ó público do Coro Polifónico de Pontevedra, o 25 do mes de Marzal. Había moito tempo qu'iste agrupamento, do que forma parte molta xente principal da vila do Lérez, e, o que val mais ainda, moila xente educada musicalmente vinase preparando para escomenzar-o seu labor. Foi unha preparación d'obra ben feita, com'o seu emprendimento requiría. A Sociedad Coral, com'ela mesma decrara no programa do seu primeiro concerto, nasceu d'unha pequena e íntima xuntanza d'amigos da música, os que siguen sendo, co mestre director Antón Blanco Porto, o espírito animador do meritorio agrupamento. Antr'iles alópanse dous dos nosos mais queridos amigos e colaboradores, dous homes ateigados d'amor pol-a grande arte e pol-a nosa Terra e a sua cultura: Antón Lousada Diéguez, Presidente do Coro, e cantor tamén na corda de barítonos, e Antón Iglesias Vilarelle. Na creación do Coro propuxéronse somentes un labor educativo: alraguel-a atención e a querencia do público galego cara as fontes enxebres da música, a arte popular e as obras dos grandes mestres da polifonía, precurando espallal-a sua coñecencia. Pra elo xuntaron un Coro de voces (señoritas e homes) que baixo a dirección de Blanco Porto eslivese moito tempo ensaiando na interpretación das millores obras clásicas de música vocal, e de cantos populares, nosos e alleos, armonizados pró xeito polifónico. A porta pechada e sen público, sen mais público qu'o Castelao, que se lles agregou com'escenógrafo, fórons2 levando os ensaios. Por fin, xa maduros pr'emprincipar-o seu labor, o mentado día deron o concerto de presentación no Teatro Principal de Pontevedra. O programa. Tivo tres partes. A primeira, de música d'autores antigos e modernos, emprincipando co mestre dos Corales, o Iniciador do estilo polifónico e da música moderna, Xan Bastián Bach, a quen debíase iste homaxe. Cantaron dil o Coral Freuet euch, ihr Christen alle. Seguiron c'un fermoso madrigal de Roland de Lassus, mestre belga do século XVI, titulado Vinde ledos, que chamou moilo a atención dos entendidos. Iste madrigal cantárono en galego; pra elo, a sua letra foi traducida á nosa léngoa por Iglesias Vilarelle e Filgueira Valverde co lino e gusto con qu'illes saben facelo. Despois a Serenata de catro galas a unha dona, qu'elito cómico de Borodin, e Don Joan i Don Remón, romance popular cobre temas mallorquis, do mestre da música hespanola, Felipe Pedrell. A segunda parte foi toda de música relixiosa, dos grandes mestres do século XVI e XVII: In nomine Jesu de Jacob Handl; O sacrum convivium de Ludovico Viadana; Hievir de Tomás Luis de Victoria; Tristis est anima mea de Giambattista Martini, rematando co Exultate Deo de Palestrina. A terceira parte foi de música popular: Los mozos de Monleón tonada Salmantina, por Benedicto; El cant dels aucells, canción popular de Nadal por L. Millet, e tres cantos populares nosos, armonizados por Fray Luis María Fernández; Porque choras miña prenda?, Este é o tempo e Camiña Don Sancho (romance), que marcan vieiro novo prá nosa música. Fora de programa, cantou o Coro unha fermosa canción rusa do Volga — Stienka Razin. É dina de loubanza a escolma fella nas obras pra compor iste programa, e o seu ordeamento en partes, qu'amostran gusto e coñecencia. Os decorados do Castelao. Por primeira vez, o Castelao revelouse com'escenógrafo, e tan grande, tan forte, tan xenial, coma nas outras modalidás da sua arte. Castelao soubo colaborar no labor do Coro Polifónico coa punxente intuición que ten de cole, que fura no sinificado íntimo das cousas, e tradúceo en adaptacións maravillosas. Fixo primeiro un telón de boca: un gran pano mouro sementado de froles de vivos tons, qu'estrelan sobrio fondo negro en leda e brillante policromía. No meio e meio está o rubro da Sociedade: o Rei David do Pórlico das Platerias co-a lenda en letras románicas que di: "Sociedad Polifónica de Pontevedra." Despois fixo fondos pra cada unha das partes do programa. D'iste xeito, a primeira parte, fundamentalmente profana, cantouse n-un fondo de salón, en gris, con alfombra e gradería vermella, d'un contraste perfeito, d'unha maxestosa sinxeleza.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717519.xml NÓS Coidamos qu'Asorey ganaría mals, que Galiza — a quen il debe a sua inspiración e o seu xuicio, e coa que ten pol-o lanto iste deber — ganaría lamén mais, si se decidira a pasar-a fronteira... EXPOSICIÓN D'ARTE GALEGA EN SANTIAGO Tencionan ist'ano, pol-o Apóstolo, facer unha que ha ser se cadra a mais completa que se teña feito na nosa Terra. Queren recadar o concurso de todol-os artistas, e lamén de todal-as Corporacións e de todal-as Sociedades e particulares que posean obras d'autores galegos. Se todos corresponden coma deben, ha ser unha ben boa demostración de canto Galiza fai e pode en materia d'arte. LIBROS GALICIA, VOTO EN CORTES, por M. Silva Ferreiro. Moro se ten falado d'iste asunto, e caxeque de cote d'un xelo impreciso. Lopez Ferreiro estudouno algo, erecentemente, nas suas Notas viejas Galicianas, refíreseao elo D. Pablo Perez Constanti, D. Manuel Silva Ferreiro, Catedrático da Universidade Potificia de Santiago, pubrica agora este libro onde recolle toda a historia da representación de Galiza nas Cortes casteláns, e do sonado preito do voto, coma tamén da Escuadra galega. Unha cousa qu'o autor non fai, e que houbera estado ben, fora que houbera posto ó principio unha referencia dos traballos anteriores e das fontes de consulta en col da materia. O autor manifesta que non se sabe por qué Galiza deixou de ter voto en Cortes, e desbota a opinión — posta no artigo Galicia do Dicionario Espasa — de que foi por seguir-o partido da Beltranexa, opinión que seguiron case todol-os escritores galegos do século pasado. Por certo que Martínez Suciero, nos Fueros municipales de Orense asegura que foi moito antes, por ter deixado de ser realenga a mais da terra de galiza. As repeti das xestións das cibdades galegas, as rivalidades antrelas, o repartimento e pagamento dos cen mil ducados que lles custou recuperal-o voto, están referidos por miudo asegún diferencia de documentos do Archivo do concello de Santiago. HACIA UNA MORFOLOGIA DE LA VIDA GALLEGA, por Juan Jesús González, Santiago, 1925. ECAIS unha miga trabucado o título d'iste libriño — por dar certo valor normativo á verba morfoloxía, de valor puramente especulativo — contén emporiso un traballiño, atelgado d'atinadas observacións, onde se discute o problema da grande urbe, suscitado equi por Faraldo e Vilar Poule e discutido en diferentes sensos por Valle Inclán, Montes, García Mar- ti, e outros. Xan Xesús González e do noso pensar, inclinado á intensificación da vida nas pequenas vilas, e fúndase pra elo principalmente, no caraule da xente galega, refrautaría ó urbanismo, e na imposibilidade xeográfica da gran cibdade. Unha consideración crítica ben feita do caraule do galego dentro e fora da terra; unha xusta apreciación da Edade Meia, avaloran iste traballo. DE LA NATURALEZA: SU SENTIMIENTO Y COMPRENSIÓN, LA ATLÁNTIDA, conferencia do Marqués de Figueroa na Universidade de Colmbra, publicada pol-a Unión Ibero-Americana. O noso ilustre colaborador estudou equi n'es la fermosa conferencia o problema da existencia da Atlántida, en relación co sentimento da Natureza coma criadora dos mitos. Pon os indicios do continente solgado a carón da teoría de Wegener, e sen decidirse, porén, afirma a perennidade do mito, ond'está o qu'a Natureza suxire, pois: «Naturaleza sugiere harto más de lo que expresa» e «no se revela tanto directamente, como por indirecto modo». A Atlántida aparez ligada á doutriña dos desprazamentos verticais, frente ós desprazamentos horizontais de Wegener, e ouservacións d'oulra cas'e, dan, coma di Mendes Correia, «verosimil hança á Atlántida»... Lembremos nós como, nos primeiros anos do noso movemento, o mito da Atlántida — berce dos Celtas asegún Verea e Aguiar — ergueito de novo por Porteiro, foi pra nós un símbolo. Non deixe de mercar COUSAS por CASTELAO Prezo CATRO pesetas

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717520.xml 18 REVISTAS CÉLTIGA 10-1-1926. ¡Ela! por Urbano Gonzalez Varela — El momento de Galicia — Galiza e o Minho por João Verde — Aturuxos en el mar por Ramón Suarez Picallo — Sonetos de Amor por Leon Yarara — Hispano americanismo por A. Alonso Rios — La segunda comida de camaradería de Céltiga — Un gran escultor gallego — Cosas de los troyanos por José Luis Bugallal — Roma por Pedro Roca y Marsal — Un xuntolro proveitoso por Cesareo Figueroa Gamayo — Vicente Risco por Blanco Amor — O corazón da terra por Xan de Pezos — Teoría do Nacionalismo Galego por Vicente Risco — Discurso do Dr. Luis Porteiro — Curros por R. Cabanillas — Información, Efemérides, Fotos de Trives, Agua fuertes quincenales, ilustraciones de Borobio, Camilo Rodeiro e outros. CÉLTIGA 25-1-1926. Pol-a Patria por Eduardo Pondal — El momento de Galicia — A Saudade por Noriega Varela — Romance de Saudade por Blanco Amor — Figuras de cornisa por Prudencio Canitrot — Unha carta do Cabanillas — Concepción Arenal — Libros — O Pulpo por A. Zapala García — O Seminario de Estudos Galegos de Santiago por Vicente Risco — Teoría do Nacionalismo Galego — Un ollo de vidro por Castelo — Informacións diversas, Alalás de Sarandós e Castro Caldelas, etc. NAÇÃO PORTUGUESA n.º 7-8, 3.ª série, 1925. Nos atrios da Cidade Nova por Antonio Sardinha — A emigração clandestina por Aír C. Figueira — Un novo Iberismo por M. de Oliveira Lima — Palabras que não foram escritas por Pedro T. Pereira — Un grande jurista português por Marcello Caetano — A política de África de El-Rei D. Sebastião por Manuel Múrias — A memoria de Henrique da Gama Barnes por M. M., J. Lucio de Azavedo, Hipólito Raposo — Cipo, Crónicas do mes etc. GIL VICENTE, Guimarães Novembro-Dezembro de 1925. Unha outra revista dos integralistas lusitanos. revista mensual literaria e de cultura nacionalista, rotulada, e amostra a difusión en Portugal tamén d'un pensamento que a si mesmo se califica de reaccionario. Tral iste número traballos de José Pequito Rebelo, Eugenio de Belonor e Alberto V. Braga, o d'iste adicado ós Nichos de «Alminhas» ou petos das Animas, dos que tanto hai na nosa terra e que tan útil é confrontar cos d'alén Miño. Tamén hemos dar un resumen d'iste traballo no noso Archivo filosófico e etnográfico de Galiza. BOLETIN DE LA JUNTA PROVINCIAL PARA LA LUCHA ANTITUBERCULOSA, Cruña. Xaneiro 1926. É o primeiro número. Ven proseguir o do Dispensario Antituberculoso, e require o esforzo xeneroso de quenes queiran axudar n-esta humanitaria cruzada, pol-a que tanta gabanza merece aquela Xunta. Adica unha lembranza ó Señor Asúnsolo, e fala do Sanatorio de Cesuras, da Cultura popular fisiolóxica, da tuberculosis porcina, e noticias. D'outras revistas recibidas falaremos pró mes que ven. Imprenta LAR. Real, 36 - A CRUÑA

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/11571758.xml NOTA BIBLIOGRÁFICA PRESENTADA AO SEMINARIO DE ESTUDOS GALEGOS, NA XUNTANZA DO 6 DE FEVEREIRO DO 1926 Al poucos días nun dos derradeiros mercados das cuartas feiras de Santiago remexendo nun posto de libros vellos e caxeque faltos de interés, atopel un libro pequenoiro con cobertas de descórido pergameo que merquei por dous reas porque me pareceu curioso non somente polo que debía decir senon tamén polo autor, o coñecido bispo de Ourense limo. Sr. D. Fr. Joan Muñoz de la Cueva que gobernou aquela diocese a comezos do século dazaolto. Trátase dunha vida e martirio da Sta. Mariña de Augas Santas feita no ano 1719 polo devandito bispo ourensán. Non ben mencionada no «Ensayo de un catálogo sistemático y crítico de libros que tratan de Galicia. Neste libro de Villamil sómertes se recollen dúas obras tamén moi interesantes do autor d'iste libro. Unha queleva por título: «Noticias históricas de la iglesia Catedral de Orense» n.º 428 N-él, e no libro terceiro trata tamén de Sta. Mariña de Augas Santas. O outro libro tidóase «Compendio de la vida y martirio de Santa Eufemia de Galicia virgen y mártir, patrona de Orense cuyo cuerpo con los de los dos santos mártires compañeros, están colocados con gran veneración en su iglesia catedral por el obispo de la misma Ilmo. señor don Joan Muñoz de la Cueva. Encol da vida e martirio da virxe Santa Mariña de Galiza somentes cita o Villamil dúas obras unha d'elas manuscritas (Cuaderno sobre Santa Marina de Aguas Santas por don Gerónimo Gómez Sandías) e que cita o autor do libro do que dou hoxe nota e outra tidóada «Epilogo de la vida y martirio de Santa Marina de Aguas Santas» polo P. Juan Álvarez Sotelo. Teño oúvido ó meu distinto amigo señor Castillo López que iste libriño é moi raro e que il somentes sabe de un que está n-unha biblioteca particular da Cruña. Xa esto dito damos a papeleta compreta da obra.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/11571756.xml 4 señor descoñecido qu'a mercou toda e queimouna ali mesmo, agás un eixemprar que lle mandaron a Joyce. Por fín, en 1914 pubricouse Dubliners en Londres. En 1916 pubricou A Portrait of the Artistas a Joung Man, novela autobiográfica na qu'estaba traballando dende 1904, e na qu'o autor aparez baixo o nome de Stephen Dedalus, isolado, misántropo, calado, clsmando de cole n-un trisgado auto+análise, tristeiro, aborrecido. É unha novela sen aución, puramente psicolóxica. O simbolo é — ou semella ser Dédalo perdido no Laberynto, que remata por fuxir. Conta a sua vida cos xesullas, a sua crise relixosa, a sua arela de liberdade. Tampouco o quixeron editar os edilores ingreses. Unha revista escollelia pra poucos, The Egoist, que se pubricaba en Londres, foina pubricando en serle. En libro pubricouse en América. Despols, en 1924, Ludmile Saviizky pubricou unha tradución francesa co rólulo de Dedalus. Fíxose tamén unha tradución sueca. En 1914 escribeu unha peza de lealro, ExlJes, que se repersentou en Munich, e que fol pubricada en 1918. O asunto é o seguinte: un inteleltual Irlandés, Richard Rowan, apaixoado da verdade, foise ceibando de todal-as servidumés, non Ile falta por crebar mals cadeas qu'a da moral. A saa dona non lle quer, e ten un amigo, Rober! Hand que quer á sua dona. D'aquela, Rowan, que non quer qu'a sur dona estea coil a contragusto, cédealla 6 amigo. Dz Hes fixose unha versión Italiá + E chegamos 4 obra capital de Joyce»; Ulysses. Tampouco lla queria pubricar ninguén. En Londres, Miss Harriet Weaver direitura de The Egolst Press, arriscouse a pubricar algás excerptos en The Egoist. Nos Estados Unidos, Ezra Pound, un dos mais sonados escritores d‘avangarda e dos millores amigos de Joyce, interesou a Miss Margaret Anderson e Miss lane Heap, que pubricaban en Nova York a Little Review pra pubricaren alí o Ulysses. Mall-a Sociedade prá supresión do Vicio, de que se decataron, fixeron ás da revista catro adeveriencias, e pol-o derradeiro, recolleron OS CÍX emprares, e levaron ás direiforas ó xusgado. Foi unha cousa sonada, na que terciou de defensor un grande abogado, John Quinn, apesares do que as enceusados liveron que pagar unha mulla de cen dólares, e prohibiuse a pubricación do Ulysses. Por fin, en Paris, Miss Sylvia Beach, que dirixe uaha sala de leutura rotulada Shakespersz and company, emprendeu a pubricación, teado qu'lla impre.1tar a Dilon, onda M. Darantiére, impresor de Huysmans. Nin habia quen quixera coplal-o texto á máquina... Anareczu por fin Ulyss25 o 2 de Febreiro de 1922. Mais na Ingraterra e nos EstaJos Unidos prohibeusz a venda, e houbo que mefel-os eixzmorares ua por un, de malute. Alada s2 non consinte ali veatelo. Mais esto fixo que toJal-o buscaran, e as edi. ciós sucedéronse. Ulysses é un volume de 732 páxinas In18 capítulos, s2n unha nov que acoale quarto, en letra miuda. Ter título e sea nunaro Co ven nin principla nin remata, e toda n-unha xornada dende qu'un home s‘ergue do leito ala que se deita. Os persoaxes principás son tres: Leopold Bloom, a sua parenta, Molly e Stephan Dedalus. Bloom é un hom: calquera un periodista 112 non tea rea d2 particular. Molly Bloom é un ser elemental e Íncos que vive por istinto. Stephea Dedalus xa sab2mos coma é. Nos tres piemziros capítulos fráfase de Stephen Dedalus nas pirneiras horas do dia. Nos seguintes, de Bloom, a yuindo na sua casa, na corladuria, outra vez na casa, na rua, no baño n-un enterro, na redaución d'un xornal, no restaurant, na bibrioleca púbrica, n-un bar, na praya, n-unha casa de malemidá, n-un burdel, coa Stephen Dedalus de novo, e oulra vez na casa, onde desperta á muller, remataado co t bricr de Mrs. Bloom. la que quen se vai ses úlogo in- Cónlase todo por miudo, e $22 quitar detalle, por mais que sa dos qu'oulros calan. Canto Bloom fal, di, pensa, vé ou sinte u-iste tempo, ren referido na noyeia, e non ollado por aflora, senon por adentro, atal e cono sinte Bloom: éa corrente da concencia de Bloom, o que está referido. Asina, todo Dublin está pre na novela: ruas, casas, xente, vila. A corre; te da concencia ven ali coas suas Interrupciós eo seu enirambilicamento de cousas difrantes atal e coma é LEA VOSTEDE A NOVELA GA QUE SE EDITA MENSIALME IT

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717513.xml NOS e diste xeito pasaba o tempo e corría o xomal. Por fin, de qu'a ama se decalou, dixolle: - Abonda, Maiestro, cosa coma queira. 4. O da cadeliña BA un xastre unha vez por un camiño, e levaba unha cadeliña pequena alrás d'il. Unhas muller principiou a berrarlle de lonxe: - Tío home! Tío home! O do can! O xastre seguiu camiño, decindolle á cadela: - Anda, cadeliña anda, Que conosco non han; Xastres non son homes, Cadeliña non é can... 5. O castigo dos avaros ERAN tamén home e muller, e tiñan sona de matar á fame ós que l'iban traballar á casa. Aquil xastre soupoo, e cando foi, xa iba avisado. Ben sabía que dar non lle darían ó xastre nin á costureira, mais lles comían ben, qu'o tiñan todo pechado n'unha y-arca, no sobrado. Chegou, e dixo que lle cumpría un sitio onde corlar, botou o pano na arca, e púxose a corlar. De que cortou, sentouse na arca a coser. A ama díxolle: - Ay malestro, veña pr'eiquí pr'a solaina, qu'ahí non vé. - Non, señora, onde corto coso - respondeu o xastre. E houbo que deixalo. Chegaron as doce, e a ama foiño chamar: - Veña xantar, maiestro, que son horas. - Ay non señora, onde corto, coso e onde coso como. Porfioulle, e nada. Tiveron que vir xantar co-il na arca. Inda ben non principiaron, cando d'a ama, ergueu a fonte, e dixo: - Vaya, mesa posta, mesa erguida. Comer moito fai doer a barriga. Fartos vós, e fartos nós. Demos todos gracias a Dios. Botou un lalinorio, e levou a fonte. O xastre rabeaba de fame, pero calou. Rabear, lá mén rabeaban eles, que non podian r á arca. Seguiu cosendo; chegou a noilce, e volvérono chamar: - Non señora, onde corto coso, onde coso como, onde como ceno e onde ceno durmo. Volveron traguel-a fonte pr'a y-arca, volveron principiar, e volta a ama a levar a fonte e a dicir: - Vaya, mesa posta, mesa erguida. Comer moito fai doer a barriga. Fartos vós, e fartos nós. Demos todos gracias a Dios Rezaron, e despois dixo: - Vaya, malestro, veña á cama. - Ay non señora. Donde corto coso, onde coso como, onde como ceno e onde ceno durmo. - E vai durmir eiquí na y-arca? Mire que vai enfermar. - Non señora, onde corto coso, onde coso como, onde como ceno e onde ceno durmo. E por mais que porfiaron, nono sacaron da tema e tiveron que deixalo. Fóronse deitar. O xastre deitouse na arca e fixo que durmia. Aló pol-a noite adiante, espertou o vello, abrindosell'a boca, e dixoll'a muller: - Ay Marica, que fame che leño! - Eu tamén, mais o demo do xastre deitouse na y-arca, e non podemos ir a ela. - Ay se liveras algo pra me dar, qu'eu morro de fame... - Pois delxa, que vou ver s'hai unha miga de fariña, e fagoche unhas papas. E ergueuse e foi á cocina e principiou a fer» vel-as papas. O xastre qu'ouvira todo, cando lle pareceu, ergueuse e foise pr'a cocina: - Brrr... que frío! - dixo fregando as maus. - Ben felto, ben feito! Se se viñera á cama e non quedara na arca... Eu ben llo dixen; quérese deitar agora? - Non señora; onde corto coso, onde coso como, onde como ceno e onde ceno durmo. E logo vostede que fai? - Eh! estou eiqui fervendo unhas miadas. - Pois pra eso ¿lle moi boa a borralla. E colleu o badil, ergueu o testo, e principic a botar borralla nas papes. - Non lle bote, señor, non lle bote que x levan moita. - Non señora, non lle fai mal, canta mais leven, millor.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/c9/c909/c909dd41-8f46-486d-9876-e9332c66ab65/115717515.xml SÓN HOS HOMES OS FEITOS, AS VERBAS Os Actos do Seminario d'Estudos Galegos Domingo, 14 de Marzal, celebrou o Seminario d'Estudos Galegos de Compostela dous actos literarios importantes que levaron a Santiago moia boa parte da intelectualidade galega. Foron: a comemoración de D.ª Carolina Michaelis de Vasconcelos, e o Ingreso no Seminario dos catro poetas mais representativos do noso tempo, Cabanillas, Noriega Varela, López Abente e Taibo. De fora de Santiago, foron, antroutros, Lugris Freire, Villar Ponte (A)., Carré Alvarellos e Casal, da Coruña: Castelao, Iglesias Vilarelle e Filgueira, de Pontevedra: Blanco Torres, de Vigo; López Abente, de Muxía; Otero Pedrayo, Cuevillas e Risco, d'Ourense. Agardaban tamén a Anxel del Castillo, a Antón Lousada Diegues e a Víctor Casas, que non poderon ir, e qu'escribiron aderindose ó acto, coma tamén os Sres. Arias Sanxurxo, Banet Fontenla e Banet Díaz-Varela, de Monforte de Lemos. Noriega Varela e Cabanillas tampouco poideron asistir, contra a sua vontade. Antros qu'estiveron e os membros residentes en Santiago, coma os Sres. Cotarelo, Cabeza de León, Candeira, Tobío, Filgueira Valverde, etc, falouse moito comentando o noso movemento cenlileco e literario, e o labor presente e futuro do Seminario, com'os Catálogos bibliográficos, dos castros, dos moimentos arquitectónicos, da léngoa, e o Museu Etnográfico. Os forasteiros eisamiñaron as coleicións donadas pol-o Sr. Arias Sanxurxo, as papeletas bibliográficas coleccionadas e as obras d'arte que posee o Seminario na sua nova casa, no Colexio de San Clemente, cedida pol-a Sociedade Económica. A velada en honor de D.ª Carolina Michaelis de Vasconcelos Foi ás 11 e meia da mañá, no Salón d'Actos dá Económica, cheo d'un público escolleito, no qu'había distintas donas, e n'un ambiente de intimidade e de sinxelo recollimento. No estrado sentáronse todol-os membros do Seminario, persidindo o Profesor Cabeza de León, co fundador do Seminario Dr. Cotarelo, o Secretario Sr. Tobío e o Censor, Sr. Filgueira Valverde. Con sinxelas e fermosas verbas, o Presidente do Seminario, D. Salvador Cabeza de León, abriu a sesión, faguendo notar a sinificación do homaxe á insigne investigadora do pasado literario luso-galaico, despois do que ceden a palabra ó Dr. Cotarelo. O Sr. Cotarelo fixo un fermoso discurso, no que soupo poñer na outura de que é merecente o labor do Seminario, que aquil día congregaba alí a cantes o axudan con antusiasmo, e a sinificación espiritual da ilustre comentadora dos Canzoneiros, a quen lan obrigada está Galiza coma Portugal. O Sr. Otero Pedrayo presentou a D.ª Carolina Michaelis coma continuadora da tradición da Alemaña romántica, que soupo interesarse pol-o autóctonismo de todal-as terras, dando nacencia ó movemento qu'as fixo espertar. O Sr. Risco fixo notar como o tempo da nosa literatura que Carolina Michaelis fixo revivir nos seus estudos, foi o tempo da cultura común galaico-portuguesa, e que volver a aquela comunidade espiritual foi dend'o comenzo a arela dos traballadores da nosa actual renacencia, obra que compre seguir. O Sr. Lugris, n-un discurso valente, e cheo d'antusiasmo, fixo un estudo sintético da obra da Sra. Vasconcellos, en todol-os seus aspectos, e saudou con verbas acesas a renacencia galega. Pechou a sesión con atinadas verbas, o Presidente do Seminario. O público aplaudiu cordialmente os oradores. A sesión do serán No mesmo salón, ateigado de público, celebrouse a sesión d'ingreso no Seminario de Ca-