Artículos

O novo arcebispo galego. Ano IV Número 17 (1923); p 1

Encol da lingoa galega por Portela Valladares, Manuel Ano IV Número 17 (1923); p 2-6

A cantiga do fento por Villar Ponte, Antón Ano IV Número 17 (1923); p 7-8

As fontes pr'a hestorea antiga de galiza : autores clásicos. Ano IV Número 17 (1923); p 8

Grabado por Castelao Ano IV Número 17 (1923); p 8-9

O teósofo alemán Rudolf Steiner : proseguimento por Risco, Vicente Ano IV Número 17 (1923); p 9-15

Novos pretextos : en col da chuvia por Ontañón, Eduardo de Ano IV Número 17 (1923); p 16-17

Seición arqueolóxica : apunte pra un catálogo de eirexas románicas de Galiza por Bouza-Brey, Fermín Ano IV Número 17 (1923); p 17-18

Archivo filolóxico e etnográfico de Galizia por Risco, Vicente Ano IV Número 17 (1923); p 19-20

Os homes, os feitos, as verbas Ano IV Número 17 (1923); p 21-24

Páginas

Año IV Número 17 - 1 marzo 1923 - Copia dixital

Páginas 2 de 40

Número publicación

Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano IV Número 17 - 1 marzo 1923

Descargas

Va a descargar los ficheros del grupo Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano IV Número 17 - 1 marzo 1923 en formato PDF (versión imprimible)

Seleccione para descargar:

El documento entero (40 páginas)

Una selección Desde página hasta

Descargar

El esquema METS es un estándar para la codificación descriptiva, administrativa, estructural y de metadatos respecto a los objetos dentro de una biblioteca digital, expresado mediante el lenguaje de esquema XML del World Wide Web Consortium. El estándar se mantiene en la Red de Desarrollo y Oficina de Normas MARC de la Biblioteca del Congreso, y está siendo desarrollado como una iniciativa de la Biblioteca Digital de la Federación.

Exportar

Ano IV Número 17

Título	Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano IV Número 17 - 1 marzo 1923
Idioma	Gallego
Notas	Reproducción electrónica. Santiago de Compostela: Biblioteca de Galicia, 2009
Tipo de publicación	Publicacións seriadas
Otros autores	Banco de Vigo

Formatos de descarga

Exportar

Descargar en formato Linked Open Data / EDM 5.2.8

¿Quién participó?

Portela Valladares, Manuel

1867 - 1952

Risco, Vicente

1884 - 1963

Ontañón, Eduardo de

1904 - 1949

Castelao

1886 - 1950

Villar Ponte, Antón

1881 - 1936

Bouza-Brey, Fermín

1901 - 1973

6b5a85a6-9a03-4e59-a2b4-2857c573b256

¿Qué otros autores fueron coetáneos?

d4aceb71-3fb0-4975-9ab5-4af83511f62b

¿En qué otras publicaciones participaron estos autores?

¿Qué materias trata?

Ocultismo

Arqueología

Prensa

Galicia

Filosofía

Geografía histórica

Teosofía

Nacionalismo galego

Antroposofía

Literatura gallega

56114575-4654-41f7-b26e-a6f65f9c6afe

¿Qué instituciones aparecen?

Banco de Vigo

¿Qué otras publicaciones hablan de estos organismos?

Ejemplares físicos

Biblioteca de Galicia	Signatura: Public. 5 — NOTAS: Anotacións manuscritas nalgunhas contracapas. Comprende: Ano IV Número 17 - 1 marzo 1923 Versión PDF Formato ePub

Tanto la transcripción de los textos (OCR) como la identificación de las entidades mostradas se han realizado mediante inteligencia artificial. El resultado puede contener errores acumulados en ambos procesos; conviene verificarlo contra el facsímil original. Más información[aquí].

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716430.xml Borrador OCR local de apoyo. Úsalo solo como pista débil cuando la imagen sea ambigua; si contradice claramente la imagen, prioriza la imagen: a a e GP TN NOS 22 se cadra, tampouco crer. Todos ises esdrúxulos e ise aeroplanismo, rañaceismo, e mais cousas qu'houberan feito reloucar a Don Manuel Josef Quintana, precursor nas suas odas á imprensa e mais á vacuna das esencias do marinettismo, non son mais que as novas formas dos finchados parrafeos clásicos dos alcaldes de Zalamea, e das decramacións das Cortes Constituintes. Non é que digamos estas cousas n-un senso piorativo. Hélices recolle as diferentes trasformacións porque pasou Guillerme de Torre. Non imos nós asentir eiqui o que din no prospeito, de que é unha cousa fora de todo o coñecido. Hélices non sorprende mais que a quen non está afeito a ler cousas d'estas. Mais Guillerme de Torre é sen dubida mais valente que ningun dos qu'escriben d'ise xeito, e dende logo é moito mais innovador que Einstein, sen paradoxa. E ademais, de todos os da avangarda é o que ten mais entidade... Porque cecais sexi o mais sinceramente avangardista. —o século XIX foi ainda a primeira idade da novela, e a ela está debendo hoxe a sua boga a literatura rusa— nin os cegos do Castelao son cegos da picaresca, nin o cego do violín representa somentes a epigramática churrusqueira, senón que é toda a tradición popular, épica e tráxica, cómica e goliardesca, sentimental e tenra, enmeigada d'encantamentos máxicos e de terrores da bruxería e do crime; nin o Castelao pintou somentes cegos de violín: lembrese o cego da fiestra; nin a paisaxe é precisamente a terra traballada polo home, pola contra, mais nos gusta unha paisaxe canto mais salvaxe, canto n-ela mais ceibe s'amostra a natureza, senón non nos gustaría unha paisaxe, gustarianos un xardín. Moi ben en troques o apontamento de qu'os cegos perciben unha paisaxe non visual, mais cecais tan rica cum'a que nós vemos. A Santa Compaña, por Roberto Nóvoa Santos. Din que n-iste volume de Céltiga, o ilustre médico danos unha tripe visión da Santa Compaña. En realidade son dúas, senón dúas visiós, dúas interpretacións, porque a segunda e a terceira parte d'iste conto sen fabulación, poden ser moi ben, embora se non diga explicitamente, a cara e a cruz do mesmo fenómeno... En realidade tal é a interpretación vulgar esceutica. En troques, na primeira parte, hai unha interpretación psicolóxica, caxeque esotérica. Coidamos que si efectivamente o espectro algunha vez declarase il mesmo a sua natureza, non iña imitarse moito ás interpretacións dos sabios. O Dr. Nóvoa Santos é dos que non queren agardar grandes sorpresas n-ise mundo que non é dss corpos, mundo que un século s'afanou a negar pra que no seguinte erguera de novo os seus medoñentos pantasmas... E mais así e todo amostrase ben preocupado por istes problemas, embora istes non teñan na sua obra recente Physis y Psyquis a importancia que lle dan, non sendo n-ela mais que un punto incidental, anque ocupen un capítulo. A Santa Compaña emporiso, non está na obriña do Nóvoa Santos novelada, senón somentes literariamente presentada. AS PUBRICACIÓS DE CÉLTIGA O vello mariñeiro toma o sol, por Euxenio Montes. Son tres contos qu'iste noso colaborador —de cote chamado pol a modernidade e polo exotismo— fixo d'unha sentada, n-unhos días nos que se sintiu enxebre. O que é d'esta, mais se deixou levar de lembranzas cecais de cand'era neno que non dos libros que lé. Os tres contos están moi ben, e son dos que han quedar ant'a nosa literatura moderna, singularmente o derradeiro, Como na parábola de Peter Breughel, conto tráxico de verdadeira emoción. Tamén a tenra historia titulada: O aniño da devesa é cousa boa. Istes tres contos teñen xeito, non son divertimentos d'ises que o Montes e outros fan pra se pôr a tono co-a moda, senón qu'están feitos con mentes de qué teñan dura, e terana. No prólogo erudito que puxo diante d'istes contos de cegos o Montes, si qu'atopamos algúns trabucamentos. Nin a novelística pensamos qu'estea esborrallándose.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716419.xml NOS asuntos de zooloxía e mais das teorías das cores. O ano 1890 chamárono a Weimar, onde s'estaba preparando unha edición completa das obras científicas de Goethe, pra que colaborase n-ela. A Steiner, pol-os seus coñecementos en ciencias naturais, encargáronlle a parte da obra de Goethe que trata d'istes asuntos. Non precisamos faguer notal-a importancia d'iste encárcerego, pros que selpan a importancia que Goethe ten coma naturalista, xa que, como se sabe, foi un dos criadores do transformismo, un dos precursores de Darwin. Steiner estudou a Goethe a concencia. Nas súas obras cita a Goethe a cada instante, e ademais, consagrou ó estudo dos seus escritos varias obras de moito valor: *Goethe's Weltanschauung* (A visión do mundo en Goethe); e *Goethe als Vater einer neuen Ästhetik* (Goethe coma Pai d'unha nova estética). Goethe foi cecais o primeiro mestre verdadeiro de Rudolf Steiner, e a súa influencia n-il foi duradeira, moito mais qu'a d'outros cos que logo fixo coñecencia: Nietzsche e Haeckel. O insigne autor do *Fausto* e do *Wilhelm Meister*, a maiores d'un gran poeta e d'un home de ciencia, era tamén un home instruído nas ciencias ocultas; anque viviu enantes do gran revival místico da época romántica (a dos Thieck, os Schlegel, Novalis, Uhland, Baader, Schleiermacher etc.), viuse envolto pol-a corrente que pasou primeiro, dos Schelling, Werner, Jacobi etc. Cantos teñan lido o *Fausto* poderán apreciar ben esto qu'eu digo, si se lembran de pasaxes com'o Conxuro dos Catro, as verbas de Fausto contemplando o sino do Microcosmos —que é o qu'eiqui na nosa Terra se chama o risco de Salomón— as verbas da bruxa, a escea na qu'o Doutor Wagner ven de producir o *Homunculus*, e outras moitas. E elquí teño que declarar mal que me pese, qu'ainda non poden pillar-a segunda parte do *Wilhelm Meister*, pois somentes é o de menos curiosidade o qu'está vertido o castelán por unha casa de París. Non hai pra que dicir, pol-o que levamos visto o que o estudo fondo de Goethe había influír na vocación teosófica de Rudolf Steiner. No tempo qu'estivo en Weimar, fixo Steiner as primeiras obras sintéticas. Aquela busca da síntese, ansia natural do esprito humano, que non quer que a análise científica lle desfaga a unidade, embora a faculdade da síntese sexa patrimonio de certas razas, foi o que —dend'o punto de vista corrente e ordinario— levou a Steiner á Teosofía. Pol-o d'agora, coma vemos, a vida de Steiner non se diferencia gran cousa da d'outro sabio alemán calquera. Así segue aínda. Coñeceu, e foi amigo e discípulo do gran F. Nietzsche, cecais o home que máis espritos trubou na nosa época, e despois, sofriu a influencia d'Ernesto Haeckel. Compre adevirtir que principara entón o andaclo positivista. Steiner decatouse ben do que Haeckel era en filosofía; a concepción haeckeliana da lei bioxenética (o paralelismo da ontoxenia coa filoxenia) axiña Steiner compreendeu qu'era un achádego d'inmensa importancia; mais tamén soupo ver que Haeckel, que non tiña nin miga de preparación filosófica, ó faguer deducións da sua lei famosa, iba caindo en erro. Os xuízos de Steiner en col do outrora sonado autor dos *Enigmas do Universo*, stópanse na súa obra: *Haeckel und seine Gegner* (Haeckel e os seus inimigos). No ano 1897, Steiner foise pra Berlín a dirixir un boletín literario, e ali foise apricando a súa obra teosófica. VIII Coma se ve, o que levamos dito da vida de Rudolf Steiner non se diferencia gran cousa da vida d'outro sabio alemán calquera. Unha vida sinxela, sen aventuras, vida d'estudo e de traballo serio, disciplinado, vida d'home metido na ciencia ordinaria: n-esa ciencia oficial, tan combatida pol-os teosofistas, contra da que iban todal'as sátiras d'Helena Petrovna Blavatsky, ben lonxe da ciencia irregular e sospeitosa das asociacións ocultistas, ond'os chiflados e os embaucadores séntans'a caron dos homes graves de saber verdadeiro. Mais Steiner tivo unha crise de concencia que trastornou todol-os seus principios, e despois d'aquila crise, din que recibeu a Iniciación que lle comunicou un Mestre Oculto da Rosa Cruz, cecais un dos misteriosos adeptos dos montes Cárpatos, onde se supon que hai moito tempo reside unha fraternidade iniciática. Nada mais misterioso qu'a Rosa Cruz. Compre que falemos un pouco d'ela, pra comprendermos ate onde se poida o esprito da inicia-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716437.xml XASTRERÍA Freire Huici & Cª (S. en C.) REAL, 7 E 9, t.º--A CRUÑA BANCO DE VIGO FUNDADO EN 1900 CASA CENTRAL, VIGO.—Succursales y agencias en Ourense, Pontevedra, Santiago, Villagarcia, Mondoñedo, Moyá, Barco de Valdeorras, Carballiño, Coles, Chantada, La Estrada, Marín, Ribadavia, Verín. Tén Axentes e Corresponsaes no Reino yo Extranxeiro, especialmente nas Américas. Realiza toda cras d'operacións de Banca e Bolsa en xeneral. Ademite contas correntes e depósitos polos que abona os intreses seguintes: Contas correntes a vista. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716425.xml NOS d'a Pelegrina coma un eucalipto sai a ollar por derriba d'os tellados. Estase mollando por curioso. Cando non chovia asomouse pra ver a rua. Y'a auga colleuno esi, castigando a sua curiosidade como n'unha fábula de Lafontaine. ¡Probe eucalipto! Nós quereriamos emprestalle o noso paraguas pero como creceu tanto, non llo podemos erguer hastraos brazos. Quelpos a cabeza. Diante o café pasan mulleres c'os pés espidos, que levan unhas canástras á cabeza, cheas de peixes, de pan, ou de roupa. Teñen o aspecto de querer ridicolizar os sombreiros grandes d'as "señoritas". — Mais ista tarde chuviosa fainnos pasar un mal rato. Como son tan grandes, as mulleriñas que os levan non se dan conta de que chove. L-estamos vendo seu xesto d'admiración cando cheguen ó sitio onde vayan, y-o baixalos d'a cabeza, os atopen inundados. A intimidada y-a chuvia. A chuvia trae intimidade ás almas. Esa dozura, esa oscuridade soave, ese encanto de muller doente que dá ascrán, dallo por reflexo as presoas. Unha tarde de chuvia é o millor momento pra facer dono d'un segredo amoroso a un amigo, pra dicer "¡Canto te quero!" a unha mulleriña, pra sentir esas arelas de amar que latexan sempre n'os espíritos escollidos. Hai homes grosos e vulgares que aldraxan a chuvia co-as suas groserías. Istes homes están n'a súa casa afundidos n'unha butaca e din profanando o encanto íntemo d'o momento: —¡Dade á luz! E o desprecio á chuvia deleitosa, agairimadora. Por isto todos vos tedes fixado que dempois de pronunciar esas verbas, esa profanación a chuvia, vengándose, chouta con coraxe n'os vidros d'a casa d'este home vulgar. EDUARDO DE ONTAÑÓN. Pontevedra Ontoro d'o 1923. SEICIÓN AROUEOLÓXICA APUNTE PRA UN CATÁLOGO DE EIREXAS ROMÁNICAS DE GALIZA A eirexa parroquial de Santa María de Portas (Pontevedra) está rubida a un monticelo á man esquerda da estrada que, empalmando en Vilanovinha ca que vai pra a capital da provincia, conduz a Caldas de Reis. Alonxada de esta vila como cousa de tres quilómetros, conserva intresantes restos románicos do século dozavo. Pol-as trazas, foi engadida a parte dianteira, hastra darlle a cabida que agora tén, no século dezaoito de cuya época son as sinxeliñas e cativas imaxens que coroan a fachada. A metade da eirexa é ainda da fábrica vella e vése ó simple ollar a trabazón dos sillares. Compre sinalar os canícelos con dibuxos sin importancia e cuasi todos líneares e difrentes; o ábside reuto con fenestra de medio punto, sostido o arco por columnas con capitel, mais sin adrezo ningún; a probe crus que loce no ángulo que forma o tellado; e as dúas fermosas fenestras estreitiñas que locen no muro norte —abonda dicir que o moimento está ourentado ó Poente— co seu arco e as suas columnas ben dibuxadas anque enxalbegadas disgraceadamente. No intereor, somentes é dino de recordazón o presbitéreo cuyo teito está apoiado en catro columnas pesadas —peque-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716417.xml O TEOSOFO ALEMAN RUDOLF STEINER (PROSEGUIMENTO) V INDA esta tradición oucidental hermética e cabalisteca, non é oucidental na sua orixe. A Europa recibeuna do Exipto e dos Xudeus na Edade Media, de xeito que somentes dend'enton é oucidental esta tradición, embora a poidamos dar como tal en comparanza coa tradición hindu e buddhista. O dualismo antr'ambas tradiciós qu'eu seguía ate agora n-iste traballo, espúxolla a un periodista hespañol —ainda paréceme que foi o gran dramaturgo catalán Eduardo Marquina, o autor de *En Flandes se ha puesto el Sol* —o profesor indo Ramana, residente en Lyon— gran centro ocultista de Francia, onde se conservan todal-as tradiciós herméticas e cabalistecas, e ainda vivas lembranzas do gnosticismo dos Albixenses, parello do noso Priscillano. Mais coma toda a su sabencia trasmitíase pol-o enseño oral, coma os moimos que temos da literatura céltiga son caxe que todos da época cristiá, resulta que a tradición esotérica dos Druidas non pudo chegar a nós. Crarestá que a literatura céltiga, os escritos nas modernas lingoas d'aquil grupo, e as novelas cabaleirescas ditas do ciclo bretón non foron caxeque nada estudadas n-iste respecto, e si algunha vez o foron, foi guiándose pol-os preconceltos da teosofía blavatskiana. O único que parece ter feito algo n-iste se 13 d'un xeito independente, foi o noso amigo, e colaborador de NOS Phileas Lebesgue, como s'ouserva leendo a sua noveliña *Outre Terre*. Mais a Europa tiña unha tradición ocultista de seu, da que fican restos en libros como *Kalevala* finlandés, os *Eddas* escandinavos, as *Sagas* nórdicas e a literatura céltiga dos bardos. Hai un libro, seica moderno, que corre co título de *O Misterio dos Bardos d 1 Hila de Bretaña* que, dado que sexa apócrifo coma din, pretende pol-o menos contel-as tradiciós principás do esoteris no druidico. E ben poidera, aínda sendo apócrifo e moderno, traguer á nós os ecos d'unha tradición que se ven trasmitindo d'unhos a outros. De todo elo, o mais importante é a literatura céltiga. Digo isto, porque dos Druidas sábese positivamente que poseían unha doutriña esotérica —abonda con ler o que d'iles conta Dióxenes Laercio— e a sua sabencia era tan grande Mais onde mais se conserva d'esta tradición propiamente europeia, é dendo logo no folklore. D'elquí a importancia qu'eu indicaba xa o comenzo d'iste traballo, do es.udo da nosa antiga tradición enxebre, que algún día teño intención de revelar, no que ten de senso verdadeira mente ocultista. (1) Os leitores deben saber qu'o autor d'iste artigo non é un creente da Teosofía. E somentes un espositor imparcial. O autor pensn, non embargante, que hai nas doutriñas teosóficas das diferentes escolas, cousas moi atinidas en col do Cosmos e mais do Home, embora istes acertos non sbonen o conxunto das ditas doctriñas.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716412.xml ras húmedas e predeiras e dos ermos luidoiros, lambidos pol-o corisco! Alí ond'as froles non queren xurdire, nin a herba mol verdecere vizosa, nin as arbres erguérense, o fento mostra resiñado coma un probe mendigo de bó curazón, a sorrisa das suas follas cheias de dentes, pra consolo e gala do irto. O doce Francisco d'Asis, que andivo a buscal-a irmandade de todo o homilde e sinxelo nos seus degoiros d'amore mistico e panteista —a miudiña formiga parecíalle grande e a modesta violeta fachendosa—, non soubo, endemal, da planta mais homilde e sofrida da nosa terra. ¡Ou, irman fento! ¡Unico encantamento dos ollos n'aqueles logares galegos onde sin os teus follatos aspros todo tería de ser murcho, ispido, enxoito ou enlameirado coma nas terras maldecidas!... Nota grave e fonda na verdecente sinfonia da paisaxe, sintónica co'a axuda da arume do piñeiro lanzal... ¡Deica a volvereta inqueda, frol sin tallo, ceiba pol-o ar, que anda a empre: tare consolo súpeto a tantas plantas criptógamas, saudosas de belos pétalos, receia de se pousar encol de tilE nin te aloumiñan co'as suas aas OS paxaros, nin te chucha a avella arelosa de meluras, nin te bica a cabra choutadora, nin a vaca de paseniño avalo acaróache os beizos, nin te apañan as mozas pr'o seu adovio, nin te pillan os nenos pr'os seus xogos... ¡Nin xiquer a araña lle serves de penduradoiro pr'os fios de prata da sua tea velaiña, que somellan fendiduras sotís causadas por un cotelazo súpeto no cristal do art... E, con todo, oférceslles o teu franciscano agarimo os terras irtas e esquencidas, manseliño tal que un santo... E bical-os pes dos nenos que te tripan, ó longo das curripas da montana, sin ferilos con rabuños asañadores, coma outras plantas mais fachendosas, inda sintindote desprezado, porque sabes que eses nenos, eses probes neniños da aldeia botados ó traballo dend'a infancia pra gañaren a dura codia de broa espostos a todol-os rigores da invernia —choivas, ventos, sarabias, folerpas, xiadas e orballeiras— áchanse fallos d'aloumiños e orfos d'amores, com'a ti. ¡Irmán fento! ¡Consolo e adovio das terras probes, cariciadore das íspidas carnes dos neniños aldeans, que voltan ben por mal coma o doce Xesús! ¡Irmán fento, de quen fuxen deica as nésporas e de quen niguén se lembra nin na noite de San Xoan —na bela noite esaltadora de canto é rústeco— ¿por qué os mestos nevoeiros, teus únicos amigos, non lle terán falado da tua xúrdia homildanza a Francisco d'Asis? ¡Irmán fento! Eu ben sei que as meigas estrelifias da imensa bouta do firmamento, acesas arañas do infinito, mais caridosas qne as cativas e escuras arañas da terra —evocadoras d'estrelas rebeldes nemigas do que voa, arroxadas do ceo pra castigo da probeza—algunha vez bican, c'o seu longuísimo bico de lus, a tua imaxe melancónica, que anda a tremelare nas escintilantes risas que producen as cóxegas da bris nas augas enlamadas da montana. ¡Que sempre chega do outo o premio pra os homildes e bós, esquecidos e desprezados na terra! A. Villar Ponte.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716420.xml 12 ción recibida por Rudolf Steiner. Xa fixemos referencia a Rosa Cruz e ó seu pretendido restaurador, Xan Valentin Andrés. Iste sabio teólogo protestante pubricou en 1613 un libro titulado *Fama Fraternitatis Rosae Crucis* no que se conta o seguinte: No século XIV, Christian Rosenkreuz, alemán, marchou ós 20 anos pra Oriente pr'estudar as Cencias Máxicas. Atopou en Damasco unhos adeptos qu'o agardaban coma si fora o reformador do mundo e que lle comunicaron segredos extraordinarios. Percorreu logo a África do Norte e deprendeu a Cábala en Fez. Despois pasou a Hispania, onde quixo principal-a fundación da sua obra, mais botárono fora, e voltou pr'Alemaña, e ali atopou tres discípulos. Comunicoulles a sua filosofía, e logo foise meter n'unha cova, na que viviu a sós deic'a edade de cento seis anos, en que morreu e foi no ano 1484. Os seus discípulos soterrárono n'aquela mesma cova, porque a sua sepultura tiña que ficar escondida e sin que ninguén soupera d'ela ate que non chegara o tempo. O tempo chegou no ano 1604. Alguén entrou na cova, e viu unha luz misteriosa qu'alumeaba o sepulcro de Christian Rosenkreuz: n'un altar, había unha plancha de cobre onde dicia: «Vivo, reserveime pr'a cova iste resume de luz» e catro figuras cos rótulos seguintes: «Endexamais valeiros»; «O xugo da Lei»; «A liberdade do Evanxeo»; «A Groria de Deus». Arredor ardian sete lámparas, das qu'as luces refrexaban en espellos de variadas figuras. Tamén había libros, anriles tres, principais: o do Microcosmo, o *Diucionario das verbas de Paracelso*, e outro que tiña na man o difunto mestre fundador. S'eu fora espricar elquí o que todos ises símbolos significan, aínda decindo somentes aquelo que a todol-os leitores pode ser comunicado, e qu'eu pol-o tanto podía por eiquí sen inconveniente, tería qu'encher centos de páxinas. De xeito que non direi mais qu'o seguinte: O nome de Christian Rosenkreuz contén as iniciás ou siglas da Rosa Cruz: C. R. ou R. C. O mesmo nome significa, en alemán Rosa Cruz Cristiana: *Christian, Rosen, Kreuz*; as siglas devanditas escríbense de cote R C, grafismo do que o nome do Mestre fundador —mais ou menos veitico— é unha tradución e unha de- craración. Agora compre lembrarmos que a Rosa e a Cruz son o dobre esquema ou pantáculo no qu'está calculada a arquitectura oxival, forma suprema da arte cristiana, coronamento natural da evolución da arte románica, com'indicaba D. Xoquín Arias Sanxurxo, n-un artigo pubricado n-un número de NOS. E os rótulos das catro figuras da sepultura de Rosenkreuz decraran: «Endexamais valeiros: que Deus existiu dende sempre e pra sempre; «O xugo da Lei»: o Antigo Testamento, ou Lei de Moisés; «A liberdade do Evanxeo»: o Novo Testamento ou Lei de Gracia; «A Groria de Deus»: a Lei de Groria qu'o Noso Señor Xesucristo ha istauar na terra, cando se cumpra de todo o que nós lle pedimos á cotío: *Adveniat á nos regnum tuum*». A Rosa Cruz foi, polo tanto unha institución cristiana, e compre non esquecer isto pra cando xusguemos da obra de Steiner. Sigue dicindo a *Fama Fraternitatis Rosae Crucis*, que na parede da cova ond'estaba o corpo de Rosenkreuz, dicia: «Despois de seis veces vinte anos serei descoberto.» E di qu'a Sociedade formouse con oito irmáns, qu'eran completamente virxes, que xuraron mantel-o segredo tocantes á trasmutación dos metais, do elixir de longa vida, da adeviñanza e das apricacións da Cábala, e a formarse cada un, un sucesor capás que seguira a Sociedade. Todolos anos tiñan unha Asambreia, e a Sociedade había manterse no segredo por cento e vinte anos, e si algunha vez se desfaguia, con voltar á cova do primeiro fundador, sería restaurada. Pouco tempo despois da pubricación d'iste libro, en 1625 apareceu unha mañá nos muros de Paris un chamamento do Capitulo dos Irmáns Rosa Cruz pr'os que quixeran ter relación co-iles. Principiou a xente á falar d'iles. Decíase qu'eran xentes descoñecidas e milagreiras, que anque vivían probes e escuras tiñan a Pedra filosofal e podían frabicar canto ouro quixeran; que curaban todal-as doenzas con rezar ou con mirar pro doente, tanto que resucitaron a un rey de Hespaña; que tiñan un libro polo que podian deprender todal-as cencias e todal-as artes e outros moitos prodixos. En troques os seus nemigos, com'os PP. Xesuitas Gaultier e Garasse, tíñanos por embaucadores e herexes perigrosos, que decían qu'o Papa era

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716436.xml A PUBLICACIOS DE «NOS» ORA MARITIMA 80 Terrae patentis orbis effuse jacet, Orbique rursus unda circumfunditur. Sed qua profundum semet insinuat salun Oceano ab usque, ut gurges hic nostri marís Longe explicetur, est Atlanticus sinus. A redondez da terra amótrase ampriamente tendida e o seu orbe é rodeado polas ondas. Mais o Seo Atlántico atópase pol-a parte na que o salgado Océano misterioso métese en si mesmo pra lonxe desenvolver os abismos do noso mar. 85 Hic Gaddir urbs est, dicta Tartessus prius: Hic sunt columnae pertinacis Herculis, Abyla atque Calpe: Laeva dictis cespitis, Libyae propinqua est alia duro perstrepunt Septemtrione, sed loco certae tenent. Eiquí está a cibdade de Gadir, chamada pirmeiro Tartessos; eiquí están Abyla e Calpe, as Colunas do tenaz Ercoles: a esquerda das ditas está perto da terra da Libya, as dúas desafían ó riguroso Septemtrion, mais manteñen certamente o seu lugar. 90 Et prominentis hic jugi surgit caput (OEstriymnin istud dixit aevum antiquius). Molesque celsa saxei fastigii Tota in tepentem maxime vergit Notum: Sub hujus autem prominentis vertice E a cabeza d‘unha serra xurde eiquí promiuente (dita CEstrímnin (1) no tempo antigo) e o outo monton de penedos en punta por compreto mira car'o tépedo Noto: pois baixo iste prominente cume, ábrese o Seo CEstrimnico (2) no que os habitantes ven as illas CEstrimnicas, (3) ampriamente tendidas e ricas dos metaes estano e promo: esta é xente baruda. De soberbo ánemo, de eficaz maña todos ocupados do coidado dos negocios; e as suas barcas coñecen estensamente os axitados estreitos e cortan as augas do Océano cheo de monstros. Istes non fan as barcas de piñeiro nin coñecen o acebo, nin como é costume curvan de abeto as barcas, senon que, cousa ademirabre, fan as naos con peles xuntas (4) e nos coiros percorren amiudo o vasto mar. 95 Sinus dehiscit incolis striCEmnicus, In quo insulae sese exserunt CEstrymnides Laxe jacentes, et metalle divites Stanniatque plumbi: multa vis hic gentis est. Superbus animus, efficax solertia, 100 Negotianti cura jugis omnibus: Notisque cymbis turbidum late fretum. Et belluosii gurgitem Oceani secant. Non hi carinas quippe pinu texere. Acereve norunt: non abiete, ut usus est, 105 Curvant faselos: sed rei ad miraculum, Navigia junctis semper aptant pellibus, Corioque vastum saepe percurrunt salum. 98- fosen as mesmas Cassitérides, teríamos que nos decidir por esta derradeira atribución. (1) CESTRIMNIUM.- Iste foi o que os hestoriadores galegos atribuiron ó cabo Fisterre. Si o pais chamado CEstrimnis é o mesmo que despois se chamou Ophiusa, coma se deduz do contexto do poema (versos 154 e 155) teríamos que dar esta atribucion coma ben feita. (3) INSULAE CESTRIMNIDES.— Os hestoriadores galegos, sinaladamente Cornide n-un erudito traballo que citamos no estudo prelimiar, din que son as mesmas Cassitérides, pol-o quío poema dí da sue riqueza en estano e plomo. Do plomo en Galiza fala Xustino XLIV, 3, 4. (2) SINUS CESTRIMNICUS.— As atribucións mais correntes son: o Canal da Mancha, o Golfo de Gascuña, o entrante da costa galega antr‘os cabos Fisterre e Silleiro. Si as Illas CEstrimnicas metalle divites stanni atque plumbi, versos 97 e (4) NAVIGIA... PELLIBUS CORIOQUE.- AS embarcacións de coiro dos antigos galegos, refírese Strabon, lib. III, cap. III,7.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716411.xml A CANTIGA DO FENTO Pra VICENTE RISCO, auscultador da Terra É planta homilde a queiroga: pro a queiroga ten o engado da frolifia feituca, coor da púrpura esvaida. É planta homilde a xesta: pro leva coma coroa a volvoreta marela dos seus pétalos. É planta homilde o toxo: pro ofércese coma unha xurdia folerpada d'ouro vello encol das ponlas espiñentas. É planta homilde o milicreque —que n'algures chaman abrula—. pro a bulsa nazarena das suas corolas, trunfa diante dos ollos. É planta homilde a mapola: pro a mapola antre a grade mesta das searas, no cárce avaladore dos trigaes e os centeios, trainos lembranza de sangue puro. É homildes son tamén os pampillos, lembradores de soles pequerrechos, e as magarzas que branqueian no verde dos ribazos e as congostras, somellando, ollados dende lonxe, foula de muiño espallada pol-o vento, e as madresilvas de cáliz de marfin arrecendente que logo troca a maturidade en groulos bermellos coma beizos de nenos sáns, e as silveiras e as malvas e as celedonias e os campelos e as hedras e os nixaros e os careixóns e o romeiro e o fiuncho e a espadana e o viaiteiro... Pro a homildanza d'istas plantas da nosa terra —plantas de val e de montana, irmás das cántigas e dos ataruxos aldeáns— coma a homildanza do piñeiro, proletario da familia arbórea, non esmorece no esquecimento. Son un ben dicire dos ollos e nunca, en ningures, deixaron de ter agarimadores... ¡A cantalas os poetas, a bicalas os paxaros, a chuchalas as abellas e as volvoretas, a catalas os nenos, a pillalas as mociñas!... Cando pol-a sua bonitura, cando pol-a sua utilidade, sempre atopan quen as aloumiñe. Ora os piñeiros ergueitos e barudos —d'almiña de sol, que xorra en adoas d'ámbar pol-as fendas da códia ¡madrigal d'amore nos beizos d'un ermidaño!—, os piñeiros lanzaes, lexionarios perénes dos exércitos arbóreos da nosa terra, que somellan camiñar sempre pol-as valgadas e os cómaros n'un desfile sin termo e rubir pol-as ladeiras dos montes cara ós cumios amigos dos corvos e as brétemas, onde andan a destacaren o mesmo que fasquias de centinelas devanceiros en asexo, saben abondo da planta mais homilde, que é raiña da homildanza... ¡O fento! —que tamén n'algures chaman fieito e felgo..... ¡O fento, adovio das terras probes, das gánda-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716421.xml o Antecristo e qu'habían acabar co seu poder, e que o verdadeiro xefe da Eirexa era o Emperador d'Alemaña, Rey de Romanos. A todo isto, ninguen vira nin coñocera ningún verdadeiro Rosa Cruz. O filósofo Descartes, fondamente preocupado, fixo cantos inquéritos pudo e non conseguiu atopar ninguén que se confesara membro da Sociedade. Non hai dúbida que a Rosa Cruz medioeval, si a houbo, estivo relacionada coas corporacións masónicas e mais coas Ordes cabaleirescas, como a Teutónica e a do Temple. Tampouco cabe dudar que a que se pretende restaurada por Xan Valentin Andrés no século XVII, foi unha dexeneración da primitiva causada pola infusión do esprito protestante e antipapista do teólogo de Wurtemberg. O certo é que hai unha supervivencia dexenerada da Rosa Cruz na moderna masonería: o grado 18 do Rito Escocés Antigo e Aceutado cujos membros se titulaban Soberan Príncipe Rosa Cruz e que ó dicir d'algús celebra un ritual sacrílego e blasfemo que, de ser certo, non sería mais qu'una inversión do simbolismo da Rosa Cruz primitiva. Por fin, a fin do século pasado, en Francia, o famoso escritor Xosephin Peladan, chamado o Sar Peladan, por decirse descendente de Merodach Baladan, rei de Babilonia, fundou unha asociación literaria, artisteca e teosófica chamada a Orde da Rosa Cruz, completamente católica, ruskiniana e prerrafaelita, que celebrou en distintos puntos de Francia, Bélxica e Holanda, concertos, esposicións d'arte, representacións teatrais, conferencias, etc. Outro que se di representante da tradición Rosa Cruz é o teósofo americano Max Heindel. IX Tal foi a iniciación que recibeu Rudolf Steiner, e tal foi a sua vocación teosófica. Recolleu d'iste xeito a tradición oculta da sua raza, a teosofía da Edade Media cristiana e da cabaleiría e a masonería medioeval. Trátase, pois, d'un iniciado oucidental. Mais Helena Petrown Blavatsky viveu e andivo por Alemaña. Parte da sua obra fundamental, a Doutrina Segreda, escribeuna n-Alemaña. A sua influencia fixose sintir nos teósofos alemás, e tamén en Steiner. Steiner foi discípulo da reveladora da iniciación oriental, e formou na Sociedade Teosófica ate que chegaron os acontecementos de que deixamos feito mención. Xa ceibe dos vencellos qu'o xunguian á Sociedade Teosófica, Steiner podeu desenrolar as súas doutriñas, acomodadas ás revelacións do seu Mestre especial. Entón fundou a Antroposofía, que non é diferente da Teosofía senon un xeito d'enxergal-a Teosofía das Edades, ate certo punto conforme coa tradición oucidental. A Antroposofía ten tamén un senso universal, e pretende axuntar, organizar e dirixir todas as forzas espiritualistas da Europa. A Sociedade Antroposófica medrou d'una maneira tremenda. Pouco antes da guerra chegara a fundar en Dornach, perto de Basilea (Suiza) un centro internacional d'estudos teosóficos e espiritualistas. A Johannesban Verein (Sociedade construtora de San Xoán) organización que quer continuar a tradición masónica da Edade Media, ergueu en Dornach un gran templo, centro da nova doutriña. A guerra detivo as obras, e detivo o desenrolo do centro internacional antroposófico. Mais despois, os traballos seguiron, e hoxe érguese en Dornach o templo antroposófico. Iste templo, feito obedecendo os principios de Ruskin, as sete lámparas de arquitectura, consiste n'una gran cúpula, representación do Universo, sostida por cada lado por sete colunas pentagónaes, que levan nos capites as formas planetarias do noso mundo; d'esta cúpula sai outra sostida por doce colunas que sinifican as influencias zodiacaes, e nas fenestras, os vidros de coores, representan as etapas do progreso. O templo custou catro millóns de pesetas. A influencia de Steiner na Alemaña actual é enorme. E a nosa unha época de revival. No derradeiro capítulo da obra de Paul Fechter Der Expresionismus, do cal temos unha versión galega inédita, feita pol-o noso colaborador Ramón Otero Pedrayo, siñálase a coincidencia das ideas de Steiner coas arelas fundamentais da y-alma contemporánea. Vista xa a grandes liñas a vida de Rudolf Steiner e situada a súa figura no mundo teosófico, e aínda, sexa c'una breve referencia, no

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716432.xml nente escritor Antonio Sardinha, e onde colaboran as mais prestixiosas figuras do Integralismo. N-iste boletin tratanse d'un xeito fundamental de maisima seriedade centifeca e outo criterio moderno os problemas vitaes da Nación Portuguesa. Iste numero trai: Uma doutrina de economia agraria, por José Pequito Rebolo. A lingua portuguesa e o canto, por D. Ema Bantos-Fonseca. Teoria do Municipio, por Antonio Sardinha. Gotas de Tinta, por Ivo Cruz. Politica religiosa, por Francisco Veloso. Na varanda de Pilatos, por Afonso Lucas. Revista científica, por Rui de Sá Carneiro. Das ideias, das almas e dos factos. Porto Académico. O numero 11 trai orixinas de L. Woodhouse, Alma Rubens, Santos Mota, Luiz de Pina, etc., etc. Unión Ibero-Americana, Febrero 1923. Antr'outras cousas de moito intrés trai un traballo en lembranza do noso insigne hestoriador D. Manoel Murguía, no qu'estuda a sua sinificación d'escritor romántico, de hestoriador, e de precursor do movimento galeguista, estudo que proba un fondo coñecemento do home, da obra e da época na que o Patriarca desenvolveu o mais do seu esforzo. Recollemos con ledicia iste homenaxe ó noso devanceiro e mestre. Revista de Casa América-Galicia. Cruña. A preciosa revista a que tanto amor dedica o notabre poeta Julio J. Casal, é a millor revista en castelán que se pubrica en Galiza. Non é escrusivamente galego-americana, coma o seu titulo poidera facer pensar, senon que recolle a colaboración de Madri, principalmente dos escritores e artistas de avangarda (Barradas, Gómez de la Serna, Guillermo de Torre), ou dos que teñen certa debilidade pol-o avangardismo, coma Eugenio d'Ors. Dos artistas galegos, colaboran n-istes numeros derradeiros —xaneiro, febreiro e marzo— Abelenda, Cebreiro, Huici, e dos escritores, Fernández Mato, Eladio Rodríguez González, V. Risco, Francisco Luis Bernárdez, Euxenio Montes e outros. O fato primitivo da revista Vida atopase d'iste xeito ampriado, ate constituir unha publicacación un pouco universalista. El Ebro, Marzo, 1923. Aragón Estado, por Julio Calvo Alfaro. Mancomunidad aragonesa, por Gaspar Torrente. Por los riegos del Alto Aragón. Aragón y el descubrimiento de América. El postrer credo, por Antonio F. Escobes. Patria Nova, setmanari valencianista, Valencia. Entra na sua segunda época. Colaboran V. Tomás i Marti, D. Martínez Ferrando, etc.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716414.xml mal da planta mais homilde e sólida da nossa província, como a que se acha no lugar de [?] e [?] A. além a 4, cercado com alho e a [?] e [?] de sessão se [?] amizade e outra com 20-100 abanizar e que [?] amizade o log roval [?] abanizar amizade o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [?] e [?] o [

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716435.xml AS FONTES P’RA HESTOREA ANTIGA DE GALIZA 3 I. A opinión cáxeque unánime no fundamental dos hestoriadores galegos —Rodríguez de Nóvoa, Huerta, o P. Sotelo, o P. Sarmiento, Riobó, Cornide, Martínez Padín, Murguía, García de la Riega— tran a Æstrimnis á nosa Terra, supondo qu’o cabo Æstrimnico é o Fisterre, e as illas Æstrimnides, despois chamadas Cassitérides, son as da nosa costa oucidental, ond'os antigos pobos navegantes virían recollel-o estano que se sacaba das nosas minas, ou cecais, coma di o derradeiro autor citado, as peninsuas comprendidas antr'as nosas rias. Esta mesma opinión sosteñen outros moitos hestoriadores hespañoles, e portugueses, coma Florián do Campo, Morales, Mariana, o P. Pinedo, Contador de Argote, os PP. Mohedanos, o P. Rioseco, etc., etc. II. Outra opinión moi xeneralizada, que cuasementes é a que combate Cornide no seu traballo en col das Cassiterides, e defendida por Cambden, Borlasse, Forster, Malte-Brun e outros, leva a Æstrimnis ó Sul da Gran Bretaña, á parte do Cornwall, sendo as illas Æstrimnides as Scilly. Con esta opinión pódense relacionar as de Mullenhof e de Martins Sarmento. O pirmeiro é un dos comentadores clásicos da ORA MARÍTIMA, e leva o cabo Æstrimnico ó Cornwall e o Sinus Æstrimnicus ó mar da Mancha, na sua citada obra. O ilustre arqueólogo portugués pubricou un libro en col do poema d’Avieno (ORA MARÍTIMA, Porto, 1896) no que pon a Ophiusa nas costas da Cantabria, Galiza e Portugal ate o Sado, e o Æstrimnis co-as suas illas, no Norte de Francia e Sul da Gran Bretaña, sendo o cabo Æstrimnico, un do departamento francés do Fisterre. III. O eminente polígrafo aragonés Joaquín Costa, nos seus ESTUDIOS IBÉRICOS, fai unha curiosa identificación da Ophiusa co-a costa ibérica do Mediterráneo, dicindo que é o mesmo país coñecido mas adiante co nome de Edetania. Mencionamos esta opinión, aguda, pro inverosímil, por ser das que mais arredadas están das sostidas correntemente no mundo culto. IV. Don Antonio Blázquez, no estudo qu’enantes citamos, pubricado no Boletin da Real Sociedade Xeográfeca, asegura, fundándose principalmente no cómputo das medidas itinerarias e dos días de navegación, que Himilcon non pasou, no seu viaxe pol-as costas atlánticas, mais ó Norte do cabo San Vicente, ó que reduce o cabo Æstrimnico, sendo as ribeiras do Seo Atlántico que describe, as comprendidas antr’o cabo de San Vicente e as Colunas d’Ércoles. V. A opinión mais autorizada nos nosos días, identifica a Ophiusa —país qu’enantes ocuparan os Æstrimnios, coma se saca do testo mesmo do poema— co-a costa oucidental da Peninsua Ibérica, dend’o cabo San Vicente ou dend’o Roca, ate o Ortegal. Schulten en HISPANIA, e Bosch Gimpera en LOS CELTAS Y LA CIVILIZACIÓN CÉLTICA EN LA PENÍNSULA IBÉRICA, sosteñen esta derradeira opinión, que ha ser a que guíe as anotaciós que nós fagamos ó testo d’Avieno.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716433.xml AS FONTES PR'A HESTOREA ANTIGA DE GALIZA PRIMEIRA PARTE AUTORES CLASICOS PRÓLOGO Hoxe comenza NOS un traballo fundamental e necesario: a pubricación integral das FONTES DA HESTOREA DE GALIZA, esperada por todol-os que se setresan pol-o coñecemento serio do noso pasado. E un traballo prelimiar loxicamente pra calquera investigación da primeira era dos tempos hestóricos. «La veritable methode consiste a travailler sur les textes, a se former un jugement personnel avant meme d’ouvrir un livre de secondemain» di Salomón Reinach. Unha vez afeito o público letrado ó trato directo cos esquirtores antigos xuzgará con coñecemento de causa das variadas interpretacións que se lle poidan dare, e non serán posibles fantasías e lucubracións pseudocientíficas que con grande aparato de citas traspostas teñen feito tanto mal nos estudos hestóricos. Poderase decir que todolos testos d'autores clásicos están xa pubricados, estudados, comparados, sabiamente anotados e que xa teñen dado de si toda a sustancia hestórica que conteñen; mais abondará lembrarse pra xustificar a nosa empresa, de qu’ises testos atópanse en pubricacións pouco abertas aínda o pú- brico letrado, n-as que as noticias, moitas veces vagas e incertas en col de Galiza, andan misturadas coas d'outras terras e xentes. A nosa obra ha ser honrada e sinxela: os testos limpamente dados, fará compaña unha glosa precisa, unha interpretación qu'amostre o certo coma certo, o duvidoso coma duvidoso. Cos autores formaremos tres series: xeógrafos, hestoria- dores e literatos non contidos completamente dentro das dúas primeiras categorías; e dentro de cada unha seguiremos un orde cronolóxico, dando de cada autor o testo a dobre coluna en latín e galego, inda prós autores gregos pra apartar o leitor da dificultade do idioma. Paralelamente iremos formando un catálogo de castros e outros avances pra pubricación das fontes monumentaes da nosa antiga hestoria, as que compretarán as fontes documentaes. O noso traballo homilde e necesario vai adicado a todol-os amantes da nosa terra, e daremosnos por satisfeitos si contribuímos a facer ver na sua verdadeira luz os homes e as cousas da antiga Galiza.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716434.xml 2 PUBLICACIOS DE «NOS» I. OS XEOGRAFOS RUFO FESTO AVIENO ORA MARITIMA NOTICIA Rufo Festo Avieno viveu a derradeiros do século IV da nosa era, no tempo do emperador Teodosio. Foi procónsul d’Africa por dúas veces, nos anos 366 e 367. Non se sabe onde naceu: hainos que din que foi en Volsinio, na Etruria, mais outros pensan que foi hespañol. O Cronista d’Ourense Don Benito Fernández Alonso, no seu libro ORENSANOS ILUSTRES, recolleu as opiniós de Vivar (in Maximum) e de Huerta (Anales de Galicia) que sosteñen que foi galego, e qu’o seu cognomen, Avieno, derívase do nome do rio Avia e cita pr’apoyar esta opinión outros varios persoaxes de nome Rufo en moitas partes de Hespaña e catro en Galiza, outro Festo hespañol, de Zaragoza, e mais outro Avieno galego, de Zoela nos Grovios. Tampouco se sabe si Rufo Festo Avieno era ou non cristiano. Escribeu Avieno dous poemas xeográfecos: DESCRIPTIO ORBIS TERRAE, tamen chamado DE SITU ORBIS, e ORA MARITIMA, que é o qu’eiquí nos interesa. O que lle dá a importancia que ten a ORA MARITIMA —que é un dos libros mais comentados e mais discutidos dos que nos deixou a antiguidade— é que n-il utilizou Avieno moitas fontes antigas, dos séculos VI e V enantes de X. C. principalmente un vello Periplo do VI. Iste Periplo, asegún a opinión mais xeneralizada, había ser cartaxinés, probabremente o de Himilcon, a quen se cita no poema, mencionando os Anales púnicos en que se fala dos viaxes d’aquil almirante pol-as costas oucidentaes da Europa, viaxe realizado no século VI enantes de X. C. A opinión de qu’era un Periplo púnico sostivoa Mullenhof en DEUTSCHE ALTERTUMSKUNDE, I (Berlín, 1890) e na Hespaña por Blazquez (EL PERIPLO DE HIMILCO, (Bol. de la Real Sociedad Geográfica). Mais Avieno emprega nomes xeográfecos gregos, ou empregados pol-os gregos, coma son os de Ophiusa, Achale, do que deduce que non debeu coñecel-o Periplo de Himilcon no orixinal, senon n-unha tradución. Marx na REAL ENCYCLOPADIE de Pauly-Wisowa e mais en RHEINISCHES MUSEUM, I, e Schulten no artigo Hispania da REAL ENCYCLOPADIE DER CLASSISCHEN ALTERTUMWISSENSCHAFT, din qu’o testo d’Avieno está tomado d’un Periplo grego massaliota do século V e non d’un Periplo púnico. Hoxe vólvese á data antiga do século VI, mais pénsase qu’o principal é d’unha fonte grega. (Schulten, nas adiciós á edición hespañola da HISPANIA, Barcelona, 1920). Moitos mais problemas nos pon dediante o estudo interno do poema d’Avieno, sobre todo no tocantes á descrición das ribeiras atlánticas, da Oestrimnis e a Ophiusa e dos seus accidentes xeografecos, sendo na localización d’istes lugares, radicalmente dispares as opinións dos sabios. É que n-esta parte, a descrición non leva orde, senon que se creba o fío, e principia por outro lado, e induce co-a sua escuridade os meirandes trabucamentos. Esto fai que supoñan qu’eiquí o poema non está completo, coma pensa o citado Mullenhof, e qu’en xeral, o ORA MARITIMA non chegou a nós tal e coma saíu das maus do autor. Citaremos eiquí as opinións principás antr’as dos moitos intérpretes do testo do ORA MARITIMA. (1) Damos pirmeiro de todos iste autor, aínda sendo do século VI da nosa Era, porque conten a fonte mais antiga—do século VI enantes X. C.— que hai encol da nosa Terra.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/11571649.xml NOS mes —non fai falla estampal-os— que oxe son ilustres, mañan pronunciaranse con reverencias saidas do corazón. E non hai que s'apesarar dos defeitos, dos erros, dos atrevimentos, dos escesos d'imaxinación que decote pode xusgarse que aparecen. Pol-o contrario, eu hasta chegaría a bendecil-os, porque siñifican as probas e os tanteos necesarios pra o acerto, porque ofrecen a abundante materia que é indispensabel pra que se verifique a seleición, que virá a leixar, á derradeira, vivindo mais os acertos e os progresos. Asi, a tentas, procedeu tamen a Natureza, e co esta lei mesma sigue adiante na sua marcha de renovación e perfeccionamento. Dous elementos servirán principalmente de canteira, pol-o d'agora, para que esta magna labor de rexurdimento da lingua galega. O pobo, que pon nas súas verbas o seu espírito, e co seu folk-lore inagotabel, e os gloriosos moimentos da nosa antiga literatura, reveladora dun adianto e dunha civilización que ningún romance n'aqueles tempos acadaba. A un e mais a outro — todos estamos acordes nesto — hemos tomar sempre os ollos como fontes de luz, como degarados tesouros que nin s'esquecen nin é posibel s'arredar d'eles. E abofé que pasarán tempos endenantes que s'arremate á esprotación da fortuna que encerran. Mais a sabencia do pobo —e ninguén escederá a minha ademiración pol-a excepcional calidade psicolóxica que levan dentro os nosos aldeáns— é un punto de partida, é un xermolo que ha de dal-a grande coleita de que é capás, mediante o traballo intelectual, coa axuda dos coñecementos superiores e da instrución do noso tempo. Seria ausurda a pretensión de detel-a cultura da Galiza nos lindelos que ten oxe pra os nosos vals e montañas; e ninguen tampouco pode pensar cordamente que haixamos de nos conformar coas comunicacións intelectuais que s'amostran na Crónica Troyana. A lingua non pode sel-a mesma pra falar de chouza a chouza, que pra falar de libro a libro. Pra nós, pra os que ben ou mal escribimos, pra cantos lemos, non abondan as expresións cheas de forza e de crara beleza do sermón vulgaris; e, digamolo ou non, sentimos a percisión de so- breporile o xeito erudito, pra que as complicacións e os avances do noso pensamento poidan con facilidade ser retratados na verba. Este problema fundamental do noso idioma pode, ao meu aviso, prantearse así: Ou a lingua galega a ser só lingua insuperábel de sentimento, de descrición, de poesía, de relación familiar, e estonces ten dentro de si xa elementos abondo; ou ha ser a mais d'esto, lingua que poida encerrar toda a cultura, non so a racial sinon a de instrución e ciencia, toda a civilización da época nosa, e estonces hal que lle faguer dar ese paso pra un plan superior, que hasta agora non poido dar, por habel-a tido abafada ao marxe da vida intelectual, un bárbaro réxime político. Encol do que temos, inspirándonos sempre no existente, gardando a esencia e o carácter do santo legado dos vellos, hemos de faguer o vehículo d'expresión do total pensamento galego, hemos d'abril-a rosa qu'arrecende as farturas da nosa alma, hemos de crear-a nova lingua que traduza as lucubracións mais escondidas do espírito coa mesma espontaneidade e lumiosidade con que oxe se din os matices plástico e sentimental. Ao referirme ao futuro cometo unha impropiedade: esa labor de creación estase facendo xa, e o boletín «NOS» e todal'as obras culturais fános andar cada día un bó bocado d'este camiño. Unha vez mais a función virá a formal-o órgano; e cada libro d'especulación e de ciencia que saia en galego, será un bloque que se poña pra o futuro idioma. A tradución da Biblia por Lutero abriu as portas, abondou, ao idioma alemán, pra deixal-a categoría de lingua popular e pra servir d'instrumento ás conceiciós de Hegel e de Kant. Non sei sia a nós outros, nos farán falla dez libros ou un cento pra arribar ao mesmo resultado; o que sei é que han de aparecer —e moi logo — cantos sexan percisos pra pol-o cumio á nosa lingua. E mentras tanto sigamos traballando a horta da casa con cuido amoroso e rebuscando ben as riquezas que encerra; mais ollemos tamén fora, abranguemos canto de bó anda pol-o mundo, collamos a boa semente onde quer qu'ela apareza, e no nos deixemos invadir d'un esceso de crasicismo que sería imobilidade, que sería outro asoballamento, desde dentro, pra o idioma galego.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716424.xml NOVOS PRETEXTOS EN COL DA CHUVIA Chove. Está á chover manseniña, dócemente, co-esa soavidade de agarimo con que chove eiquí. A xente, acostumada, non fuxe. Vai, paseniñamente pol-as ruas, coma si a auga non-a mollase. A serán —doente, outonal— trae unha ledicia pueril á cibdade crara. Sentimos arelas de cantar aquel “¡Que chova, que choval!... infantil —legria de sair d’a escola— que se perdeu xa pra nós co-aquela alboreada sorrinte d’a nenez... A legría d’a cibdade. A chuvia non trai tristura a Galiza. Cando chove sentimos un doce, un diviño consolo. Ten a chuvia eiquí o recendo d’unha sorrisa de muller, o encanto d’a saudade, o adormecemento d’o Nirvana. Escomezou a chover, y-os arbres d’Alameda estremecéronse de felicidade y a xente sorriu compracida. Ista chuvia mansa, jque agarimo, que legria trae á cibdade y ó agro! Pensemos un pouco. A cibdade —tan crara, tan linda— ten o encanto gracioso d’una muller. Agora que chove sobre d’ela, ó momento suxírenos a idea de que a chuvia é unha coqueteria d’acibdade. A cibdade está a se prefumar con un remilgamento de compracencia, pra logo servir con mais beleza e con ese esvaído recendo a terra mollada. O siñor que se limpa as botas. N’o café dinde que chove, creceron os barullos. Os clientes puxéronse nerviosos e dan con mais forza ás bolas d’o billar y-as fichas d’o dominó, que o chiscar co-a mesa de marmore, fán un ruido anguxento. O siñor que nos chama a atención é ise a quen lle están a limpar as botas. Cimbra o brazo esquerdo n’o respaldo d’a silla e fuma o cigarro co-a testa ergueita n’un xesto d’argulo. Iste siñor fainos pensar moito. ¿Pra qué se limpa as botas se está chovendo e vais á luxar aixiña? Sentimos o desexo de perguntarlle, mais o seu xeito de desdén prohibenolo. Acabou. As botas brilan co-esa exaxeración d’os anuncios d’o betún. Esparexe un ollar en torno. E vaise hacia á porta persuadido d’a importancia de levar brilantes os zapatos. Iste siñor vai a rua, seguramentes, pra xogar co-a chuvia a non deixarse mollar as suas botas relucentes. O eucalipto. Dinde a vidrieira d’o café vemos tras

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/11571642.xml B O L E T I N M E N S U A L D A C U L T U R A G A L E G A , Ó R G Ã O D A S O C I E D A D E “ N Ó S , , Direitor, Vicente Risco Direitor artísteco, Alfonso R. Castelao, Segredario da Redaución, Xulto Gallego Xerente, Arturo Noguerol Redautor Xefe, Xavier Prado (Lameiro) Sub-Xerente, Alfonso V. Monxardín Redautores: Ramón Cabanillas, Antón Lousada Diégues, Ramón Otero Pedrayo, Florentino L. Cuevillas, Leuter González Salgado. Colaboradores: Teixcira de Pascoaes, Johan V. Viqueira, Philéas Lebesgue, Antón Villar Ponte, Wenceslao Fernández Flórez, Xaime Quintanilla, Antón Noriega Varela, Gonzalo L. Abente, Manoel Banet Fontenla, Lois Pena Novo, Eladio Rodriguez González, Marqués de Figueroa, Antón Palacios, Leonardo Coimbra, Amador Villar, Alvaro Cebreiro, Alexandre de Córdova, Xulio A. Cuevillas, Victoriano Taibo, Xulio Prieto, Farruco Lamas Euxenio Montes, Fernández Mazas, Souza Aguiar, Cunha Barros, Xan - Aznar Ponte, F. Bouza Brey, Lois Huici, Ramón Villar Ponte, Handicap, Roberto Blanco Torres, Primitivo R. Sanjurjo, Xosé Viso (Goal), Francisca Herrera Garrido, Hernani Cidade, Camilo Díaz, Manoel M. Risco, Francisco Luis Bernárdez, etc. DIREICIÓN E REDAUCIÓN: Plaza do Ferro, 6 ADEMINISTRACIÓN: Padre Feixóo, 12 ABONAMENTO Doce nsúmaros, na Peninsua.... 6 pías. Na Arxentina..... 6 pesos En Cuba..... 3 dolars Númaros atrasados 3 pías. Númaro sólto 1 pta. Este boletín non publica mais orixinás que as que foran directamente solicitados pol-a Dirsación —Tamprzso se fai solidario das ideas nolos emitidas, non sendo dos que por non iros rabrades, enténdese que son da Redaución. SUMARIO O noso Arcebispo galego. En col da lingoa, por Manoel Portela BaLLADARES. A cantiga do fento, por A. Villar Ponte. O Teósofo alemán Rudolf Steiner, por Vicente Risco. Cruceiros, grabado de Castelao. En col da chuvia, por Eduardo de Ontasón. Seición arqueolóxica, por F. Bouza Brey. Archivo filolóxico e etnográfico de Galiza. Os homes, os feitos, as verbas, pol-a Redaución.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716426.xml chas e bochudas — con capiteles de dibuxos entrelazados e un de eles con toscas figuras humanas, dispostas ó parecer sin ouxeto. Asentado nos capiteles dianteiros e como reforzando a bóveda, eisiste un arco rexo en forma de oxiva, induvitabel aditamento postereor ou pol-o menos modificado nos séculos socesivos. A infruencia da basilica compostelán pode dicirse que é nula. A pesadez da obra eisí o acredita. Certo é que a inscripceón, que adrede deixamos pra o final, dá como consagrada esta eirexa no ano de 1180. Oito anos mais tarde ainda se puña o dintel do Pórteco da Groria y-en 1211 —vintedous anos por riba — consagrabase a Catedral de Sant-Yago concruida ó mediar do século XII, como é sabido. Achase a devandita inscripceón na parede norte a catro metros do chan e di: ᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃᄃ

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716431.xml NOS REVISTAS Rexurdimento, Febreiro. Os nazonalistas, según socialistas e comunistas.—Como a fontana crara, por Máximo Ramos.—Caciquismo, por Castelao.—Do progreso galego e da grande urbe, por A. Bermúdez Peña.—Galiza e os partidos políticos hespañoles, por Vicente Risco.—A Patria, por Victoriano Taibo.—Os novos valores, por V. Paz Andrade.—Orxía cortesán, por Ramón Cabanillas.—Seición Oficial.—Movemento Nazonalista.—O problema do galego, por Miguel Gil Casares, E. Castiñeiras Díaz, Lois Porteiro, M. Piñeiro e A. Villar Ponte. A Nosa Terra, 15 Marzal 1923. Dina de toda loubanza, a conferencia de Don Anxel do Castillo na Irmandade da Fala da Cruña, titulada: A importancia da nossa riqueza monumental. Non ven mais qu'o prólogo, mais n-il atopamos atinadísimas observacións en col do desprecio que se fai dos traballos e merecementos dos galegos qu'estudan pr'esclarecer o pasado da nosa terra, traballo pr'o que o Estado comisiona a alleos. “O que non pode consentirse —di o ilustre Delegado Regio de Belas Artes da Cruña— é que o Estado, que tiraniza as personalidades históricas da península, mande certas embaixadas a estudiais-as nosas cousas, sempre con medios sobrados que nunca encontramos os naturais, pra que logo se poda decir ferindonos, que gracias aos alleos coñecemolo noso país...” Xentes que “o mais que poden facer é recolher a bibliografía galega pra servirse, as maís das veces, de aquiles datos que poden xustificá-los prexuicios formados onde non se nos coñece e mal se nos xusga”. Cita logo o caso inxustificabel de Cristóbal de Castro, a quen fixeno catalogador dos moimentos da provincia d'Ourense, e outros dos Sres. Gómez Moreno, Lampérez, Lafuente, Obermaier e outros que unhas veces cometeron enormes trabucamentos falando de Galiza, e outras non fixeron mais que aproveitarse dos traballos publicados ou inéditos dos investigadores galegos. Trai tamén: Honrando aos nosos mortos. Un retrato de Murguía. Galicia diante dos mártires de Sobredo, por Ramón Cabanillas. Escola dramática galega. Lecturas. Resume de Historia de Galicia. Contemporânea, Lisboa. Recibimol-os números derradeiros d'esta xurdia revista lisboeta, da que xa temos filado. Pubricación de verdadeiro luxo, tirada a varias tintas, con cousas de Almada, Barradas (o portugués), Vasquez Diaz, Diego de Macedo, etc., etc., e orixinais literarios de Fernando Pessoa, Antonio Botto, Antonio Sardinha, Correia d'Oliveira, Eugenio de Castro, Aquilino Ribeiro, etc. etc. A tendencia é tamén avangardista, e ainda universalista. Fai campaña e trai colaboración hespañola. No número 4 di: “Oiçam —não é preciso aplicar muito o ouvido para ouvir— é voz corrente que estamos vendidos a Espanha Vieram do Porto e de Coimbra amigos nossos pedindo pra modificar esta attitude”. Se cadra por iso foi que no mesmo número traía o artigo de Martinho Nobre de Mello: As relações luso-hespanholas, que principia dicindo: “A mentira ibérica está desfeita”, que contradiz a outro en col do mesmo tema do Sr. A. Sardinha, n-un dos primeiros números, e que xa comentamos coma merecía, embora fose en pouquísimas verbas. A Águia, Porto, Xaneiro, 1923. Outra cousa é a nosa vella amiga. Iste número trai Misterio, por Leonardo Coimbra.—A morte consoladora, por Raul Brandão.—Tragedia da Fidalga triste, por Alberto Pimentel.—Einstein e a Evolução orgánica, por A. A. Mendes Correia.—Determinismo e Previsão do sexo, por Claudio Basto.—O Hino de S. Francisco de Assis, por Luis Cardim.—Espectro, por Teixeira de Pascoaes.—Quando rompe a manhã, por Domingos Monteiro.—Retrato, por António Carneiro — Bibliografia. Nação Portuguesa, Lisboa, Janeiro 1923. Revista de Cultura Nacionalista dos integralistas lusitanos que dirixe o emi-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716427.xml ARCHIVO FILOLÓXICO E ETNOGRÁFICO DE GALIZA COUSAS DO VAL DE LEMOS Meiciña popular No val de Lemos e na montana, na parte de Sober, emprégase moito o caldo de cobra, a camisa da cobra, e moitas plantas, com'o trobisco, os asentes, a ruda, as malvas, o apio, a xenciana e mais o ourégano. As froles de romero, comidas con pan, pola mañá, en ayunas, sirven pra ter bó color. O caldo d'apio sirve pra cortal-a calentura. O zume da coruda, misturado con auga fria sirve pra limpal-o estómago. Desconxuros Pra cortal-a ponzoña din faguendo cruces: —S'eres cobra, ponte en roda; s'eres lagarto, vaite ó burato; s'eres sapo, anda arrastro; s'eres salamántega, vaite á barranca; s'eres araña, vaite á baba. (1) E queiman ramas d'allo e botanll’a cinza por riba. Oración Na que se ten mais fé é no responso de San Antonio. Abonda rezalo pra que soce- (1) Ten iste desconxuro semellanza na forma co famoso Conxuro dos Catro que traí Goethe na pirmeira parte do Faust; «A Salamandra s'infla- me, a Ondiña s'enrosque, o Silfo se desvañeza, o Gnomo traballe...» no que cada unha das catro clases d'espritos mándesolle que volva e traballe no elemento que lle corresponde. Eliphas Levy esprica iste comenzo no seu Dogme e Rituel de la Haute Magie. Esto pode indicar igual que o noso desconxuro ven das mesmas ideas primitivas nas que s'ispiron a forma erudita do Conxuro dos Catro, ou ben unha influencia no noso pobo de ideas máxicas de fonte erudita. Lembremos que Michelet da a bruxería da Edade Meia como unha nsurreición do paganismo celta. dan os meirandes prodixos. Por eixempro, eu vou disparar un tiro contra alguha persoa; pois abonda que outra persoa rece o responso, pra que o tiro non saya, ainda qu'est. a en condiciós de sair. O conto de ir o raposo coa pita na boca, e porse a dona de xoenllos e principar a rezal-o responso, e o raposo deixal-a pita, todo é un, e son moitas as mulleres que o contan. Agoiros. Teñen como agoiros de morte o berro d'un corvo (1) ou d'unha pega voando por riba do tellado d'un enfermo, o layo d'un can, ou o tanguido déroso d'unha campáa. SERGIO PÉREZ FERNÁNDEZ. Sober. DA PUBBLA DE TRIVES Agoiros Unhha muller vella contou o seguinte: “Que ten comprobado por esperencia propia que cando un can ladra como ladra o lobo, anuncia unha disgracia, qu'a ela mesma lle pasara. Di qu'nha vez que l'estivo o can ladrando desde as dez hastra as once do outro día á mañá, qu'ós quince días de pasarlle esto que lle morreu ó home unha vaca e cinco marraus, e dispois ainda hai algús que din que non é certo. E tan certo como hai inferno e ceo.” E son mail-as esperencias: “N-outro (1) Murguía fala do corvo com'animal sagrado dos Celtas. En certas leendas, acompáña ó Rei Artur. De cote o corvo figurou na ornitomancia, e caxeque sempre como de mal agoiro. Os Celtas practicaban a ornitomancia. A creencia repílese no caso que se conta mais abaixo, recollido en Trives.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716422.xml 14 pensar dos nosos días, imos ver un pouco da obra d'iste teósofo. Principiaremos pol-o seu pensamento filosófico ó xeito corrente, sen gran compricación teosófica, tal e como s'espón no seu libro *Die Philosophie der Freiheit* (Filosofía da liberdade) da que teño á vista unha versión italiana (Bari 1919). O sistema d'ideias que contén iste libro, publicado en 1892, áchase a pirmeira vista ben lonxe da Teosofía. Ninguén sospeitaria ó teósofo n-un autor enrabechadamente intelectualista, inimigo de todo supernaturalismo, de todo misticismo, de toda metafísica, de canto poderíamos chamar orde transcendental. Quen coma min coñeceu pirmeiro ó Steiner iniciado que ó Steiner filósofo, de pirmeira intención non pode un por menos de ter dificultades, cando lé a *Philosophie der Freiheit*, pra identificar o un co outro. E mais non colle dúbida que é a mesma intención a que guiou ós dos, s'hemos creer o qu'il mesmo decrara no prólogo á pirmeira edición de *Theosophie*, da que hai unha versión castelán, un pouco descoidada, feita por un home d'autoridade n-estas cousas: Rafael Urbano. Pois n-ise prólogo di Steiner: «Os qu'estimen mais persuasivo outro método d'investigación prás verdades efiqui espostas, poderán velo na miña *Philosophie der Freiheit*, Berlin, 1892. As liñas reitoras d'un e do outro libro, anque difrentes, levan ó mesmo fin. Pr'a comprensión do un, non compre o outro, anque o coñecemento dos dous convén a algús leitores.» Moito hai que mirar e estudar os dous libros, pra verifical-a verdade d'esas verbas do autor. Efeitivamente *Die Philosophie der Freiheit* é un libro en col do problema da liberdade humana; mais da liberdade coma norma moral —no senso en qu'a liberdade pode ser norma— que non no senso de libre arbitrio, problema que mais ben quita de dediante, que non resolve. Mais ben, o libre arbitrio resulta negado n-iste libro, no verdadeiro senso tradicional no que o libre arbitrio s'adoita a sostere. É unha teoría que leva ó individualismo ético, no que cada home s'auto-determiña fora de toda norma esterna a il mesmo. Mais se trata pois de liberdade ética que non de liberdade psicolóxica. O sistema de Steiner é, como dixemos inte- leltualista; repousa no feito do coñecer. Non quer unha filosofía do sentimento — á que chama misticismo: «o erro d'esta maneira de ver —di— consiste en qu'ela quer esprimentalo que debe saber, e quer erguer un elemento individual, o sentimento, a un valor universal.» Non quer unha filosofía da vontade— á que chama telísmo. Steiner pon coma fundamento da sua filosofía, coma elemento orixinario da vida espiritual do home, o Pensamento: «Pra quen teña a capacidade d'oserval-o Pensamento —e c'un pouco de boa vontade, pode tela todo home normalmente orgaizado— tal oservación é a mais importante de tas se poidan faguer. Pois o home oserva eiquí unha cousa qu'il mesmo produce: non s'atopa frente a un oxeto estrano a il, senon á sua propia aitividade: sabe coma xurde aquilo qu'il oserva: vé os nexos e as relacións. Faise dono d'iste xeito d'un punto fixo, dend'o que pode con fundada espranza, moverse cara espricación de todol-os outros fenómenos do mundo». «O sentimento de posecr iste punto fixo, induciu ó fundador da filosofía moderna, René Descartes, a basar toda a coñecencia humana na proposición: «Eu penso, logo eu son». Toda outra cousa, todo outro devenir, está aló en min, non sei se coma verdade ou coma ilusión ou sono. Unha sola cousa sei d'un xeito compretamente seguro, en canto eu mesmo o levo a segura existenza: o meu pensamento. Tela a sua cisistencia ainda outra orixe, veña de Deus ou de calquera outra parte, cu estou seguro qu'il eisiste no senso en qu'eu mesmo produzo». Hegel pon coma pirmeiro elemento, a idea, o concepto; Steiner pon o pensamento «que se non apoia mais quen si mesmo, que non é determiñado mais que por si mesmo», e que produce os conceitos e as ideas, ás que somentes pol-o pensamento se chega, xa qu'lles presupoñen o pensamento. Tal é, asegún decrara no principio do capítulo do *Mundo coma perceución*, a sua difrenza con Hegel. «No universo vemos dous polos: Eu e o Mundo. Iste especie de muro de división erguémolo aixiña qu'espuntan en nós os pirmeiros lostregos da concencia. E mais non perdemol-o sentimento de que pertencemos ó mundo, queisiste un ligame que nos xungue a il,

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/11571648.xml 4 «A culpa de todo isto é a irregularidade con que se fai todo e a ausencia de disciplina e subordinación». «Non sinto a máis pequena incrinazón a operar xunto co isa tropa». Quen firma isto é Wellington, «The Iron Duke» e refírese a batalla de Talavera. Esquezamol-a calidade da valentía, porque a ninguén gusta que se lle negue, e porque Zaragoza e Gerona son gror as limpas e verdadeiras n'este orde. Recollamos, si, que na aquela batalla os hespañols non tiveron a forteza d'ánimo necesaria pra servir unha causa, aquel espírito de solidaridade que Homero gaba nos gregos dicendo que «arelaban sempre prestarse mútua axuda», e que se traduce simplemente na disciplina. Isto é o que afastaba a un celta coma Wellington daqueles hespañoles. E isto é o que levou á escribir-a su célebre proclama (o segundo documento que ven a compretar o anterior): «Soldados do mundo civilizado: Aprendede heroísmo daqueles que pola miña boa fortuna levei ao combate. Cada un meresce máis que eu, tel-o mando que tiven... Esforzádevos sempre por imitar aos inimitáveis galegos. Que hastra o cabo do mundo sexa recordada a sua intrepidez, porque endexamais foi sobrepasada». Non fan falla comentarios, nin sequera remarcar que aquela batalla de Talavera que tan severos xuicios meresce á máis grande autoridade pra falar dela, da nome a un dos nosos reximentos. O que importa é deixar ben sentado, que neste aspecto da vida, ao pelear, coma ao traballar, coma ao discurrir e ao sentir, vamos nós en dirección diferente, oposta ao que se chama espírito hespañol. E someter ou sequera contrariar a alma galega nas súas naturais expansións, facéndoa camiñar a un compás, e marchar detrás d'un pensamento que non é o seu, é crime diante da humanidade e diante da Terra, porque somentes dentro do seu marco acadarán o pleno rendimento os nosos valores morais e intelectuais, e porque, fillos d'una étnica europea, podemos ser nós o vieiro normal da civilización san pra a Península, como xa o fomos ao comprirse o milenario. Ehi é nada o poder vivir a civilización occidental, sin ter que traducil-a, e sin levar-a roupa de prestado! A nosa obriga consiste en robustecer cada vez máis esta cultura racial e en sobreporile aqueles coñecementos de erudición, de técnica, que demanda o tempo, que son a moeda que corre no día, tan indispensábel aos homes com'as colectividades pra non ficaren coma pedras do camiño. Non vou, emporiso, a afirmar que haxamos de adicarnos escrusivamente a faguer cultura; acarón d'ela ha de ir a acción política, pra axudal-a, pra fortalecel-a, pra resolvel-os problemas do día pra dar a terra e aos homes as liberdades que lles mancan, pra chegar a aquel progreso e aquela riqueza material que, por lei infreísibel, ha de acompañar as froracións ideolóxicas. Nunha verba: a acción política, o ativismo galeguista é necesario pra que a nosa terra teña, a xusticia que por séculos lle foi negada, e, a máis, é o modo e o procedemento pra dar vida a nosa cultura. Agora ben, unha cultura particular necesita tamén medios particulares pra se manifestar. O instrumento que é doado pra traducir un mundo intelectual, carece de condicións pra refrexar as modalidades d'outro. Velei por qué a cultura ten como índice d'expresión o idioma. E en col da lingua, hai unha meditación que faguer, imponse a todos nós un día de recollimento, para trazar ben as orientacións que debemos seguir. Repare vostede que non falo de fixar canon ao idioma sinon sómentes das directivas, da incrinación que se lle deba donar. Despois de séculos ermos e inacabables de asoballamento material e espiritual pra a Galiza, xurde cunha forza que s'aprecia mellor desde fora que desde dentro dela, o traballo aceso de febre de reconstituír e compretar a nosa lingua. Qué resultados admirables obtiveno vostedes! Qué de riquezas descubrino e puxeno en circulación! Qué fartura de léxico e de xiros! Qué expresión, qué sinxetismo alcanzano! A ninguén de cantos escribino en galego nestes tempos, escrulo deste tributo d'aprauso e de xusticia, pois en todos s'atopa o mesmo fervor construtivo, a mesma santa arela de donar o millor e o mais gardado da sua alma á lingua nai. Algunos no-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/11571647.xml NOS nos dar unha orografía diferente dos países dos mares desecados, e converter as encinas apretadas d'alá nos carballos seivosos, adoitando a fauna e a frora toda, ao apousentarse eiquí, outras formas e outros xeitos; os vendavais que chegan dendes América ás nosas costas, hablanos de traguer a abondanza d'aguas propeas dos países atlánticos; a Gulf Stream habíanos de donar a suavidade de crima que fixo do Noroeste da Europa o berce da civilización qu'oxe manda; e aqueles Celtas de que fala Strabón, que vivían en aldeas e que pusían endenantes de ser dominados, as mesmas costumes doces e disciplinadas dos turdetanos en prena civilización romana, haberían de crear sempre unha modalidade racial, enriquecido logo o seu sangue coas inmigracións nórdicas que hastra nós chegano, unhas veces polo camiño de Santiago en son de paz, e outras en desembarcos violentos de normandos e saxóns. E todo isto, que foi leixando cair en séculos, en milleiros d'anos a súa influencia, foi modelando a nosa alma e o noso pensamento, foi depositando no pobo, ideas que, por estaren asentadas moi fondo, son o sostén da vida inteira e nunca se poderán arrincar, e así chegamos a ter unha «formación social» propia, agrícola, oposta á formación mediterránea que domina na península. E así temol-o herdo esgrevio que nos dona ternura, saudade, amor ao que vive, senso d'humanidade, nos corazóns; e o espírito de síntese, o bucear no fondo das cousas, o esoterismo, o mirar ao corazón da vida, coma timbre das nosas ideas. E así enfrente do comunismo ibérico, formalista que acentuou a invasión árabe-berebere, e do predominio pastoril que subsiste nos casteláns, afirmamos nós o espírito individualista, que ama a terra, que quer estar preto dela, que busca unha casa isolada e nuns matos ao seu redor unhas condicións da vida, probe, cecais, pro escrusivas, pra se fixar ao terreo e pra sentir o preno concepto da propiedade romana, fiando cada un a si mesmo o éxito da sua loita pol-a existencia. Ise deixar cail-os brazos e ollar pra o Estado, esperando del toda meiciña de que a vil-a milloria, e, ao mesmo tempo, estar en costante indisciplina, vicios que se din da constitución so- cial hespañola, son simplemente condicións naturais da maor parte da vida da península. Son a herencia, o crime, a terra as que alí as impoñen. No libro, que acaba d'imprentarse «Apuntes para la historia de la formación social de los españoles» de Félix López Montenegro, póñense ao descoberto cunha solidez de xuicio cunha profundidade de coñecimentos a que n'estamos afeitos, as características do iberismo. Lástima só que o autor non estea igualmente documentado ao falar das formacións céltigas. A descrición da vida d'alá, no pasado e no presente, é perfecta, e quen-o lea coñecendo á Galiza, trazará de seu unha divisoria máis erguida que a que poden faguel as montañas, antre aquel mundo e o noso mundo. Falar destas diferencias cando non teñen detrás fondura, cando n'elas hai somente afán d'exaltación local, é caír no cabilismo e obedecer, sen sabelo, ás influencias iberistas: si existen verdadeiramente, se teñen raiz, entón hai que ademetil-o feito e seguir adiante con todas as consecuencias. Por iso, sendo tan fundamental o tema pra decidil-os vieiros de Galiza anque m'alonxe un instante da finalidade desta carta, vou a traguer dous documentos, saidos da mesma man, de persoa que ten calidade compreta pra xusgarnos, por ser alleo, e pol-a merecida gloria qu'acompaña o seu nome. O primeiro di así: «Creo que a caballería hespañola desconoce a disciplina.—Está ben equipada e admirablemente montada; pero non teño noticia de que nunca se conduxera fronte ao enemigo como fan os bos soldados». «Pol-o tocante a infantaría dá lástima dicir todo o mala que é. Non é posibel contar con esa tropa pra ningunha operación. Eu sempre a vi conducirse detestabelmente. O corpo de Bassecourt afamado coma o máis sobresaente do exército de Cuesta, en todo un día non puido vencel-a resistencia dun só batallón francés. «Cerca de dous mil homes fuxiron na noite do 27 achándose a douscentos metros de min, sen que ninguén os acometese, e asustados no máis do seus propios tiros, leixando as armas e o equipo».

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/11571646.xml EN COL DA LINGOA GALEGA Sr. D. Vicente Risco. Moi querido amigo: A sua carta, tan chea d'azos e d'espranzas, que tantas ideas remexe, lévame, case que contra a miña vontade, a proporlle se sería ben que a resposta sexa pubricada, non pol-o interés que haxa no que eu diga, sinon porque, o sair á luz estas cuestiós pode dar motivo á que outros falen, e a que todos poñan un pouco do celme do seu pensamento encol do fondo da vida nosa: a d'oxe e a de mañán. E pouco importa que por erro en min ou nos alleos, veñan duros ataques con motivo do que escriba. Os galegos, arastora, hemos pronunciar unha só verba: «Adiante», sin medo as caídas morais ou físicas, e sin gardar aquelas precauciós de defensa da individualidade que son o valor principal da raza, pro que, eisaxeradas cos tempos de persecucións, deviñeno a causa dos mals que padecemos. Lémbrame, coma un deses grandes recordos que quedan alumiando o pasado e o porvir, aquel ataque súbeto, formidabel, dos xaponeses no estreito de Sushima á escadra rusa, sen mirar ás perdas, sen ollar atrás, desfacendo canto houbera que desfacer pra conquerir-a victoria. «¡Ei van os nosos barcos e as nosas vidas!, foi o seu berro de combate. E o xenio da vida moderna, toda decisión e enerxía, brilou coma haste entón endexamais brilara pra dar entrada a un gran pobo na dianteira do mundo. Así temos que loitar nosoutros pol-a nosa Galiza: ollando mais a resolución própea que ao que fora de nós haixa. Mais, de certo, pódese recoller en toda a rexión un gran conforto e unha imensa fé pra o porvir. Se sentimos desazós, se nos apouvigan os ventos negros en demasía, voltémol-a mirada atrás e, contemplando o lavouro xa feito, non poden mancamol-as forzas pra rematar de rubil-a costa. Os millores días que se poden acordar son istes de loita e creación, cando os peitos s'abren cubizosos pra recibil-a semente, cando se goza ise instante supremo de sentil-a xeneración e o espandimento dun pobo, e, en todol-os cantos, latexar as vibracións da nova vida. Pra min, e coido que tamén pra vostede, na cultura encérrase a cifra da nosa persoalidade, da nosa nazonalidade: N'ela está tamén a millor raiz e a mais outa aspiración do mañán que arelamos. E sendo isto así, coma na nosa escola non está o soltar verbas pra que livianmente voen levadas pol-o valor eufónico, e coma na nosa construción queremos proceder honesta e solidamente, será ben que nos deteñamos a fixar o alcance que damos á voz cultura. Pra todos os que a empregan hai n'ela o significado de saber, de coñecemento, de civilización. A «Kulturkampf» que a vulgarizou, quería dicir eso mesmo: loita pol-a civilización. Logo percisouse o seu senso por predominio da sua etimoloxía latina, cultum: cultivar, traballar-a terra. O feito mais decisivo pra humanidade, o aproveital-o campo participando na producción o lavouro do home, iso que na ciencia social serve pra dividir os pobos fundamentalmente en pastores e en agricultores, e pra explicar as curvas da sua estoria, ten unha penetración e unha expresión no vocablo cultura. O cultivo agrícola equivale á previsión, á pór sacrificios no día d'oxe pra obter as ventaxas ao chegal-a colleita; equivale á método no traballo e có método á subordinación a unha disciplina; significa afacerse a contar coas propias forzas e a mirar a terra en vez de mirar ao ceo. E, naturalmente, formado así o espírito, ha d'aplicar as mesmas concepcións e as mesmas ideas a todol-os ordes da vida. Por outra banda coma os nosos valores espirituais e materiais están depositados no agro e alí foron.nados, a dicción «cultura galega» é a que millor pode expresal-os. O granito, ese pai da nosa terra, tiña que

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716428.xml 20 caso, í miña irmá Dorinda cantoulle aquela pita negra (1) com'o galo, pois ti xa sabes que onte recibiu unhas letras do fillo que ten nas Américas, dándolle conta de que lle morrera outro fillo, irmau do que l'escribiu, que morreu traballando n-un almacén por cairlle un saco d'azucre encima e que ó momento quedou morto. "Agora é pra que vexas se son certos ou non estes anuncios; pero cando che canten as pitas com'o galo, sabes o que debes facer? mata a pita que che cantou com'o galo, y-asi a disgracia que che iba a vir non che ven, porque asi caiche a desgracia sobre a pita, (2) eu aconsélloche que fagas d'esta maneira sempre que che canten as pitas com'o galo." "D'estas cousas ainda che pasan moitas mais: Estabamos eu y-o Xan das Carrillei- (1) A pita e mais o galo negro tiveron de cote moita importancia na festiceiría. Pierre Piobb, no seu *Formulaire de Haute Magie*, París, 1907, traí a *Ceremonie de la Poule Noire* pr'as grandes invocacións. *La Poule Noire* é o título d'un vello grimorio francés, do que temos visto unha linda edición pequerriña con ilustracións coorendas a man, na bibioteca de D. Antonio Rey Solo. Iste grimorio foi traducido tamén ó castelán. No *Libro de San Cipriano* falase tamén da pita e mais do galo negro. O demoño qu'iste libro indica o modo de ó criar, sal d'un ovo de galo negro. (2) Isto pode indicar unha fonda conexión dos principios da Outa Maxía, tal é como s'espresan nos libros da Idade Meia e mais nos modernos libros franceses e alemáns. Coma se vé, aquil o quen ameaza a disgracia, pode arredala d'el, botandos riba da mesma pita que a anuncion. Huysmans, en *Là Bas*, fala da lei das contra-señas por médeo da que, cando un lle bolaron un meigallo, si un o sabe, pódese librar d'il fuxindo do sillo ond'o vai ferir, o que deplose le fluido, ou pubricándoo, co que fica anulado. Ora, o meigallo que non atinxo ó enmeigado, vólvese contr'o qu'o botou: isto é o que se chama *ele en retour* (Vid. P. Piobb, ob. cit.), contr'o que, o qu'en meiga tense que protexer. Aind'a hai outros meodos de protección polos talismans, os pantáculos, etc. No caso que relatamos, entroques de faguer unha operación máxica (sympáthica) pra que o meigallo vaia dar a outro lado, leva un mesmo o meigallo, ou a disgracia que sexa sobr'a pita. E un xeito de realización material do *cho cen retour*. O curioso é coma esta creencia responde ós principios das fontes eruditas. Pode siñalar tamén a orixe tradicional d'estas fontes. ras sentados nas Grades tomando o sol, e n-esto pasou por arriba da casa do Xan unha rabañada de corvos, y-ali cerca estaba o fillo da Delores c'unha pulmonia. Entonces dice o Xan: —"E mais mórrelle o fillo da Delores. —"Pero mira Xan, que non che pasou por arriba da casa da Delores, que che pasou por arriba da tua casa, e non che sei o que che ira pasar. —"Pero s'eu non teño naide malo na miña casa. "E cando pro outro día caiulle a muller do Xan d'aquil corredor da Carracoba abaixo e matouse, y-o fillo da Delores, sanoulle. Pero os corvos pasaron por arriba da casa do Xan e non pol-a casa da Delores." N-iste mesmo pobo din os vellos que cando os gatos poñen as costas pr'o lume, qu'hai inverno pra moito tempo; e que cando sé lavan os gatos qu'hai visita cerca; e que cando alguha volvoreta anda orredor da luz do candil, que ven unha carta pol-o camino. **Costumes** O Domingo de Ramos, despois da bendición, todos levan un ramo d'aquiles benditos pr'os eidos onde teñen sementado o pan. O Domingo Corredoiro, todol-os pais que teñen fillos que van á escola, danlle algún diñeiro pra que antre todos merquen un galo e danllo ó escolante; pero primeiro fan un buraco na terra, e entérrano coa cabeza fora, e dispois tapanlle a cara ó rapaz que le vai dar co lareiro, dándolle tres voltas arredor ó rapaz, y-o que lle acerta ó galo é o que l'o da ó mestre. **ELEUTER PÉREZ.** Trives. Iste mesmo costume do galo pr'o escolante, coa cerimonia pr'escoller ó rapaz qu'o ha levar, haino en Allariz. **V. R.**

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716423.xml qu'estamos dentro e non fora do Universo.... «Os filósofos teñen partido de varias polaridás orixinarias: Ideia e Realidade, Suxeto e Ouxeto, Aparencia e Cousa-en-si, Eu e Non Eu, Ideia e Vontade, Conceito e Materia, Enerxía e Materia, Coscente e Incoscente; mais é facile demostrarse qu'a todas estas polaridades débese faguer preceder a d'Oservación e Pensamento, que é a mais importante pró home». O mundo preséntasenos com'una multipricidade, com'unha suma de singularidás. Unha d'estas singularidás, unha cousa antr'as cousas, é o home mesmo. Así nos atopámol-o mundo diante coma perceución, e antro mundo das perceuciós percibimonos a nós mesmos. Esta auto-perceución ficaría com'una de tantas outras perceuciós, se do medio d'ela non xurdira algo que pode ligal-as perceuciós antrelas, e ainda a suma de todas coa do noso ser. Esta cousa que xurde xa non é unta mera perceución, senon que xurde por obra d'unha actividade, e aparece ligado co que nós percibimos com'o noso ser. Mais esténdese mais aló do ser. Axunta perceuciós singulares determiñaciós ideas, qu'están en relación unha coa outra e que teñen as suas raices n-un inteiro. Tamén determiña idealmente o que resulta da autoperceución e contrapono os ouxetos coma «eu». Iste algo é o Pensamento, que precisiste ó suxeto o cal non se fai suxeto sen o pensamento. Nos achámonos pechados n'unha caixa que percibimos coma nosa persoalidade; mais somos tamén vehículo d'unha aitividade que determiña d'unha esfera mais outa a miña eisistencia limitada. «O noso pensamento non é individual coma sensación e o sentimento. É universal»... «No pensamento dásenos o elemento que xunta a nosa particular individualidade en Xunto co cosmos... en canto pensamos, somol-o ser un e universal que todo o invade». Steiner insiste repetidamente no feito do pensamento millor dito, o seu produto, o conceito, non ser unha cousa que nós pomos nas cousas. Il pensa qu'está n-elas: «Ponde a planta frente a vós: ela xúntase na vosa y-alma c'un determiñado concepto non pertenecería á mesma planta menos qu'as follas e as froles?» E afirma que non val buscar nos seres singulares do mundo outra cousa de común que non sexa o contido ideal que nos dá o pensamento. Na vontade, a perceución é a capacidade individual do noso ser, namentras o concepto é o elemento universal en nós, e pr'o meu querer, eu non podo atopar ningún elemento determiñante no mundo da perceución, senon somentes no mundo das ideas, cando a intuición conceitual se presenta primeiro qu'a sua perceición. N-un auto volitivo singular hai que considerar o fautor conceitual, motivo, causa momentanea do quarer, eo fautor perceutivo, pulo, causa permanente no individo. Un mesmo cenceito move diversamente a homes diversos, asegún a sua natureza individual: «disposición caraiterolóxica», lle chamou Ed. von Hartmann. Antros grados da disposición caralterolóxica, o mais outo é o que obra como pensamento puro? e sendo o mais outo dos motivos a intuición conceitual, atopámonos con qu'eiqui a moción impulsora coincide co motivo. «Unha aición semellante supon a capacidade das intuiciós moraes. A quen lle falta a capacidade de se criar pra cada caso a sua máisima moral especial, non poderá chegar endexamais á verdadeira vontade individual». Iste principio moral é o contrario do de Kant: «fal de tal xelto qu'as normas do teu faguer podan valer pra todol-os homes». Eiqui, cada un ha sacal-a norma pra cada caso concreto, da sua idea. En canto o contido intuitivo de cada un obra nos seus autos, constitule a potencialidade moral do individo. Deixar desenvolver taes potencialidás, e o canon moral de Steiner, que lle chama, coma xa dixemos: individualismo ético. Elqui xa se non fala de conceitos moraes xeneraes (normas, leis). Elqui reina a liberdade: «unha aición cuia causa estea na parte ideal do meu ser individual, é libre». «Libre é somentes o home qu'en cada istante da sua vida está en grado de s'obedecere a si mesmo». E eiqui métese o concepto nietzseheano do esprito libre, anque Steiner non deduza d'il todal-as consecuenzas ás que tal concepto poderia levalo. Non compre qu'eu poña eiquí de manifesto a endebleza do sistema total de Stelner, nin xiquera na parte teórica, xa que na parte moral ve-a calquera. Somentes chamarei a atención dos meus leitores car'o xeito que ten de concilial-o individualismo ético coa convivencia social: «O moralismo—di—non comprende a unicidade do mundo das ideas». Da unicidade d'ise mundo ven logo toda armonía. Vicente RISCO. (Ha seguir).

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716410.xml 6 As autoridades nas lingoaxes, formanse pol-o voto do pobo que non se pode falsexar nin sustítuir, que anima coas suas aprobacións ou afoga coas suas repulsas os intentos dos esproradores, destinadas coma as tropas de choque, á groria ou a morte, pero indispensabels sempre pra ganar unha empresa. E nosoutros, a falla dunha abundante produción literaria (refírome á prosa que marca a outura dos idiomas) non podemos pol-o doxe e por fortuna pra nós, falar d'autoridades sobre os que se haxa pronunciado a vontade popular. E cantas veces o sufraxio dunha época ha ser cambeado pol-os que veñen despois! O castelán viveu apouvizado pol-o Quixate, cuia prosa, acrisolando un defeito nazonal, foi sin dúbida un dos fautores da falsedade da vida das mesetas. N'este libro famoso dase o contrasenso dun fondo rexamente realista —modalidade do autor ben apreciada nas traducións— dentro d'unha forma do mais sonoro laton-infruxo do medio. Todos aprendemos: «Apenas había el rubicundo Apolo tendido por la faz de la ancha y espaciosa tierra las doradas hebras de sus hermosos cabellos...» e esta tirada co engado dos seus resoantes adxetivos, marcou por multo tempo o ritmo das composicions literarias. C'os compoñentes do galezo actual, c'o noso dicionario —a coleita da Academia merece gabanzas que n'atengueron oufras soadas corporacións somellantes— podese faguer unha língoa que non sexa superada por outra algunha si obtemos aquela adaitación que recrama o tempo, que teña toda a grandeza en extensión e en profundidade que corresponde a visión da Galiza de mañan. Cara onde hemos d'ir a buscala? Qué infruencias debemos d'ademitir? Eu proscribiría todol-os escrusivismos. Entre nós, os elementos autoutonos son tan acusados e tan rexos, e o movemento inicial sai tan de dentro, que n'hal perigo dunha deformación pol-os alóxenos. As lingoas latinas e as lingoas de supervivencias céltigas, todas elas, poden ensinarnos algo. Pero sobre todo temos unha lingoa irmán respecto da que sería necesario un cego impulso d'arredamento pra que no nos acharamos mais tarde ou mais cedo dentro da mais estreita colaboración. Pol-a gravitación inevitabel dun pasado grorioso, por desbordantes semellanzas que son casi que sempre ao estudialas identitás, pol-a contestura interna que non acerta a diferenciarse sinon pol-acentuación do matiz, e, porque anque no nos entendéramos nas verbas, comprender lamonos sempre escoitando o propio peito, n'haberá quen teña á potestade d'Impedir que por cima de todas as fronteiras s'abracen a lingoa galega e a lingoa portuguese. Detrás dos idiomas, e acendendo as suas arelas de conxugación, e c'o mesmo amoroso desexo de fusión espirital, están todal-as cadencias da alma, as ideas nais, os batidos da sensibilidade, os sonos eneboados do porvir, a saudade da raza. ¡Centos de anos facendo camiños d'afastamento pra toparse mais perto que nunca uns dos outros! Temos que rubir ás fontes do Miño, ese rio que sai do corazón da nosa terra pra levala unha fecundidade por egoal ás dúas riveiras, e descer co elen afan de comunidade que pase do sentimento ao cerebro, e que corrixa os erros do pasado. E asi nosoutros acharemos d'un lado unha grande facilidade na resolución de moitos probremas lingoals, e do outro unha enorme posibilidade de difusión que é a mellor recompensa que se pode dar aos froitos do esprito. As ideas teñen un valer en profundidade e outro valer no número de xentes que poden darlles quentura. Considere vostede que somos trinta millons os que podemos entendernos co mesmo idioma. E alá abaixo nosoutros levaremos un pouco da dureza, do ferro que fai falla na vida tamen, e un pouco da san e baruda sinxelidade que por vivir no agro conserva a lingoa galega. E ei queda agora o probrema sobre das taboas da mesa. Con fonda amistade é sempre de vostede Manor. PORTELA VALLADARES.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/85/8500/8500d25b-075c-4ed3-b130-4a6b03ab931d/115716429.xml OS HOMES, OS FEITOS, AS VERBAS A Revolução Nacionalista, por João de Castro. Eis uma brochura de divulgação política, primeiro d'uma Biblioteca d'acção nacionalista, que prepara outros do mesmo autor e mais de Sidónio Pais, António Metello, Henrique Osório de Castro, Oliveira Martins, etc. Estes livrinhos sem dúvida hão de fazer muito pr'o erguimento do espírito português. João de Castro enxerga n'esta obra o nacionalismo no sentido político unicamente. Pensa que a doença de Portugal não é uma doença d'outra ordem mais que da ordem política, e as revoluções que constantemente vêm uma atrás da outra, são pra ele índices da vitalidade do povo, e sintomas da classe de mal que o Portugal sofre no nosso tempo. Pide, pois, uma revolução nacionalista, que opõe a todas as revoluções actuais. O nacionalismo de João de Castro vem a ser uma superação a um tempo do Integralismo e do Sidonismo. Pra ele, o Integralismo representa a reacção intelectual em sentido nacionalista, e o ano de Sidónio Pais, a reacção espontânea e sentimental das energias nacionais. A revolução nacionalista qu'il quer "não se dá apenas pelo ataque violento do poder constituído. Dá-se nos espíritos, dá-se na moral colectiva, dá-se em todas as forças que constituem a Nação, dá-se por último, como consequência lógica, na política." E há ser a revolução pra imprimir a Ditadura Nacionalista. Completa o livrinho um Programa Nacionalista, no que se recolhem as mais assidas arelas do nosso tempo: Transformação técnica do governo, independência do Poder judicial, sindicalismo, autonomia municipal, descentralização, assistência social, protecção à família, instrução integral, etc. O mais dino de nota n'este programa é o querer transformar a representação nacional em xeito de que não seja uma assembleia política. Precisamente, o maior mal do parlamentarismo é o dar valor oficial aos partidos políticos, os sistemas de representação proporcional sendo ainda a base d'essas organizações artificiais. O livrinho de João de Castro é bem merecente de ser lido e estudado ainda pelos que não pensem como ele, pois podem atopar clara instrução em col do problema político das nacionalidades modernas, e muitas cousas novas que os jornais, singularmente os espanhóis ainda não enxergam. Helices, por Guillerme de Torre. Na Espanha, é Guillerme de Torre uma das primeiras cabeças do avangardismo, um nome que não somente sonou na sua terra senão que firmou nas revistas de Paris, de Genebra e d'outros lados, um dos escritores espanhóis que romperam a muralla da China qu'isolou a Espanha, do mundo, e dos que qu'a romperam, não pra traguer d'afora novidades de matute, senão também pra sair pra fora, por qu'ademais é dos que s'estreiam a inventar novidades que não vêm d'afora. Por exemplo, 'inventou uma lingua pra todos, mais principalmente pra ele, toda feita de cultismos, de verbas tecnicais, de helenismos derivados por ele, d'esdrúxulos, uma fala toda mineral e ferrallosa, sen zelme, que compre botarlle muito sebo pra que ande, que sempre qu'un lhe toca está fria. E não houve moda qu'il não seguisse: poemas simultaneistas, futuristas, caligramas, haikais, o demo... E mais o qu'a ele lhe leva os ais, é a vella grandilocuência dos castelãos do século d'ouro, anque ele não-o queira confessar e