Otero Pedrayo, Ramón
1888 - 1976
Cargando...
1
Artículos
Catálogo dos castros galegos : (continuación)
por López Cuevillas, Florentino, Filgueira Valverde, Xosé, Ramón e Fernández Oxea, Xosé, Losada Diéguez, Antón, Bacarisse, Mauricio, González García-Paz, Sebastián, Forneiro Barandela, Isaac, Blanco Portugal, X.
Ano XI Num. 69 (1929); p 152-155
Os homes, os feitos, as verbas
Ano XI Num. 69 (1929); p 159-162
Páginas
Número publicación
Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Nós - Ano XI Num. 69 (15/09/1929)
Ano XI Num. 69
| Título | Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Nós - Ano XI Num. 69 (15/09/1929) |
| Idioma | Gallego |
| Notas |
Reproducción electrónica. Santiago de Compostela: Biblioteca de Galicia, 2009 |
| Tipo de publicación | Revistas |
| Otros autores | Sociedad Gallega de Publicaciones |
Formatos de descarga
Exportar
Descubre más en:
¿Quién participó?
¿Qué materias trata?
56114575-4654-41f7-b26e-a6f65f9c6afe
¿Qué instituciones aparecen?
¿Qué otras publicaciones hablan de estos organismos?
Ejemplares físicos
| Biblioteca de Galicia |
Signatura: PUBLIC. 5 — NOTAS: Anotacións manuscritas nalgunhas contracapas. Comprende: Nós - Ano XI Num. 69 (15/09/1929) Versión PDF Formato ePub |
Tanto la transcripción de los textos (OCR) como la identificación de las entidades mostradas se han realizado mediante inteligencia artificial. El resultado puede contener errores acumulados en ambos procesos; conviene verificarlo contra el facsímil original. Más información[aquí].
https://biblioteca.galiciana.gal/es/catalogo_imagenes/descargarAlto.do?path=1157105&posicion=1
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/11571059.xml
NÓS
de cerámica lisa e decorada. Compre destacar de todo iste material dous anacos de vaso ca característica e abondosa decorazón de circos concéntricos estampados, outro con adornos riscados de liñas e triángulos e ainda outro mais con un cordón en releve. Nos restos de cerámica lisa apareceron dous fragmentos de bordes, un seguramente de
PERFÍS DA CERÁMICA LISA DO CASTRO DE CAMEIXA
un plato ou cunca, e anaquiños de unha vasixa de paredes eistraordinariamente finas (véx. dibuxos).
Ó abrir o camiño veciñal a que denantes nos referimos, e que pasa ó pé mesmo do terraplén, atopáronse muiños de man e unha regular cantidade de tellas romanas.
FOLKLORE.—«No meio do socastro hai unha trabe de alquitrán que toupará en labaradas no intre mesmo en que se lle toque.»
* * *
«No castro teñen aparecido moitas cousas dos mouros e tamén animais vivos que son da sua pertenza. De unha vez un tal Callobre, que é veciño de Cameixa alcontrou unha ola enteira, mais en canto lle quixo bo-
tar man desfíxose por si mesma. Os mouros viven no castro por baixo de terra.»
* * *
«Hai xa tempo que un individuo indo ó pé da Casa Grande víu a dous homes que baixaban do castro, montados n-uns machos grandes e que traían unha becerra e unha cabra. E os dos machos perguntáronlle por un camiño bóo pra que non tropezaran os animais.
«O home anque de primeira calou mais despois amostroulles un camiño bóo, i-entón os forasteiros porfiáronlle pra que levase a cabra ou becerra.»
«Escolleu na becerra e iles mandáronlle que a levase pra casa, encargándolle moito
CERÁMICA DECORADA DO CASTRO DE CAMEIXA
que non lle tocara ata que estivera n-ela. Cando chegaron o home tocoulle e a becerra desfíxose en prata.»
«Sóupose despois que a cabra era de ouro.»
(Referenza de un veciño de Cameixa, cuio nome non se acadou.)
BIBLIOGRAFÍA.—Inédito.
(Catalogado por Antón Lousada, Xosé Ramón Oxea, Xosé Filgueira, Florentino López Cuevillas e Sebastián González.)
(Continuará).
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/11571053.xml
BOLETIN MENSUAL DA CULTURA GALEGA
Ano XI ★ Ourense 15 de Setembro do 1929 ★ Núm. 69
Elegía do espírito enfermo
O sentido común do instinto sabe abrir a roita, refugir o erro; no mecanismo universal das cousas é un resorte integrante teológico, e non busca a verdade; éa il mesmo.
¿É a verdade o mal, a guerra inícua, a tiranía, a servidume, o crime?...
O sentido común da ciencia iñora —verdade ó fin no devir plasmada— o camiño singelo, a norma fija.
Na balumba apolínea, o home cae na enfermidade do espírito en sí mesmo.
Esto dixo Dionisos. Noite escura as súas verbas auguraban. Sombras. Apolo, baixo arcano alento, estende o seu dominio ó longo das edades, e xurden o dereito, a ciencia, a arte.
Mais, ¿onde está a verdade?... ¿E onde [o home] señor da Terra e o Mundo, dono da alma de Deus image, ou, como il mesmo, Deus?
¿Tiña razón o prisco Dionisos? ¿Tiña razón tamén o novo Nietzsche? No misterio outogénico dos xérmolos florescentes, quizá mais outa vida se forjase, no amor e na verdade, coa energía prima dos instintos, callada no valor do superhome.
ROBERTO BLANCO TORRES
Do libro que ten no prelo NÓS «Orballo da media noite».
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710514.xml
opór a toda ideia nova e a toda corrente que d'afora veña, a insociábile desconfianza da incultura. Ademais, e n-isto si que se non poden facer excepción, porque non-as hai, misturan sempre o catolicismo con intreses de clás, con tendenzas políticas de cote autoritarias e ultraconservadoras e con outras flebezas humanas, ás que temos que apor o seu pouco creto.
Nada d'esto atupamos n-El Matí. Non é que deixe de sustentar o criterio estrictamente católico nos problemas filosóficos e socias; mais en todo caso, a outura de pensamento, a ampla e comprensiva toleranza, a imparcialidade da información, a fonda e varia cultura sempre ao día, o fino gosto artístico, a ben orientada modernidade, son as suas características, as quales atiran dend'o comenzo a curiosidade e a simpatía.
E logo, asi coma os mais dos xornais católicos de Galiza semellan ignorar o labor d'crguemento da nosa cultura, no que poñen o seu esforzo tantos católicos militantes, en El Matí pol-a contra, atopamos de cote a propaganda e a defensa dos valores espirituais de Cataluña e da cultura catalana.
Antr'as firmas ilustres que enchen as llanas d'El Matí, lembramos as de Carles Cardó, J. M. Junoy, J. M. Capdevila, P. Miguel d'Esplugues, etc.
Deus lle dea longa vida, e que nos siga visitando moitos anos.
REVISTA DE LAS ESPAÑAS, Maio, 1929.
A Unión Ibero-Americana de Madrid pubrica hai tempo esta revista ecléctica, cuyos redactores son D. José Antonio de Sangróniz, D. Andrés Pando e D. Lorenzo Luzuriaga, e que fai a política cultural de aquela asociación. Ven colaborada por ben soadas firmas españolas e ibero-americanas, predominando as españolas. É unha revista que, anque desigual coma non pode por menos de ser, tendo en conta a súa amplitude, ten un ton xeral d'outura. O sumario d'iste número dá idea suficiente da disposición e orientación da revista. Velo eiquí:
La Exposición de Sevilla y la «Unión Iberoamericana».—Inauguración de la Expo-
sición Iberoamericana de Sevilla.—Inauguración de la Exposición de Barcelona.—Aspectos de literatura portuguesa (Conferencia por Cámara Reys).—Filosofía y filósofos españoles (1900-1928) por Venancio D. Carro, O. P.—Méjico y la tradición liberal, por Manuel Mielgo.—Crónica de Arte, por Manuel Abril.—Revista literaria ibérica, por E. Giménez Caballero.—Revista literaria americana, por Benjamín Jarnés.—Índice de Revistas, por Miguel Pérez Ferrero.—Información política y social española e hispanoamericana.—Información cultural española e hispanoamericana.—Información económica española e hispanoamericana.—Unión Iberoamericana (vida social).
LA CRUZ DEL SUR, Montevideo, n.º 23.
SUMARIO: Barradas, por Gervasio Guillot Muñoz.—Adiós a Barradas, por Guillermo de Torre.—Barradas en nuestro recuerdo, por Montiel Ballesteros.—Barradas, por Emilio Frugoni.—Tres poetas chilenos, poesías de Rosamel del Valle, H. Díaz Casanueva y Gerardo Seguel.—Un nuevo libro de Mariátegui, por Jaime Morenza.—Nocturno americano, poesía de Francisco Espinola (hijo).—Atardecer, poesía de Mario Menéndez.—Los clásicos de América y la expresión propia continental, por José G. Antuña.—Tres canciones, poesía de J. Pereda Valdés.—Violación de correspondencia, por Alcibíades.—Como un puñado de agua, poesía de María Elena Muñoz.—Dos poetas alemanes contemporáneos, por Franz Rauhut.—Gusanos, poesía de María C. Izcua de Muñoz.—Un descubrimiento chileno: la nueva educación es un delito, por Sebastián Morey Otero.—Variete, por Enrique E. Potrie.—Nuestros artistas jóvenes: Pablo Barbieri, por G. R.—Esquema de un siglo de estética, por Eugenio Petit Muñoz.—Bibliográficas, por Alberto Lasplaces.—Dos nuevos libros de la «Editorial La Cruz del Sur».—Notas y comentarios.—Parte gráfica: Carátula, por Ricardo Aguerre.—Autorretrato, por Rafael Barradas.—Juan Carlos Mariátegui, por Castagno.—Cardoso y Aragón, por Merida.—Maternidad, La Pecadora y Busto de indi, por Pablo Barbieri.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/11571054.xml
Os grandes penedos da touticeira non seguían as sazós das colleitas, a galiña fuxida c'a derradeira estrela pra descubrir continentes novos alén do tanque de lavar as táboas, algunhas de cadaleito podre, do pisado da sala sempre chea d'un aire acugulado en camiño de se solidificare e tan desemellante do aire de fora qu'iste batía n'il com'o mar no cón, o libro de Teoloxia anotado pol-o dente do rato erudito, calvo e friorento e pol-a tinta d'un frade que tivo o probe a ilusión de saber a data esauta da creación do home, o redondel de viño deixado no linoleum da mesa por un segredario d'Auntamento que xa fuxiu do tempo en que estivo cincoenta e cinco anos enquistado e agora debe refrescare nas prayas tolas d'outro tempo, a cortiza enrugada da vella Prisca que tamén l'arde a cabeza teimando armonizar o tema cronolóxico das cousas que se debaten baixo o seu probe treito de colmo onde a galiña pón un ovo que non obedeceu o mesmo ritmo do que seguía o ovo do monstro antediluviano atopado pol-os eisproradores nos desertos d'Asia central, o tempo de todal-as cousas fuxindo ou cristaizado en aparenza enganosa, hastra o mesmo tempo da sensación e do xuicio sintético a priori, todos eles beilaban unha salagarda endiañada na testa do fidalgo do pazo qu'estudara malamente a Lóxica fundamental con Porco Triste e hastra o terceiro inverno de viudeza se non decatara de ren e bebía o viño branco na mañán artificial de neve c'a ilusión de qu'a serra dos Picos e a saya remendada da criada obedecían a folla do calendario. O abade da parroquia non lle daba apenas importanza ó caso que nin estaba preveñido no libro do Papa Bieito XV olín car-
deal Próspero Lambertini nin facía mal a ninguén e hastra afastaba ó señor de cair en noxento concubinato c'a moza do caseiro que tiña un carrolo coor de mel e de pulpa de froita. En troques o sobriño creguiño novo criado en Comillas ficara tan espaventado que lle tremaban as mans ollando pr'o reló i-esgazou un grabado do libro antigo onde se representaba un Cronos barbado de néboas tan sadisfeito e olímpico. O fidalgo xa non collía o sono nin comía as horas nin tiña fé na data dos prorrateos. Somentes o señor Bráis da Millarada qu'andivera moito mundo a pé e non tiña medo á noite sentía un maor gosto na compaña do fidalgo, e xuntos debían dicir tales cousas qu'as ponlas do souto facían cra, cra, e o pico verde voaba curioso encol d'eles disposto a se lle prantar no hombreiro d'un como facía o corvo c'o Santo Bieito nos antigos tempos seguros. O Fidalgo fuxíu dos paxaros e contoulle ó seu compadre Bráis que fora pol-o medo que lle diran os corvos do craustro da Sé de Lisboa. Il xa home maduro gastava a noite nos becos escuros recendentes a marisco e pel de negra do barrio alto da cibdade e fora á Catredal como un turista certeiro en crasificar o tempo d'unha arquiteitura, mais aquiles corvos todos calvos achegándose a il con paso de mestres desenganados e sorridentes d'ironía e sabencia do demo, dironlle tal medo que ó saír apalpabase pra se convencere de non ter morto. Eran mais vellos qu'il, mais vellos que todol-os seus parentes fotografiados e miniaturizados baixo vidros de cemiterio nos gabinetes do seu pazo, fondos, sombrizos como buzos pol-o verdecer de mar de naufraxio dos grandes buxos e pol-a presen-
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/11571058.xml
154
As distanzas entre as defensas que marcan o recinto esterior son as seguintes:
Pol-o oeste . . . . . . . . . . . 17 metros
» sul . . . . . . . . . . . . . . . 108 »
» leste . . . . . . . . . . . . . . 75 »
OBSERVAZÓNS.—Os parapetos e fosos están por compreto cobertos de terra, non ollándose pedras labradas en ningun lugar da área cercada.
As interrupzóns e reviramentos dos parapetos na parte do suleste son indicazón crara de unha porta de cuias particularidás e paralelismos ocuparémonos mais adiante. Perto de ista porta e mais ó sul hai un camiño moderno que vai indicado no croquis.
FOLKLORE.—«No castro de Souteliño sacan as mouras a asoellar o millo e namentras terman de il penteanse cos seus peites. Cadrou de unha vez que pasara por alí un porco que foi meter o fociño no soalleiro i-entón unha moura pra tornalo guindoulle c-un peite que se lle prendeu nas serdas.»
«Fuxíu o porco pr'a corte e cando alá chegou viron os donos que o peite que traguía engarrado era de ouro.»
(Informazón recollida de Santiago Bernardez Otero, de 50 anos, veciño de Guncieiro.)
BIBLIOGRAFÍA.—Inédito.
(Catalogado por Sebastián González e Florentino López Cuevillas.)
Número VI
CASTRO DE CAMEIXA
EMPRAZAMENTO. — Na provincia de Ourense, concello de Boborás e fregresía de San Martiño de Cameixa. Sitúase o castro n-un monte de pouca cota, dende o que se domiña o val do río Viñao ou Aviote, deica a sua confluenza co Avia. Dexérgase dende il unha ampria paisaxe ribeiraa cinguido ó lonxe pol-a serra Martiñá, pico ou coto de Novelle e montes de Celanova. Mais alonxados ainda os lombos das serras de Bande, de Larouco e de S. Mamede azuleian no fondo.
DEFENSAS.—Constaban de unha área terminal ben aplainada cinguida por un parapeto, a cuio pé corría un terraplén de 10 a 30 metros de outo, que morría n-un foso.
NÓS
Istas defensas están hoxe moi derramadas e soio na banda do noroeste quedan visíbeles algunos vestixios do parapeto. O foso cegado en case que toda a volta, está tapado no norte por un muro moderno e foi aproveitado no leste pr'a construción de un camiño.
MENSURAS.—De forma irregularmente circular, mede:
Do norte ó sul . . . . . . . . . . 139 metros
Do leste ó oeste . . . . . . . . . 141 »
OBSERVAZÓNS.—Ô practicar na croa
do castro a apertura de uns buratos, pra plantazóns de albres, o mesmo que ó facerse as obras de un camiño veciñal, descobríronse obxetos arqueolóxicos que en grande parte gárdanse na «Granxa» manífica finca, que o Sr. Espinosa, cultísimo agricultor e galeguista entusiasta, posee na fregresía de Cameixa. Nós mesmos, rexistrando a terra remexida da área terminal, atopamos testos
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710520.xml
AGUAS DE MONDARIZ
FUENTES DE GANDARAYTRONCOSO
Propiedad de los Sres. Hijos de Peinador
Véndese en total-as Boticas, Drogueirías Hotels, Depósitos d'augas minerás, Restaurants e vagós-camas de todol-os trés
As mais indicadas en casos de artitrismo, desnutrizón, diabetes, obesidades diversas, doenzas do aparello dixestivo, anemia e neurastenia
Riquisma auga de mesa gaseada naturalmente.
MONDARIZ - BALNEARIO
a 35 kilómetros de Vigo
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/11571056.xml
NÓS
152
cataba da morte. Todo o mais un ritmo mais acelerado e o corpo deixado ó correr do tempo vexetal apodrecendo ledamente, xa crasificado e sadisfeito como as pallas e os cáns e as vacas mortas. Folgo da podremia. Sesta do adral. Risa da calaveira considerando a seguranza ausurda dos vivos. Pechouse o pazo e os herdeiros teimaban cambealo e pórlle a galería pra mirar o paisaxe pol-os vidros de coores. A i-alma do fidalgo—ben o sabía o Sr. Brais da Millarada— chegou a privar os xogos funerarios e pueriles da estadea. En figura de néboa mañanceira, de rayola de luar, de cántiga de fon-
te, de vento no cume das carballas, en moitas fuxitivas aparencias sofria e gozaba da función de dirixire a orquestra do cosmos, teimaba mover mais depresa o tempo mineral, retardara o tempo biolóxico, fixar pol-o menos un istante o tempo do esprito. Era unha enerxía tendida ó largo do caos fuxitivo, feble como un fio de araña, purgando o pecado de ter sentido tráxicamente como froito de moitos anos d'aparente soedade e priguiza de propiedario cobrador de foros, o misterio da fuxida do tempo.
R. OTERO PEDRAYO
CATÁLOGO DOS CASTROS GALEGOS
PUBRICADO POL-A SEIZÓN DE PREHISTORIA DO «SEMINARIO D'ESTUDOS GALEGOS» DE SANT-YAGO
(Continuación)
Número IV
OUTEIRO DO CASTRO
EMPRAZAMENTO. —N-un monticelo de cota baixa, situado a 500 metros cara o norleste de Guimarás, parroquia de San Mamede de Canda, concello de Piñor de Cea e provincia de Ourense.
O castro queda desviado cousa de un kilómetro da marxe ezquerda da estrada de Cea a Oseira e por riba mesmo do río chamado de Oseira, de Mirela e río do Castro.
DEFENSAS.—Sinxelísimo na sua estrutura as defensas de ista acrópole redúcense a un terraprén que pol-o norte cai 20 metros deica confundirse case cas abas do monte que por aquela banda van bicar o río de Oseira, e que no resto da voita redúcese a proporzóns mais modestas medindo, 15 metros no oeste, 8 no leste e 12 no sul. Consér-
vanse tamén grandes restos de un forte parapeto no suleste e vestixios mais flebes da mesma fortificazón na banda do sul.
MENSURAS.—De forma ovalada mede:
Do norte ó sul.......... 64 metros
Do leste ó oeste........ 54 metros
OBSERVAZONS.—Poucas poden facerse na área cercada, que está coberta de xestas, toxos e carballizos. Pol-o leste unha escabazón feita no terraprén deixa ollar o revestimento que o protexía, feito coma de cote de cachoteria posta en seco.
No suloeste o terraprén perde n-un ancho de cinco metros o pendor que ostenta no resto da volta e convírtese n-unha verdadeira rampa de acceso, que pasa pol-o meio de dous fortes abultamentos da liña do parapeto que se ergue ali 4 metros por riba do
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710511.xml
NÓS
Fig? 15.
Fig? 16.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/11571052.xml
Nós
BOLETÍN MENSUAL
da
CULTURA GALEGA
Direitor Literario
Vicente Risco
Direitor Artístico
Alfonso R. Castelao
Administrador
ANXEL CASAL
DIREICIÓN E REDAUCIÓN:
Sto. Domingo, 47—OURENSE
ADEMINISTRACIÓN:
Real, 36 1.º—A CRUÑA
ABONAMENTO
Doce números, na Península 600 pesetas.
Fora da Península 800
Número solto 0'70
Os pagos son adiantados e os gastos de xiro de conta dos suscritores
NOTA
Este boletín non publicará mais orixinais quos que foran directamente solicitados pola Dirección. Tampouco se fai solidario das ideas n-eles emitidas, a non ser dos que por non iren rubrados, enténdense que son da Redacción.
SUMARIO
Elexia do espírito enfermo, por Roberto Blanco Torres.
Pesadelós, por Ramón Otero Pedrayo.
Catálogo dos Castros Galegos polo Seminario d'Estudos Galegos.
Ilustrazóns das Industrias Líticas da Guadín, por Manuel F. Costas.
Os homes, os feitos, as verbas, pola Redacción.
Reloxería ZENITH
MAQUINAS PARLANTES DISCOS
AGULLAS e ACCESORIOS
M. CALVIÑO - Ourense
Vicente Risco
Abogado
Santo Domingo, 47.º
Ourense
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710510.xml
156 NÓS
AS INDUSTRIAS LÍTICAS d'A GUARDIA
NOVAS ESTAZONS
Pubricamos a continuación os clichés que ilustran o interesante traballo do señor Fernández Costas cuio título encabeza estas liñas e que non poidemos dar cando apareceu o estudo. Todos eles están reducidos ¼ do seu grandor.
Fig. 12.
Fig. 13.
Fig. 14.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710518.xml
PARDO
ÓPTICO CENTÍFICO
Preguntoiro, 32
SANTIAGO
San Andrés 50
A CRUÑA
CASA EXCLUSIVAMENTE ADICADA A ÓPTICA CENTÍFICA
FOTOGRABADO
Si quer qu-os seus fotograbados sexan o mais perfeito posibres, convenlle envialos aos
Talleres de fotograbado ESPASA-CALPE S. A.
Ríos Rosas, 24. Apartado, 547 MADRID
Xa apareceu
o segundo libro de
COUSAS
por CASTELAO.
F. ROMAN e SACO
DROGUERIA
e FARMACIA
Pereira, 19
Teléfono 28
OURENSE
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710519.xml
A hixiene nos nenos
é a garantía da sua saúde física e moral o día de mañá.
No diario aseo dos nenos empregue o
“Jabón Sales de la Toja”, único que ás súas altas calidades meiciñás xunta toda a finura e pre-
fume d'un xabón de tocador.
Contribuie ó perfecto desenvolvemento das criaturas e evita o perigo da escrófula e o raquitismo.
JABÓN
LA TOJA
ÚNICO EN EL MUNDO
O Xabrón da Toxa
é o mellor.
Honra á Galicia no mundo enteiro
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/11571055.xml
NÓS
cia dos bordados representando as primeiras cotorras traguidas das Íllas pol-os prantadores de caña, contemporáneos do terremoto que sentiu Goethe de neno e foi comentado pol-os doutores de Ispahán sentados a redonda no patio de oasis das mezquitas, contemporáneos das Cartas persas de Montesquieu, e dos reises portugueses que ian disfrazados as novenas pra s'adicar o pracer da palpa, do pelouriño ergueito pol-o Marqués de Pombal, continoadores da leenda do San Vicente primeiro ronselador con prova cristiá das augas despeitadas en trenzas de sargazos de seréas do Promontoiro Sacro. Ali o fidalgo tivo unha crúa iluminación no fondo da yalma; e a sua luz ollaba como quizs o mundo é somentes unha tráxica coincidencia de tempos de difrente esenza que seguen paralelas un istante cuáseque semrre diverxentes, camiños qu'eles mesmos van creando no caos, non no caos anterior sinón no'seguinte, no mais misterioso que sempre se pon didiante coma noite pra quen marcha car'o oriente mais axiña qu'o sol. Dende entón o fidalgo cazador tivo mais respeito ós animás pois non eran soilo os corvos educados nas Humanidás sinón as carpas dos estanques de Fontainebleau afeitas a voz romorosa d'arboredos da Illa de Francia e o novo labio do francés, labio de viño e seixo, e as tortugas do Pacifico cuios anos teñen a mesma dura qu'o movemento de traslación de Neptuno, e ccntan a mocidade por edades xeolóxicas... O fidalgo n'aquil inverno xa procuraba unha eispricación na filosofía e na cencia pura e non tiña confianza nas bases do seu vivir. Nin na puisaxe, nin'a carne de Porco, nin nas oracións pol-as ánemas do Purgatorio. O comenzo foi unha bacanal disforme e un sentimento de como todo fuxía espertando un vento que lle levaba os cabelos brancos e rexos de fidalgo cazador e lle atizaba nos ollos fogos d'ansiedade e lle engarabitaba as mans procurando o agarradelo d'un cordaxe seguro n'aquil Mielstrom cósmico. Había istantes de volutuosidade como cando na noite s'afundía nos filósofos. Descartes, que noxo, un probe tolo vítima da ilusión da estabilidade. De Kant hastra o nome lle facía mal, chamáballe reloxeiro da intelixenza, compara-
151
bao c'o sabio que olla o sismómetro no momento en que s'esborrallan a casa, os cotos, e todol-os aparatos do ouservatorio sinalaban azorados cifras e datas de agunía. Contodo non era agunía, era vivir d'un heroísmo superior quizais ás posibilidás humáns, un licor desmasiado forte pr'as gorxas afeitas á auga e ós viños brandos e vexetales. O tempo, única dimensión. Mais esta palabra dimensión era da estética, é dicir, da morte. Mais que dimensión sería vida tráxica, traxedia que nin acertaron a sospeitar os gregos nin o tráxico cotidián. Na noite de Santos figuraba precipitarse o ritmo dos tempos, tan axiña fuxían os arboredos—descontada a ilusión das follas do olmo arrincadas e falseiramete provistas d'un vivir scherzante de pequenas naos de fadas no estanque verde—tan axiña se apretuxaba o feldespato c'o seixo e ca mica luar dos penedos que o fidalgo coidou chegada a hora derradeira na que todo ser levado pol-o crescendo da fuxida perdera hastra a mais pequena aparencia de figura e forma. O latexar do curazón chamaba a alarma. Entón o fidalgo lembrouse do vello violín prestixioso e foi a procuralo no coarto onde parecía durmir—il tamén escravo do tempo musical—e c'a man tremerosa espallou na noite as primeiras medidas d'un andante. Entón houbo un pequeno acougo; as cousas pol-o menos figuraban ordearse. O fidalgo tivo a pequena sadisfaución enganosa de crasificar: había tres tempos paralelos. O tempo pranetario das pedras e das estrelas, o tempo da vida, o tempo da idea. O escuro presentimento en troques de aquietalo fixolle sentir a presenza da i-alma como si fora unha longa corda vibradoira tendida ó largo e por riba de todol-os tempos e capaz de sofrir en todos. Enrabechado esgazou as cordas do violín e da preciosa frabica sonora soilo ficaron anacos de pau axiña consumidos no beilado do fogo. O fidalgo dend'aquela noite fuxiu de toda figuranza d'ordeación. ¿Pra qué? Quixera ser serra do Faro, ou carballizo do monte pois istes ó menos non se decataban. A estadea chegaba silandeira pol-o souto baixaba amodiño o alto muro de capias e agora o fidalgo ollaba: orgaizarse en solene precisión pol o camiño da eirexa. O fidalgo nin xiquer se de-
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710516.xml
162
guez González.—Una semana Gallega en Barcelona.— Colección de documentos históricos.
ARAZUA, Boletín de la Asociación protectora de la Cultura Gallega, Montevideo, Julio, 1929.
Os iniciadores da Asociación protectora da Cultura Galega, da que xa s'empezan a recoller os beneficiosos efectos, pubrica iste boletín, cuio nome é a verba céltiga Arazua, sinificativa de tumulto espiritual, coma característica da nosa renovazón e espertamento. Proponse a divulgazón dos nosos valores en Sudamérica, sobre todo na nosa colonia cuías simpatías pra o noso movemento quer recadar e ter ao corrente aos d'alá do qu'ciquí se fai, así coma recoller a actividade espiritual dos d'alá, principalmente no senso d'orientazón.
Iste número trai a reproduzón d'unha escultura de Bonome, e traballos orientadores de Miguel Barros Castro, Julio Sigüenza, R. Blanco Torres, C. Sánchez Mosquera, cartas do Seminario d'Estudos galegos, etc.
NÓS non pode por menos de se sintir identificado co-esta pubricazón cuio ideario fundamental é o noso e á que saúda cun saúdo d'irmandade.
GACETA DE GALICIA, Vigo.
RECIBIMOS los dous primeiros números d'esta revista xeral bilingüe, literaria, informativa, ecléctica e non inteiramente magazine así é todo, elegantemente presentada, con moita parte gráfica, dirixida por Eugenio de Olano, con Antonio Acebedo de redactor chefe, e na que atopamos aos nosos amigos Otero Pedrayo, Cuevillas, Villar Ponte, Fernández Mazas, Álvaro e Augusto de las Casas, Eugenio Montes, R. Blanco Torres, etc.
EL EBRO, Barcelona, núm. 147.
SUMARIO: Nuestra juventud, por Juan del Cinca.—Crónica cultural, por A.—Lo típico, por M. García Villas.—Por tierras de Aragón, por Almogávar.—El archivo
fotográfico Mora Insa, por J. Soldevila Faro.—El alma de Aragón, por Paulino Masip.—Por la verdad y por Aragón, por Un fronterizo.—Costa y sus amigos, por José Zuraya Cambra.—El pico del Águila, por Almogávar.—Cartas literarias, por Querubín de Larrea.—Del pasado de Aragón.—Tamaritana, por Pablo Cuevas Fleta.—Versos de Juanico el gaitero.
O INSTITUTO, 4.ª Serie, volume 6.º, núm. 5.
SUMARIO: Alergia tuberculosa, cuti-reacción y valor profilático desta, por Manuel Joaquim Costa.—Uma descrição quinhentista do mosteiro de Alcobaça, por Vergilio Correia.—Raízes da alma latina, por Estanco Louro.—O cosmógrafo Fernam Vas Dourado, fronteiro da India e a sua obra, por Monsenhor Gustavo Couto.—Arquivo da confraria de Santo Eloi de Porto—Subsídios para a historia da ourivesaria em Portugal, por Laurindo Costa.—Subsídios para a historia da musica em Portugal, por Sousa Viterbo.—Boletim do Instituto.—Bibliografia.—Varia.—Livros recebidos.
SEARA NOVA, núms. 170 e 171.
Sr. Antonio Sergio continúa a polemica con Dr. o Cabral de Moncada. Sigue a Evolução Espiritual de Antero, de Joaquim de Carvalho. J. O. trascribe do español un trecho d'una tradución de Max Scheler, o filósofo de moda, pol-o menos en Hespaña... Notas de Literatura brasileira, de José Osorio de Oliveira, A Ilha verde e vermelha de Timor, de Alberto Osorio de Castro, etc.
TAULA, número 22.
SUMARIO: Art popular, F. Caballero.—Asteriscos poblatanis i ciutadans, Carles Salvador.—Puntuacions, Thous Llorens.—La dama d'Elx.—En torn a un llibre, Juli Just Gimeno.—Parlant amb Giménes Caballero, El Velluter.—Sobre un músic valenciá antic, R.—Poemes, Enric Durán.—Notes.—Bibliografia.
Imprenta NÓS, Real, 36-1.º A CRUÑA
https://biblioteca.galiciana.gal/es/catalogo_imagenes/descargarAlto.do?path=1157105&posicion=12
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710517.xml
Xa está á venda
Arquivos II
do Seminario d'Estudos Galegos
300 páxinas • 100 fotograbados • 3 pesetas
Pedidos a «Nós», Real 36-1.º - A Cruña
---
Droguería e Farmacia
LUIS FÁBREGA
Progreso, esquina a Luís Espada
OURENSE
---
MERQUE VOSTEDE
Plumeiros RAFIUM
De mais dura qu'os de pruma e limpan millor. Véndese en todol-os establecementos do ramo
Andrés Perille - OURENSE
---
Lea vostede
Os Camiños da Vida
por R. Otero Pedrayo.
---
BODEGAS GALLEGAS, PEARES E OURENSE
Viños finos de mesa: Tinto TRES RIOS. Blanco BRILLANTE
LOS GALLEGOS blanco e tinto
Macía e Valeiras, Apartado 18 - Ourense
---
SANATORIO QUIRÚRGICO DE SAN LORENZO
SANTIAGO DE GALICIA
DE LOS PROFESORES
D. Fernando Alsina y D. Antonio M. de la Riva
CIRUJANO GINECÓLOGO
Establecimento dotado de todol-os elementos que exixen a terapéutica e a hixiene modernas, situado nas aforas da poboazón, moi cerca do paseo da Ferradura
Teléfono número 195
Pra detalles, calquera dos Direitores ou o Médico interno
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710513.xml
NOS
159
OS HOMES, OS FEITOS, AS VERBAS
REVISTA DE CATALUNYA, Març abril, 1929.
SUMARI: A. Rovira i Virgili, Siluetes de Catalans.—Paul Farez, El Credo del psicoanàlisi.—Pere Sanahuja, Arnau Mir de Tost.—A. Rubió i Lluch, La Companya Catalana sota el comandament de Teobald de Cepoy.—Prudenci Bertrana, Un teatre a perdre diners.—Josep Carbonell, Per una perspectiva integral de la nostra literatura.—A. Esclasans, Temes literaris.—Nótules.—Cròniques Catalanes: La Historia i l’Erudició, per Ferrán Soldevila.—Les Lletres, per Domenec Guansé.—El Teatro, per Prudenci Bertrana.—L’Art, per Joan Sacs.—Periódics i Revistes.
Trai notizia de libros, como Estudis d’Historia Juridica Catalana de F. Valls Taberner, El Pont de la Mar Blava de Nicolau d’Olwer, e dos treballos d’iste na revisión do soado Glossarium de Du Cange; El Comte Arnau de Josep Maria de Sagarra, Breviari critic de Manuel de Montoliu, Carnet de ruta de J. M. Lopez-Picó, Entre els isards i la boira de Millás-Raurell, Els fruits saborosos de Josep Carner, Abregé de grammaire catalane de Pompeu Fabra, La marina catalana del vuitcents, d’Emerencià Roig, De París a Barcelona passant per Honolulu, de Marià Balmes, etc.; notes de teatro català: Les llàgrimes d’Angelina e Judit de J. M. Sagarra, Carlets, home de molts oficis e Mamá política de Pompeu Crehuet, Piratería de Ambrosi Carrion, La Bruixa blava de Juli Vallmitjana, La Gloria de Mosén Ramon Garriga, Daniel l’optimiste de Avelí Artís, Els analfavets de Rusinyol, etc.; exposicions, conferències, moviment arqueològic, bibliogràfic, etc. sobre arte, etc. Na temporada de periòdics e revistes fala do 30è aniversari de La Veu de Catalunya, Moment actual de la literatura catalana, El professor Karl Vossler, Impressions de Txecoslovàquia, Prosperitat, poder i política de França, Els diaris catalans de Barcelona, Intel·ligència i caràcter.
Estabamos hai tempo un pouco lonxe da cultura catalana, que por mais que sexa ben diferente da nosa nos seus caracteres e nos seus fitos —falamos da cultura— cecais por iso mesmo a sua coñecencia ha ser mais proveitosa pra nós, com'eixemplo metodolóxico n-us casos, e com'enseño n-outros. Ademais de que sendo a d'iles e a nosa dúas culturas que se desenvolven de costas a cultura oficial, ha haber antre elas a fraternidade que xunta sempre aos que teñen intereses comús.
Por elo agardamos que dende hoxe adiante, a notabilisema Revista de Catalunya que dirixe o ilustre Rovira i Virgili nos teña ao corrente do desenvolvemento espiritual d'aquela terra que tanto admiramos.
EL MATÍ, Barcelona.
A prohibición que, a requerimentos do actual goberno hespañol, fixo Roma do catalán nos púlpitos de Barcelona, non tirou coraxe aos católicos catalás que a mais de católicos, e cecais ainda por selo de nacencia, saben o qu'importa unha patria e unha lingua. N-efeito, non tardou moito despois d'aquela data, en aparecer en Barcelona un gran xornal católico: El Matí, escrito todo do comenzo ao cabo en catalán, e ademais en catalán literario.
Coido que non é inxustiza decirmos que El Matí é hoxe e dend'o día mesmo qu'apareceu, o millor xornal católico que se publica na Península. Compre decilo ademais, porque na Hespaña os xornais católicos gozan de mala sona, e non somentes pol-a máa vontade que se lles ten, senón porque case sempre son merecentes d'ela. Apreséntanse de cote pechados n-ise criterio qu'os da banda d'enfrente chaman trogloditeco, e os seus redactores, inspiradores e dirixentes solen
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/115710515.xml
NOS
Xa coñecíamos esta revista moderna e boa que n-outrora nos ten visitado. Non diremos qu'a modernidade sone millor na América que na Europa, porque non é certo, e ao fin, a modernidade que todos entendemos cando esta verba se di, europea é. Diremos que a modernidade americana, com'outra calquera, sona millor e é mais modernidade, cando é nativista, como din alá, que cando é importada e polo tanto, repetida. La Cruz del Sur está ben porque repite pouco; léndoa, estáse na América.
BROTÉRIA, Julho, 1929.
SUMARIO: Ensaio sobre a cartografia do século XVI, por Emilio Salgueiro.—A industria do radio, por A. Pio Leite.—No XIV Centenario da Ordem Benedictina, por don Crisóstomo de Aguiar, O. S. B.—Pelo mundo das letras, por Paulo Durão Alves.—Crónica do Movimento Religioso, por J. S. Tavares.—Revista de Revistas.—Notas bibliográficas.—Obras recebidas na Redação.—Efemérides.
Agosto, 1929.
SUMARIO: Os Beatos La Colombiere e don Bosco, por Paulo Durão Alves.—O P. Luis Frois S. J. e a sua «Historia do Japão», por G. Schurhamer.—por A. Pio Leite.—Preconceitos contra as Ordens religiosas em Portugal. Meios de os combater, por Domingos M. G. dos Santos.—Revista de Revistas. Notas bibliográficas.—Obras recebidas na Redação.—Efemérides.
PORTVCALE, Maio-Junho, 1929.
SUMARIO: Duas novas variantes do romance «A Silvaninha», por J. J. Nunes.—Para a compreensão do genio, por Agostinho de Campos.—Toques as almas, por Ferreira Soares.—Páginas etnográficas: Origens e transformações das trovas, por Luis Chaves.—O gravador de medalhas Francisco de Borja Ereire, por Ernesto Soares.—Alguns processos para dividir um angulo em partes iguais, com a aproximação que se quiser, só com o auxilio da régua
e do compasso, por Antonio Ribeiro Vital.—Varia: Claudio Farrere, por Ferreira Soares.—Estrangeirismos, por Claudio Basto.—A Matemática no actual ensino secundário, por Augusto Martins.—Etnografia do Minho, por F. Alves Pereira e J. L. Lourenço Loução.—Bibliografia, por P. V. e C. B.—Novidades.—Res & Verba.
NAÇÃO PORTUGUESA, Serie V, tomo II, fasc. 12.
SUMARIO: Revº. P. Valerio Cordeiro, A memória de Antonio Sardinha—O elogio fúnebre de Antonio Sardinha.—Luis Chaves, Páginas folclóricas, A sinfonia das cores ou o arco-íris da gama popular.—Fernando Amado, Nacionalismo português.—Agnes Cunha Markl, Causas que determinaram os descobrimentos marítimos dos portugueses no século XV.—Na Feira das Letras.
Serie VI, tomo I, fasc. I.
SUMARIO: A memória de Antonio Sardinha—Antonio Sardinha, Roberto Ricard.—Nova Renascença? Antonio de Silva Rego.—Terras de Portugal nas estâncias dos Lusíadas, Luis Chaves.—Grandeza e decadência dos Gremios Profissionais, Cesar d'Oliveira.—Henri Cheón, Marcelo Caetano.—Formação social da nacionalidade portuguesa, Antonio Serras Pereira.—Idealismo e Realismo, Prof. Dr. Cabral de Moncada.—Das ideias, das almas e dos factos.
BOLETÍN DE LA REAL ACADEMIA GALLEGA, 1.º Agosto, 1929.
SUMARIO: Notas arqueológicas: Un cuchillo de silex; una nueva espada de antenas; Un cinturón de bronce post-hallstático; dos inscripciones del siglo X (con grabados) por Angel del Castillo.—Sección oficial: Junta ordinaria de 12 de Mayo de 1929; Certámen gallego-americano de Montevideo: Veredicto del Jurado; Una patriótica idea: Tierra gallega para un panteón en Buenos Aires, por Eladio Rodrí-
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/64/6471/6471085a-fe71-4545-a99d-825a04d75e38/11571057.xml
NÓS
chán do castro. Non dubidamos en afirmar que ista especial disposizón da rampa e do parapeto, corresponde a unha porta da acropole, garnecida antigamente por dúas torres flanqueantes.
A 1 quilómetro, pouco mais ou menos do Outeiro do Castro i-en termos da fregresía de Borrán, alcontraronse hai pouco tempo tres canos, quizais de conduzón de augas, de 60 centímetros de outo e feitos de pedra e ladrillo. Anque non os poidemos ollar, coidamos moi posibele que tales canos sexan de época romana e pertencentes a algunha villa das que inmediatamente sucederon as habitacións castrexas.
FOLKLORE.—No castro viviron os mouros.
«De unha vez viñeron uns señores ó castro c-un home xa vello de Piñor, puxéronse a lér n-un libro e a facer circos no chan. A pouco de andar n-isto deu en erguerse o vento i-en moverse as follas de un xeito tan temeroso que o home de Piñor agarrou tan grande medo que morreu a pouco do susto.»
BIBLIOGRAFÍA.—Inédita.
(Catalogado por Mauricio Bacarise, Isaac Forneiro, Xosé R. Oxea, X. Blanco Portugal e Florentino L. Cuevillas.)
Número V
CASTRO DE SOUTELIÑO
EMPRAZAMENTO.—No cume d'un monte de abas dondas, situado á esquerda da estrada do Carballiño ó Irixo e desviado de ela, menos de 2 quilómetros. Pertence iste monte ás freguesías de Corneda, concello de Irixo e de Xurenzás, concello de Boborás ou Brobás, os dous da provincia de Ourense. O lugar que queda mais perto é o de Souteliño (Corneda), desviado cousa de 800 metros cara o leste, e perto tamén alcóntranse os castros de Monte de Ollos e Cidá.
DEFENSAS.—Hai, en primeiro lugar, un recinto central defendido por unha cerca de 2 metros de outo no interior e que cai pol-o esterior n-un terraplen moi pino de 7 a 10 metros de elevazón a cuio pé corre un foso, que desaparez nas bandas sul e leste. Pol-o norte e oeste as obras defensivas refórzanse con dous novos fosos que se entremeian no espacio que deixan o denantes citado e outro esterior. De istes fosos, provistos todos do seu correspondente parapeto, interumpense o mais esterno no oeste, o seguinte ó suloeste, pra formar a porta de que logo falaremos e case a carón rematan os outros dous, que corren apegados ó recinto central, facendo ó espedir mesmo un reviramento cara ó interior ó xeito de un gancho. Idéntica feitura teñen os cabos dos dous parapetos que fan no suloeste unha porta en canella que se estreita cara dentro, aparecendo cinguido o do sul, que ten unha estensón pequena, pol-o parapeto exterior que soio ven deixar unha soluzón de continuidade no lugar onde se abre a porta. De iste dispositivo como da separazón das defensas con relazón ó recinto central dan idea os croquis que acompañan ista papeleta, abondando advertir agora, que agás no norte, ofrece o castro a forma típica de recinto duplo, anque con desenvolvemento moi desigoal da área esterna.
MENSURAS.—Mede o recinto central:
Do norte ó sul .......... 98 metros
Do leste ó este ........ 101 metros