Pérez Seoane, Xosé R.
-
Cargando...
1
Artículos
A embaixada espirtual de Leonardo Coimbra.
Ano II Número 7 (1921); p 3-5
Leonardo Coimbra e o criacionismo.
Ano II Número 7 (1921); p 6-8
De Xúpiter y-os Xigantes : capítulo XXXVIII das esceas de xigantomaquia
por Rodríguez Sanjurjo, Primitivo
Ano II Número 7 (1921); p 8-10
Seición arqueolóxica : novo miliario
Ano II Número 7 (1921); p 13-14
Archivo filolóxico e etnográfico de Galizia
por Pérez Seoane, Xosé R.
Ano II Número 7 (1921); p 15-16
Os homes, os feitos, as verbas
Ano II Número 7 (1921); p 17-20
O concurso da revista ''Mondariz''
Ano II Número 7 (1921); p 17
Páginas
Número publicación
Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano II Número 7 - 25 outubro 1921
Ano II Número 7
| Título | Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano II Número 7 - 25 outubro 1921 |
| Idioma | Gallego |
| Notas |
Reproducción electrónica. Santiago de Compostela: Biblioteca de Galicia, 2009 |
| Tipo de publicación | Publicacións seriadas |
Formatos de descarga
Exportar
Descubre más en:
¿Quién participó?
6b5a85a6-9a03-4e59-a2b4-2857c573b256
¿Qué otros autores fueron coetáneos?
d4aceb71-3fb0-4975-9ab5-4af83511f62b
¿En qué otras publicaciones participaron estos autores?
¿Qué materias trata?
Ejemplares físicos
| Biblioteca de Galicia |
Signatura: Public. 5 — NOTAS: Anotacións manuscritas nalgunhas contracapas. Comprende: Ano II Número 7 - 25 outubro 1921 Formato ePub Versión PDF |
Tanto la transcripción de los textos (OCR) como la identificación de las entidades mostradas se han realizado mediante inteligencia artificial. El resultado puede contener errores acumulados en ambos procesos; conviene verificarlo contra el facsímil original. Más información[aquí].
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715428.xml
F. Román e Saco
DROGUERÍA
E FARMACIA
Pereira, 19
Teléfono, 28
OURENSE
---
UN ANUNCIO PERMANENTE EN “NÓS,”
É un imposto sobre a venda que beneficia a quen-o paga
“Teoría d’o Nacionalísmo Galego,”
Por VICENTE RISCO
Léaa que lle dará luces pr’ enxergal-os problemas da nosa Terra
Precio: CINCO REAS
---
Os VINOS do Ribeiro
ARNOYA FINO
Siñifican o máisimun da “delicadeza,”
BODEGAS da Viuda e Fillos de Xoán Fuentes.-OURENSE
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715416.xml
12
VII O ENSEÑO DAS COUSAS DA TERRA
O primeiro é coñecer ben cada un o seu país. Esto non adimite discusión; esto é dogmático na pedagogía moderna.
Un ensino verdadeiramente galego, debe comprender:
Xeografía de Galiza.
Estoria de Galiza e vidas de galegos ilustres.
Língoa e literatura galega.
Arte galega.
Cencias e disciplinas prácticas (agricultura, indústrias, labores, traballos manuais, etc., etc.), con aplicación á nosa Terra.
A) A Xeografía de Galiza.—Seu valor istrutivo:
Teoricamentes:
1.º Dónanos o coñecemento do que é unha rexón xeográfica (concepto fundamental na xeografía moderna).
2.º Vemos nela a aplicación concreta de todol-os coñecementos de xeografía xeral, que d’iste xeito s’atopan na realidade palpable e inmediata.
3.º Serve de preparación pra suxerir-o remoto por medio do próximo, de modelo, de termo de comparación pra total-as outras rexóns xeográficas que s’estuden.
4.º É a base de todo o demais que un galego teña que saber tocantes á sua Terra.
Practicamente: o estudo da Terra galega pra sabermol-o partido que podemos sacar dos seus recursos naturais, pro noso melloramento económico e social.
Seu valor educativo:
Pr’a crianza do sentimento galego, pra lles dar ós rapaces o amor da Terra, é indispensabel o estudo da xeografía. O home compre que coñeza o qu’ha d’amare.
Métodos: Primeiro de nada, débes’ ensiñare a xeografía de Galiza, logo a da Hispania, despois a Universal.
Galiza debe ser espricada en conxunto, com’ unha unidade xeográfica, com’ unha rexón natural. Non se debe espoñel-a xeografía de Galiza por provincias. As divisións administrativas no son realmente xeografía, senon cousa accidental. Débese dar preferencia á xeografía científica y-económica.
Débes’ empregar constantemente o mapa, con referencias ás cousas vistas (lembranzas de viaxes, excursións, etc.)
B) A Estoria de Galiza.—É o que mais pode contribuir a valorar a Galiza ós ollos dos seus
NOS
fillos. Compre que cada y-alma galega se non sinta isolada, senon ligada a unha tradición, á tradición da sua Terra.
Ora, esta tradición non consiste precisamentes en feitos políticos, senon nos feitos culturais.
A Estoria de Galiza debe ser unha estoria da civilización galega.
Pra isto: as visitas ós monumentos, ós museos, a ilustración das leccións con proxeccións, con láminas, con dibuxos.
As vidas de galegos ilustres—d’un gran valor pra educación moral—poden servir de libro de lectura. Ademais, compre qu’o escolante llas conte con calor ós rapaces e qu’os poña com’eixemplo digno de louva.
C) Xa nos temos referido á lingua e literatura galega en capítulo aparte.
D) Arte galega.—Esto entra no estudo da Estoria, mais compre faguelo entrar tamén nos traballos manuais e mais nos mesmos xogos.
Hai qu’amostrarlles ós rapaces non somente as cousas qu’a estoria de Arte adeprende, senon tamén aquelas artes menores nas qu’o pobo pon o seu instinto artístico e decorativo, ó qu’hoxe se da tanta importancia. Os obxectos d’arte popular, ademais de seren amostrados ós rapaces pra lles faguer apreciar-o mérito que teñen, deben ser postos coma modelos pros exercicios de composición decorativa no ensino do dibuxo e dos traballos manuais.
E) Aplicación das disciplinas prácticas á nosa Terra.—O mesmo que dixemos ó falarmos da importancia práctica do estudo da xeografía de Galiza. Hai que dar preferencia ás cousas qu’han ter aplicación equí, e que podan servir pró noso melloramento económico.
N-esto a escola pode faguer unha outra obra social precurando pola conservación y-o melloramento das nosas pequenas industrias rurais e caseiras, y-hasta adiantando outras novas do mesmo xeito que sexan axeitadas á nosa maneira de ser.
Eis un programa mínimo d’ensino primario galeguista, qu’a iniciativa filantrópica de cantos bós galegos sosteñen escolas na nosa Terra, pode moi ben acoller e levar á práctica, faguendo co’elo un inmenso ben á nosa Santa Galiza.
VICENTE RISCO
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715421.xml
O CONCURSO DA REVISTA “MONDARIZ,”
ODOL-OS anos se fai en Mondariz algún auto d’afirmación galeguista no que, a personalidade in-morrente do nóso Pobo, acúsese d’un xeito xurdio na súa capacidade de creación espiritual. Tal ora sempre a intención d’aquil gran galego e gran creador que se chamou D. Enrique Peinador Vela ó fundar co’ iste fin a revista *Mondariz* que sempre dedicou á propaganda das cousas e dos problemas da Terra Galega. As iniciativas d’aquil home de forte vontade y-erguelto pensamento, foron seguidas e desenvoltas pol-os seus fillos os ilustres patricios D. Enrique e don Ramón Peinador, patrocinadores e realizadores de canto en Mondariz se fai en pro de Galiza, que non son somentes autos e concursos que logo poden esquecerse, senon qu’os seus resultados espállanse por medio da imprensa, pra que vaian a todas partes pra ilustrar á opinión galega.
Teñen ademais os autos de Mondariz a importancia grande de que feitos onde un estabrecimento de fama mundial atrai n-ise tempo a distintas personalidades de todol-os países, n-iles, poden elas decatarse bén dos nosos progresos nos diferentes ordes da cultura.
Iste ano, organizado pol-a revista *Mondariz* un concurso, do que xa temos falado ós nosos lectores, e que ha sel-o primeiro d’unha serie de concursos abrangendo todol-os problemas da nosa Terra, fíxose unha sesión solemne pra entrega dos premios ós autores dos traballos recompensados.
Deserto o segundo tema (Medios pra recoller, conservar e difundir a música galega) sairon premiados dous intresantísemos traballos, un referente ó primeiro tema, ou sexa ós medios pra crear-a Mancomunidade económica das provincias galegas, do nóso moi querido amigo e colaborador o distinto abogado e concexal da Coruña Lois Peña Novo, un dos mais ilustres portavoces do Nazonalismo galego; o outro referente ó terceiro tema, sobre da arquitectura civil galega, debido ó ilustre pintor Carlos Sobrino.
O traballo do Peña Novo en col da Mancomunidade é unha obra perfeuta y-acabada na que o noso irmán amostrou bén a sua grande capacidade de xurista e de político, e mais a sua fonda preparación no que toca ó direito e á facenda provincial e municipal. E un traballo dos chamados a ser fundamentás pra toda futura constitución autonómeca da Galiza.
O estudo de Carlos Sobrino é un estudo feito por un verdadeiro artista que ama apalxoadamente as tradicións da súa Terra, e por un espírito observador e curioso que coñece as necesidades do vivir galego, a acomodación da vivenda ó clima, ós costumes, á paisaxe e até á psicoloxía da xente qu’ha vivir n-elas. Resulta logo, un traballo de valor inapreciabel pra orientación estética e útil da construción galega.
X. G.
OS HOMES, OS FEITOS, AS VERBAS
“NÓS, NA LEGACIÓN DA REPÚBLICA IRLANDESA EN MADRID
En compaña de varios membros da Irmandade Céltiga en Madrid—integrada coma se sabe pol-os afiliados das asociacións nazonalistas galegas elf residentes—o axente-representante de NOS n-aquela vila, foi levar á Delegación da República Irlandesa o noso saúdo personal.
D’aquela visita ós persoeiros da irmá Irlanda, a Nación gloriosa, honra da Raza Céltiga que con heroismo sen imitanza loita pola sua liberdade, fixo fonda impresión nos nazonalistas galegos, que s’ atopan eli con irmáns de sangue e d’alma, e sairon satisfeitos e comovidos.
Houbo d’aquela unha fonda cordialidade. Os irlandeses amostraron o seu fondo coñecemento dos nosos problemas e da nosa propaganda, e manifestaron o intenso interese con que
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/11571547.xml
A EMBAIXADA ESPIRITUAL DE LEONARDO COIMBRA
A y-alma ateigada d'antusiasmo, d'espranza e d'amore recebido aqui o Dr. Leonardo Coimbra e os seus ilustres companheiros que no nome da intelectualidade portuguesa, viñeron sellar un pacto d'irmandade co'a Galiza nova, que s'affirma xurdia na sua marcha trunfante pró conquérimento do futuro.
Bén tempo levabamos d'estarmos arredados e de nonos coñecermos... Bén tempo, padecendo a mesma doenza fonda e sen cura, a mesma arela congoxenta do Infinito, coidamos de nos iñorarmos, porque non trocabamol-os nosos pensamentos, sen nos decatarnos de qu'as nosas almas cegas se buscaban por instinto na escuridade... Bén tempo estivemos sen nos voltar un de car'ó outro pra nos dicir: «Ti e mais eu, temol-o mesmo sangue...»
E mais, no descubrimento d'esta verdade que tiñamos diante dos ollos, sen qu'a vísimos, estaba pechado o segredo de gloria do noso porvir... «A Saudade—dí o Teixeira de Pascoaes—e a Virgem tutelar das nosas Patrias irmás. Qu'elas se entendam e amen e trabalhem na mesma obra civilizadora!... A Galiza é irmá e máe de Portugal. Portugal salu dos seios da Galiza; depois abandonou a Máe e foi por esses mares fóra; fuguiu como o filho prodigo. Mas é chegado o tempo do seu regresso ao lar materno. Temos de voltar a viver espiritualmente em comum. Assim o exige o destino das nossas Patrias que ainda não está cumprido... Eu tambem espero que os dois Povos hão de criar a Civilisação atlántica. Serenada a tempestade que agita o mundo, a Galiza e Portugal aparecerão espiritualmente casados para affirmarem sobre a terra a sua Alma saudosa e redemptora...» Eis desvelada a profecia da nossa futura sumisión estóreca. Mais era un sen-
timento, un pensamento qu'ainda se non formulara, qu'ainda non atopara a sua expresión, e que hoxe xa Pina de Morais, bautizou co nome felis de Pangaleguismo—que veu reutificar a expresión vaga de neo-atlantismo que Vicente Risco empregara—e que, nas suxestiós luminosas de Leonardo Coimbra, abrangue a idea d'unha comunidade de cultura luso-galaico-brasileira...
Inda que nada d'esto se dixera con claridade, enantes de 1920, sempre que Galiza sintiu ansias de vivir de novo, ollou amorosamentes pr'á outra veira do Miño, coma c'un sentimento de revolta contra do azar estóreco que nos dividiu faguendo dos galegos estranxeiros pra Portugal, e dos portugueses estranxeiros pra nós, coma c'unha arela de reintegración de Portugal e Galiza n'unha sola Patria espiritual que sería a verdadeira e nova Atlántida, a Atlántida rediviva.
E iste sentimento fixose mais forte agora qu'o rexurdimento de Galiza é un feito que ninguén pode atallar, anque tivera todolos poderes do Inferno ó servizo do seu intento criminal. O Pangaleguismo foi, podemos dicir, dogma das Irmandades dendes da sua creación, e A Nosa Terra foi a primeira n-ise caminho.
E d'Alem-Miño responderon vozes amigas con verbas d'irmandade. Fai xa anos qu'Afonso Lopes Vieira fixo o seu vello cantar, a modo dos Canzoneiros:
Ó Galiza dos verdes prados,
tam irmás dos nosos, por Deus abençoados,
deixa Castela e ven a nós!
D'enton pr'acó, o movemento foise acentuando... N-A Nosa Terra acollianse con ledicia os escritos de José Joaquim Nunes, Antonio Sardinha, Luis d'Almeida Braga, Novais Tei-
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715410.xml
LEONARDO COIMBRA E O CRIACIONISMO
Filosofía actual—di o ilustre pro
fesor Viqueira—tén como as suas
características: o interesse pola
vida do espírito ou psicolóxica;—
a tendencia metafísica;—o enten-
der a realidade como produção
ou criação. Por isto é hoxe o francés Bergson
o filósofo máis representativo. En Leonardo
Coimbra achamos estas notas c’unha verdadeira
realidade.
Efectivamente, Leonardo Coimbra repersenta en Portugal na orde do pensamento, o
mesmo que repersentan Bergson en Francia,
William James en Nord’ América, Windelband
n-Alemaña, querse dicir: a modalidade difrencial do pensamento moderno, e é mesmo tempo,
ainda repersenta outra cousa: a modalidade
difrencial do pensamento portugués. Podemos
dicir, pois, que o Dr. Leonardo Coimbra é o nóso
pensador representativo, pois, coma dí no mesmo
artigo citado o profesor Viqueira:
«O nóso espírito filosófeco, ainda por desen-
volver, está ben perto do espírito filosófeco de
Portugal, que convén tanto coñecer os galegos.
O Dr. Leonardo Coimbra é o único pensador
peninsular que dera unha resposta de seu ó
dilema fundamental da filosofía moderna—dilema
que Kant deixara prantelado pra toda filosofía
que viñera atrás d’il,—a oposición ant’o real,
enterpretado pol-a esperencia centifeca, por
unha veira, e pol-a outra as máis fondas arelas
do espírito humán.
O pensamento do Leonardo Coimbra é unha
reaición contra do positivismo que s’adonara
de Portugal d’un xeito propio pr’afogar nos
miolos portugueses toda manifestación d’astrac-
ión especulativa. Sampaio Bruno atribuira iste
trunfo do positivismo a unha certa incapacida-
de filosófeca do pobo portugués, qu’ll quixo
amostrar percorrendo as manifestacións estóre-
cas do pensamento da Raza. Mais contra d’esto
poden s’invocare as manifestacións modernas;
poñendo en primeiro lugar ó mesmo Sampaio
Bruno quen, asegún fai observar Leonardo Coimbra,
anticipouse en moito ás máis novas direc-
ións da filosofía contemporánea no que toca
principalmente á resolución d’aquél dilema
fundamental: e logo a Antero de Quental, a
Leonardo Coimbra, ó gran poeta Teixeira de
Pascoaes, d’ispiración fundamentalmente filosófica, a
Teixeira Rego etc.
O positivismo non deixaría de preservar ó
pensamento portugués de certas infeccións, de
certos descarriamentos, mais o seu dogmatismo
estreito resulta unha cadea pró libre pensar...
D’iste xelto, a reacción contra d’il foi tan unánime
e tan severa qu’algunhas veces pasouse da raya.
Foron moitos os prestixios e seudoprestixios do
positivismo que ficaron no máis fondo esqueci-
mento, coma s’endexamáis houberan existido: o
caso d’Herbert Spencer é n’iste propósito verdadei-
ramente eixemplar.
Portugal precisaba, pol-o tanto, unha filoso-
fía, y-elquí ven o gran valor social da obra do
Leonardo Coimbra, que ven erguer co’ela o
pensamento luso pra se poñer en primeira liña
nas avanzadas da modernidade filosófica. Il fai
derival-a sua conceición criacionista de Sampaio
Bruno, d’Antero de Quental e máis do pensa-
mento tradicional do pobo portugués espresado
no Folk-lore, na Arte e na Literatura. Por
iso Teixeira de Pascoaes, o gran intérprete da
y-alma portuguesa, no seu libro Os Poetas Lu-
siadas pon a Leonardo Coimbra n’un capítulo
en col do pensamento saudosista, capítulo que
chegará a ser libro, asegún tén anunciado. E,
pois, o Leonardo Coimbra un dos caracterizados
entérpretes do glorioso mesianismo da Raza.
É a sua unha conceición fundamentes espiritu-
alista. «A realidade—dí Viqueira—é pra el,
consciencia, esprito, pois como o proban moitos
experimentos psico-patolóxicos, stodo é, foi ou
pode ser consciencia.» A consciencia é pensa-
mento, pol-o que a realidade é pensamento. Mais
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/11571549.xml
NOS
veas sangue galego, vello sangue amestral do berce da Lusitania moderna...
E por fin, iste arelar saudoso sostido algunhos anos, callou en realidade. Co Orfeón Portuense, e na compaña dos ilustres pintores João Peralta e Octavio Sergio, do poeta Alexandre de Córdova, do músico Raul Casimiro e o mestre compositor e distinto folk-lorista Armando Leça, chegou á Cruña Leonardo Coimbra.
Os concertos do Orfeón Portuense na Plaza de Touros e no teatro Rosalía de Castro, no Circo d'Artesanos a exposición de João Peralta e Octavio Sergio, a leitura d'Alexandre de Córdova e a conferencia do Leonardo Coimbra, amostraron xurdiamentes ó gran público canta é a forza de pensamento e d'arte qu’ hai no novo Portugal cheo d'ansías de vida. Todos estes autos, ademais do valor que niles poideron apreciar todos, en canto foron unha fermosa enunciación estética e filosófica, tiveron pr'ós verdadeiros representantes da nova mentalidade galega, fondas suxerencias a dal-o seu froito no porvir.
Mais Leonardo Coimbra e os seus compañeiros traguian unha misión concreta da parte da intelectualidade portuguesa que podemos chamar pangaleguista. Viña sellar por fin un pauto d'irmandade coa Galiza nova, pauto intenso e cordial, sellado con sangue d'un comun espírito, qu'abre un futuro glorioso ás duas Patreas irmás.
Nunha reunión íntima na Irmandade da
Fala, estabecéronse pro futuro as bases do noso intertroque espiritual, no que á empresa NÓS ficou asignado un posto d'honore. Dend'agora, nas nosas páxinas, o insigne Leonardo Coimbra informará ó público galego do movemento literario de Portugal. Teremos, logo, a colaboración costante do mestre, e ainda a d'outros homes ilustres portugueses, os que a miúdo visitarán tamén Galiza en misión de cultura, com'igualmente aló irán os nosos. Os libros portugueses poderans' atopar dend'agora en todas as vilas de Galiza, e o mercado de Portugal ficará aberto inteligentemente ós libros galegos. A Águia e mais a Revista da Faculdade de Letras do Porto informarán ó público portugués do noso movemento intelectual.
Eis a trascendencia considerable da visita do Leonardo Coimbra. Galiza e Portugal inauguraron co'elz unha nova época da sua estoria, época de colaboración na obra de cultura, d'irmandade e de traballo espiritual e trascendente. E compre non esquecer qu'os que principian iste traballo, levan na y-alma, ateigada d'antusiasmo, d'espranza e d'amore, a intuición fonda d'una nova civilización que xa algúns chaman a civilización atlántica... O cátedra Xenius dixo que esta sería a civilización da Memoria, coma a Mediterránea foi a da Intelixencia, e a Oriental y-a Americana foron as da Vontade. Mais cecais o noso espírito fundamentes celta, se teña asimilado o esencial das outras dúas civilizacións, d'abondo pra superalas...
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715422.xml
18
siguen un movimiento no que non poden por menos d'allaren un síntoma mais do actual espertar e do próximo e definitivo rexurdimento da gran Raza Celta, espullada polo occidente europeo en pohos d' unha idéntica psicología, qu' hoxe sinte tremar a unha a súa conciencia d'estirpe, chamada a alumear o mundo c' unha luz nova.
Falarón tamén do movemento catalán, no que tanto agarimo atopou a santa causa irlandesa —e nós temos que confesar eiquí mal que nos pese, qu' até de agora, atopárono meirande nos catalás que non en nós— mais tamén decátanse ben os mesmos irlandeses, que nos peitos dos verdadeiros galegos que sinten a Galiza e poden enxergal-o que siñifica o Direito dos Pobos. Irlanda e os seus héroes teñen un culto mocionado y-antusiasta.
O boletín NOS foi recibido na Delegación d' Irlanda con fondo agarimo, como tamén a idea d'adicare o noso próximo número 8 á Nación Irlandesa e á lembranza do mártir Terencio Mac Swiney, e o noso ofrecimento pr'espallar por Galiza os folletos de propaganda irlandesa. Os persoeiros da Dail Eirein sostiveron co noso representante unha longa conversa na que sairon a colación moitos detalles d'imitanza ant'a vida irlandesa y-a vida galega confirmadores da comunidade d' orixe dos dous pobos estremocidentais, os mais adentrados d' Europa no mar Atlántico, os mais caracterizadamente donos das mais arcaicas tradicions do Celtismo, que foi, é ha ser luz pra todol-os pobos.
Con toda a fé posta na xustiza da sua causa, Irlanda loita heroicamente por crebal-os grilhões da cadea qu'a xungue ó imperialismo británico. Loita ela sóia, de todos abandonada, mais ha tranfar e non han poder contra d' ela todol-os feroces métodos de represión empregados pol-os seus dominadores. E canto mais tarde, mais glorioso e mais definitivo ha ser o seu triunfo, ise triunfo qu' eiquí agardamos coa y-alma chea d' ansiedade.
E conten os nósos irmáns que, en NOS, ha atopar sempre a causa d' Irlanda antusiastas defensores.
EN COL DE «NEVEDA» (De Mercure de France, 51-VII-1921)
Eu poría gustoso perto do de Marceline (Marceline Desbordes-Valmore) a arte elexiaca e graciosa de Francisca Herrera e Garrido, que, nas suas Almas de muller fixo pasar toda a sensibilidade soñadora y-apaixonada da sua Galiza natal. Non ten, por certo, de Marceline, a ardente fondura; mais é tenra y-espontanea coma ela.
As crises naturais do corazón feminino, ela asocia as vozes da Natureza e toda a saudosa paisaxe do seu país.
Os seus poemas, ond'a emoción fai bullir ou repousar a cada instante o ritmo de cote nóvo e variado, teñen ó tempo algo do queixume rústico e máis do conto elexiaco. Non deben nada a ninguén e poñen na escea a vida da aldeia, a vida de todol-os días.
A sua frescura é esquisita, y-están todos perfumados do cheirume do chao. Imposibel de ser indiferente ó encanto inxénuo de pezas coma Tristura, O que non morre, Como aman as mulleres de Galiza, que prolongan y-amplifican o eco das Sorrisas e Bágoas, colección que pareceron en 1913. Eli, certos poemas curtos, orquestados sobr' unha emoción, taes coma Xuetas bágoas— traducimol-os títulos do francés— Antonina, As castañas, Inverno na montaña, viñéronnos revelar na poetisa unha incomparable riqueza de corazón e d' alma. E do qu' ela tivo cecais a idea de non faguer máis qu'o principio d' unha longa balada, tomou no seu maxín as proporciós d' unha novela. Ela sacou d' elf Néveda. Iste relato sentimental e pintoresco non sostería a comparanza, certamente, co' a Flor de Santidad de Valle-Inclán, que se desenvolve n-un cadro análogo: mais desprende cecais sinificacións máis humanas. E a estoria d' unha dóbel sedución. Néveda (nome d' unha frol das montañas) froito flexítimo d' unha paixón caseira é roubada pol-o seu pai, qu'a fai criar com' unha persoa d' outro rango, mais en prena campía, e lonxe do seu fogar.
Cando lle chega o tempo d' amar á sua volta, Néveda, que ten unha medio-irmá lexítima, decatas a tempo de qu' a engañan, e de qu' o seu mozo busca unha aventura fóra. Hai, esco-
mió un qu' a quer con amor verdadeiro, mais a decepción lévan á renuncia. Ela xa non vivirá máis que pra Galiza.
Esta novela toma a miudo o aspecto d' un piedoso idilio, e non hai que buscar n-ela as perversidás de moda, nin as psicoloxías complicadas. Mismo por causa d' isto, é a pintura fiel do medeo onde se desenvolve. Aínda despois das Terras do Demo d' Aquilino Ribeiro, confeso que me cautivou. En todo caso, constitue unha excelente contribución á obra de renazalización literaria da Galiza que hemos seguir analizando.
Fu. LEBESGUE
MEMORIAL DIRIGIDO
A LOS REPRESENTANTES
DE LAS
NACIONES EXTRANJERAS
POR EL DAIL EIREANN
(editado por la
Delegación Irlandesa de Madrid).
E esta unha apelación que a Nación Irlandesa fai á conciencia política dos pobos civilizados, espoñendo d' un xeito sereo e xusto os seus direitos descoñecidos y-asoballados por Inglaterra. S' houbera un verdadeiro espírito común europeo— esa conciencia da solidariedade de todal-as Pátrias na obra da civilización—a apelación que fai a Nación Irlandesa erguería unanimementes a todol-os pobos a recramar-a independencia d' Irlanda... Mais iste espírito europeo somentes vive nos partidos defensores das liberdades nacionais, ós que xunta cada día máis apreixadamentes a común disgracia das suas
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/11571545.xml
BOLETIN MENSUAL DA CULTURA GALEGA, ÓRGAO DA SOCIEDADE “NÓS,,
Ano II Ourense 25 de Outubro 1925 Núm. 7
Alá vai a rapaciña pol-o medeo d'a calzada que pechos albores cerran por unha e por outra banda. Un pano amarelo cobre a cabeciña de fada, pra que os cabeliños louros ó sol lle non poñan chata. Outro pano bermelliño sobr'os hombreiros descansa e cruzando os outros seos n-o fondo d'as costas se ata c'un lazo que mesmo bérra sobr'a negra muradana. Us zoquiños, qu'arredore teñen chatolas douradas, pechan seus curtos peciños libertos de frio y-auga. Se por didiante a virades pasmo vos der'a sua cara, com'á d'as virxes feitiña, com'á mazán colorada,
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/11571542.xml
NÓS BOLETÍN MENSUAL DA CULTURA GA- LEGA, ÓRGAO DA SOCIEDADE "NÓS"
DIREITOR:
Vicente Risco
XERENTE:
Arturo Noguerol
REDAUTOR-XEFE:
Xavier Prado (Lameiro)
SEGREDARIO DA REDAUCION:
Xulio Gallego
REDAUTORES:
Ramón Cabanillas, Alfonso R. Castelao, Antón Losada Diéguez, Ramón Otero Pedrayo, Florentino L. Cuevillas, Leuter González Salgado
COLABORADORES:
Teixeira de Pascoaes, Johan Viqueira, Philéas Lebesgue, Leonardo Rodríguez, Antón Villar Ponte, Wenceslao Fernández Flórez, Xaime Quintanilla, Antón Noriega Varela, Gonzalo Abente, Manoel Banet Fontela, Lois Peña Novo, Eladio Rodríguez González, Ernesto Rivera, Marqués de Figueroa, Antón Palacios, Leonardo Coimbra, Amador Villar, Álvaro Cebreiro, Alexandre de Córdova, J. Cervaens Rodrigues, Xulio A. Cuevillas, Victoriano Taibo, Xullo Prieto, Xosé Fernández Martínez, Farruco Lamas, etc., etc.
REDAUCIÓN Y -ADEMINISTRACIÓN
Padre Feixóo, 12
ABONAMENTO
Doce números, na Península... 6 pts.
Fóra... 15 pts.
Número sóto, 60 cts. na Península, 1'50 pts. fóra
Este boletín non publica mais orixinás que os que foran directamente solicitados pola Dirección. — Tampouco se fai solidario das ideas n-elas emitidas, non sendo dos que por non iren firmados, enténdense que son da Redaución.
SUMARIO
A Embaixada Espiritual de Leonardo Coimbra, por XAVIER PRADO.
Leonardo Coimbra e o Criacionismo.
De Xúpiter y os Xigantes, por PRIMITIVO R. SANJURJO.
Sección Pedagóxica, por VICENTE RISCO.
Sección Arqueolóxica.
Caricatura do pintor João Peralta, por ÁLVARO CEBREIRO.
Archivo filolóxico e etnográfico de Galizia.
O Concurso da Revista «Mondariz», por X. G.
Os homes, os feitos, as verbas, pola REDAUCION.
Libros.
Revistas e xornaes.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715411.xml
NÓS
esta realidade e iste pensamento (que tanto tén unha cousa como a outra) son produción, crlación eterna. Eis o punto de vista do «criacionismo». Certamente criación que deixa tras d'ela á obra da natureza e do esprito: a cencia, a arte, a moral e a relixó e camiña para a «consciencia» e para a «memoria». Mais a realidade é tamén comunión na produción. O Universo é solidario: «un campo de conscencia onde conviven e penetran consclenclas, ou sexa: A conscienciadassubcons ciencias socializadas, os seres socializados en Deus». Na relixión esprésase esta soliduridade pr empre no fondo «eterna e infinita con vivencia amorosa».
O Universo é pra Leonardo Coimbra unha sociedade de mónadas, que o pensamento ten por necesidade que postular coma derradeiro termo na categoría de realidade. «O núcleo fundamental da sua ideagio filosófica—dí F. Newton de Macedo—repousa na categoría de relación, mas nem por isso os termos últimos que ela implica perdem o seu valor substantivo, como centros espirituais de energía que são.» D’ iste xeito, o Dr. Coimbra non disolve, como parte do pensamento alemán, a categoría de sustancia na categoría de relación, senón que coma Leibnitz, coma Herbart, coma Renouvier, recoñece a sustancialidade das mónadas coma centros espirituais de creación. O seu ponto de vista é pluralista, e o seu progreso principal sobre Leibnitz é a idea da hierarquía das mónadas e a liberdade d'elas, liberdade que non s'atopa en oposición co poder da Mónada Suprema, xa que il ólla pra Deus coma pra un limite inatínxibel ó que tende sempre de máis perto a continuidade espiritual.
Coma Lutoslawsky — pensador polaco que tén vivido e traballado na nósa Terra, embora ficase iñorado, por nos ter pillado n'unha época de sono noxento—Leonardo Coimbra é un filósofo da Liberdade, e pra nós hibía ser cousa dina d' estudo a comparanza antro Criacionismo e o Eleutherismo, que é o nome da doutrina polaca da vontade que Lutoslawsky defende y-enseña. O Eleutherismo é a filosofía do mesianismo polaco, com'o Criacionismo é a filosofía do mesianismo portugués. Pol-o pronto, igual que en Lutoslawsky, podemos dicir qu' en Leonardo Coimbra, Deus é máis ben a garantía da liberdade, que non unha sorbencia que lle poña limitación. «A síntese superior que o concepto de divindade presupón—dí F' Newton de Macedo—resulta na sua filosofía, da integragao da volonté de conscience de Fouillée no dinamismo inqualificado do élan vital de Bergson.» Concíbese no Criacionismo o esprito com' unha entidade sustancial, criadora, libre e inmorrente. A fé domestre na pervivencia do esprito obtivo unha base experimental co caso estudado en A luta pela Imortalidade, caso conscientemente constatado, convincente, e cecais un dos casos nos que o mistério con máis claridade deixou pasar por atrás do seu véo a noción do que pasa despois, un dos casos cecais que millor responden á pergunta anguriada qu'enche tantos libros modernos polo xeito d'ise inquedante de L'hôte inconnu de Maeterlinck. No libro do Dr. Coimbra bota unh'áncora a fé na continuidade da vida.
Derradeiramente, Leonardo Coimbra opón á unidade estática do idealismo alemán, a unidade suprema do Amor—vontade de convivencia—que se dá no infinidamentes vario, diferenciando e concreto, com' arela universal de fraternidade cósmica que tende cara Deus. Amor-síntese que se non pode dar no que é un, astrauto, indiferenciado, senon que se tén que dar com'armanía suprema na infinda pluralidade das mónadas en ascensión perpétua. Eis a relixión, eterna e infinida convivencia amorosa.
E ó falar d' esto, o filósofo tén a esaltación
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/11571543.xml
MANUEL SEOANE
AXENCIA DE FERROCARRILES
Madeiras labradas de todas clases - Mércanse APEAS pra minas
Ponte Mayor - OURENSE
SAMANIEGO ♦ FOTÓGRAFO DE MODA
Luis Espada, núm. 13 - OURENSE
SERANTES E COMPAÑÍA
FARINAS E COLONIAS
Ponte Mayor y-Ourense
Gran Café “ROYALTY,” ♦ BÓ SERVIZO :- CAFÉ E LICORES DAS MILLORES CLASES
Depósito da escelonte Sidra “REINA DE ASTURIAS,” PRECIOS BAIXOS POR PARTIDAS DENDE CINCO CAIXAS ADIANTE
NEUMATICOS “MICHELÍN,” SEMPRE ACABADOS DE FABRICARE
GASOLINA • LUBRIFICANTES
Depósito oficial: ALFONSO ABEIJON - Ponte Mayor (Ourense)
LOS CHICOS ♦ Tecidos-Novedás PRECIO FIXO
Paz Novoa, núm. 1 - OURENSE
LUIS GALLEGO - Procurador
DASE PRESA NO DESPACHO DE TODA CRAS D'ASUNTOS
LUIS ESPADA, NÚMERO 9.—OURENSE
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715415.xml
NOS
V OS MÉTODOS D'ENSEÑO
Duas regras xeneraes: a meirande actividade da parte dos nenos (auto-actividade), y-a constante apelación á intuición sensible.
Intuición directa: vel-as cousas.—Buscand' os exemplos de todo (xeografía, ciencias naturais, estoria, arte) na nosa Terra.
Intuición indirecta: suxeril-o remoto por medio do qu' está perto.—Poñer en comparación as cousas de fóra, das que falan os libros, co'as cousas nosas.
A intuición y-a manipulación das cousas da Terra, ten ademais por efecto o saber miralas—aprecialas—atopar a razón de porque son coma son, ou porque se fan coma se fan.
Esto é fácil. Hai algo mais difícil e mais fondo:
O estado y-aproveitamento pedagóxico dos hábitos mentais—contidos hereditarios do espírito: elementos aperceptivos—dos nosos rapaces.
Eiquí ven a aplicación dos métodos aproveitables da Paidoloxía (eiquí: psicoloxía diferencial da Raza nos nenos).
VI O GALEGO NA ESCOLA
O ideal sería qu'o ensino se dera en lingua galega.
A apelación á nosa fala é indispensabel, pol-o demais, pol-o menos n-as escolas rurais, si é qu' o escolante s'ha faguer comprender verdadeiramente dos rapaces.
O menos que se pode pedir é qu'o galego non sexa sistematicamente estranhado e botado fora das escolas.
1.º Polo desprezo da lingua principia o desprezo da Terra y-o desapego a ela.
2.º Suprimir o galego equivale a condenar a morte o noso pensamento y-a nosa literatura.
3.º O ter en pouco á nosa fala axuda cáxeque nun todo á probe idea qu'o galego ten de si mesmo.
4.º Ventaxas pedagóxicas do galego:
a) Poñer o que s' esprique n-esta lingua mais ó alcance da intelixencia dos nenos.
b) Empregado alternando co castelán, favorece a memoria compricativa.
c) Facilita o ensino do castelán pola comparación das dúas linguas.
d) Infiuye na formación dos sentimentos:
Primeiro: porque é un medio d' erguel-o sentimento da Terra.
Segundo: pol-o que infiuye na educación do carácter o seu xesto especial, doce, soave; pol-a sua musicalidade.
5.º Derradeiramente: ninguén pode poñer en duda a ventaxa grande de poseer dous idiomas en troques de poseer un só. Non imol os galegos perder estúpidamente esta ventaxe, esquecendo a nosa lingua materna. Ora, estas dúas linguas que nós temos, pasalles:
A oficial (castelán) é unha das que se falan por maior número d'almas no mundo. Ela ábrenos todol-os países da fala castelán.
A nosa (galego) na sua forma portuguesa—galego e portugués son dous dialectos d'unha mesma lingua—é unha das mais estendidas polo mundo, mais aínda qu'o castelán. Ela ábrenos todol-os países da fala portuguesa.
Tontos seríamos se perdéramos unha d'estas poderosas armas de loita pola vida e de formación de cultura. O galego pode co' elas, abarcar dúas civilizacións.
Pol-as razóns devanditas, o galego debe entrar na vida escolar.
O menos que se pode faguer n-iste senso é:
a) Non prohibir ós rapaces o falaren galego. Eles poderán falalo nos seus xogos, nas suas conversas, hastra responderen en galego ás perguntas do escolante. Isto pode dar exemplo dirixíndose a eles, pol-o menos algunhas veces na nosa lingua.
b) Ó insiñare a lingua e gramática castelá, faguer comparación co'a lingua e gramática galega, faguendo notar ben as semellanzas e as diferenzas ante' os dous idiomas, maneira de qu' os rapaces adeprendan a falar verdadeiro castelán e verdadeiro galego, e non galego misturado de castelán, ou un castelán que é galego literalmente traducido.
c) Faguer tres veces ou mais á semana, pol-o menos, leituras de poesías e de prosas galegas, ben escoleitas pra leeren os rapaces e debidamente graduadas.
d) Estas leituras—coma total-as leituras escolares—deben ser espricadas e comentadas. Con ocasión delas, o escolante pode dar ós nenos unhas nocións de literatura galega e falarlles das vidas dos autores de mais nota.
e) Cos rapaces mais adiantados—os dous últimos graos—xa se pode darlles unhas nocións de gramática galega y-hastra poñerlles algunhas veces exercicios de redacción e composición en lingua galega.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715419.xml
ARCHIVO FILOLOXICO E ETNOGRÁFICO DE GALIZIA
FOLK-LORE DE PARADA DO SIL
Adeviñanzas
É larga com' unha soga e morde com' unha loba.
A SILVA.
No monte nace,
no monte se cria
e ven bailar á casa diante a sua señoría.
A DEVAÑADOIRA.
Alto ramalliño,
verde com' ó liño,
sabe com' ó mel,
amarga com' ó fel.
A noz.
Cando vai pr' ó monte vai encollida
e volve pr' á casa estendida.
A CORDA.
Anda de buraco en buraco
c' as tripas arrastro.
A AGULLA.
Catro gatos n-un tellado,
cada gato mira a tres,
canta gateria es?
CATRO GATOS.
Besta de ferro,
albarda de liño,
atiza qu' atiza
c' un garabullido.
O CANDIL.
Cen e cen
e cen follas ten
e non llas conta ninguén.
O CHOUPANO, CARROTE OU COGORDO.
Refrás
Alto me vexo,
n-un piliquexo,
vénme roubar
o non podo escapar.
A CASTAÑA NO OURIZO.
Cando van pr' o monte, miran pr' a casa, e
cando van pr' a casa, miran pr' o monte.
Os CORNOS DA CABRA.
Tacón sobre tacón,
tacón do mesmo pano;
se non atinas agora
non atinas d' hoxe n-un ano.
A CEBOLA.
Se trona no Xanciro, sub' as cubas ó fumeiro.
Se no Marzo ves tronar, prepara cubas e lagar.
Cerco na lua enxug' a lagua.
No santo Tomé, agarr' o porco pol-o pé.
Na santa Cataliña, cata a neve na cortiña.
No Agosto pont' o abrigo tras do toxo.
Cigarro de guapo, moito papel e pouco tabaco.
Co' a autoridá y-a inquisición, chitón.
Cases bén, cases mal, casa c' unha do teu igual.
Do burro abaixo non hai menos besta.
No ano bisiesto cab' a cria debaixo d' un cesto.
De coxo e can rabelo, líbrenos Dios coma do demo.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715414.xml
Borrador OCR local de apoyo. Úsalo solo como pista débil cuando la imagen sea ambigua; si contradice claramente la imagen, prioriza la imagen:
10
NOS
a terra dos sens lares, seu paraiso. E n-iste pobo que ten latexante o esforzo y-a decisión aguda, é onde Ercoles puxo o seu pé n-un día memorabre, é onde eu quero que vayades co voso arroxo e tenacidade. Vades a bó lugar, pois ali son xentes traballadoras e sofridas, e xa sabedes qu'o sofrimento é a semente do todal-as cousas grandes y-heróicas. Outros pobos hai que pretenden ser os escelsos n-iste sentido mais esquecen a axuda pródiga que reciben. Y-o seu orgulo convirtelles a paz en guerra; o froito dos seus traballos en revoltos estados de progreso... Mais d' istes pobos é millor non falar.
Ide onde vos digo.»
Y-os xigantes lanzando ó ar o cántico de ¡Ouh Breogan! fóronse rápidos á terra prometida.
Un d'iles quedou, non embargante, acochado n-as sombras, sin que se notara a sua falla antr' os seus compañeiros, e Xúpiter qu'o viu, preguntoulle si desexaba algún favor especial.
— ¡Ouh si, desexo!
—Pois fala.
—Quero, dixo o xigante, habitar n-esa rexión maravillosa e axuntarme sagradamente c'unha ondina d' aquelas rías en cuya alma din estar fundidos todol-os elementos psíquicos mais fermosos que creou a natureza. Parece que todalas razas a formaron. É antiga y- moderna; é árabe y-é celta; é sentimental y-enérxica; muller e nena; filla e nai. Hai un sopro de leenda feudal n-a sua raza, y-un surtidor d'ouro n-a sua fala. Eu son un xigante, e quero ser pra ela.
— ¡Ouh sombra querida, díxolle Xúpiter, sabes ben o que pides? Esa ondina é cousa moi difícil; cando eu andiven pol-o mundo, nunca quixen nada co' ises seres elementales por moi fermosos que fosen. A máis qu'ese non é meu oficio. En podo crear xenios, mais non facilito aventuras d' amor. Si ela é tal como a pintas tés que deixar as tuas forzas de xigante pra conseguila. A muller é toda maña e sotileza. O que poderei facer por ti, é falarlle a Apolo pra que te convirta n-un Ercoles das musas y-elo levariate a realizar os teus deseios.
Mais denantes preciso ¡ouh sombra querida! que me contes os teus feitos d' outro tempo. Que fuches, que tiveches, cal foi a tua épica de xigante n-a tua vida do mundo anterior. Sin esta verdadeira xecutoria de nobreza os dioses non me prestarían ansilios n-a tua axuda.
Y-enton os dous persoaxes foron alumeados pol-a luz da lua nacente n-o hemisferio da noite prestando ó xigante y-o dios o magno deslumbramento dos seus ralos que tiñan unha espresión evocadora de tempos antigos e inenarra bres, soilo vista n-o ensoño dos que os teñan mirado pretéritamente.
E Xúpiter com'un pal coldadoso dispúx a escoltar da sombra do xigante a narración evocadora dos seus derradeiros tránsitos n-a terra. Y-o estar os dous suspensos dos seus beizos e dos seus pensamentos, ispidas as suas almas a todol-os puntos cardinás n-o insondabre dos ceos, a sombra do xigante principiou a sua confesión dicindo...
Primitivo R. SANJURJO
Ithaca, Primaveira do 1921.
SEICION PEDAGÓXICA
IV O ESCOLANTE
O escolante ha ser a y-alma da escola. Mais pra eso cumpre qu'o escolante teña esprito, que teña ideal. Compren escolantes imbuidos do Ideal da Raza e de Tradición da Terra.
Pra esto, o pirmeiro é qu' os escolantes que rixan as nósas escolas sexan galegos; o segundo é que estudien e amen a Galizia.
Ora, como n-as Escolas Normais non s' estuda nada galego, cumpre qu' os escolantes adiquiran fóra d' elas o coñecemento, o mais fondo posibel, da nosa Terra. Pra eso, hai que porlles nas maus os medeos: libros, cursos, conferencias, etc.
Esto fica á iniciativa dos fundadores das escolas e mais dos homes de boa vontade.
Por eixempro: pubricacións especiais—libros e revistas—qu' os escolantes podan adecuirir por suscriciós ou prezos especiais.
Donativos d' obras pr' as bibriotecas escolares.
Cursos gratuitos pr' escolantes.
Conferencias ambulantes pol-as escolas pra escolantes y-alunos; é decir, compre axudar á escolante no seu labore.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715427.xml
“QUEREDES VESTIR BARATO E CON ELEGANCIA?
Pode, encomendar a feitura dos traxes na xastrería de José María Rodríguez
Pereira, 2 - OURENSE
Manuel L. Enriquez
Médico-Oculista
asistente, pago pelo Governo español, das clínicas da Universidade de Juviel (Suecia) e Sulimburgo (Alemaña)
Consulta diaria no Hotel Mite i= Oureense
DISPONIBLE
LIBROS DE TEIXEIRA DE PASCOAES
Terra Prohibida + Arte de ser Portuguez + Sempre + As Sombras
Marános + Cantos indectsos
“A NOSA TERRA
BOLETIN DECENAL
Idearium das IRMANDADES DA Fala en Galicia e nas colonias galegas d' América e Portugal
PRECIOS DE SUSCRICIÓN
Na Coruña é mes. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715417.xml
SEICION ARQUEOLOXICA
NOVO MILIARIO
Entre Baños de Bande e Porto - Quintela, y-apartada, cerca de treinta metros, da marxe direita da carreteira que sai d'Ourense a Portugal, foi atopada fai pouco tempo, atuada nunha terra de labor a pedra miliaria que hoxe damos a coñecer aos nosos lectores.
Mide, a dita pedra, que ten forma cilíndrica coma todas da súa crase, máis d'un metro e medio d'outura por uns trinta centímetros de diámetro.
O seu estado de conservación deixa moito que desexar, pois a máis de faltarlle grandes anacos na parte superior está chea d'esconchaduras que unidas ó gran deterioro de toda a superficie fixeron imposible a leitura completa da inscrición, da cal só podemos ler con claridade o seguinte:
IMP ....................
IVL·VER·MAXIMINV ..... FEL
AVG·GER·MAX·DAC ..... SAR
.......... PO
....... VII ..... ET
.......... VER·MAXIM .....
.......... MVS·CAES .....
.......... AX .. AR·MAX .....
.......... FILIVS·D·N .....
.......... ER·MAXIMI .....
Por fortuna vense perfectamente os nomes de Xulio Vero Maximino e do seu fillo, emperador o primeiro e César o segundo dend'o ano de 235 en que foron proclamados polas guarnicións da Xermania, despois do asasinato d'Alexandro Severo, haste o 238 en que morreron cando s'alcontraban pondo sitio a vila d'Aquileya, a consecuencia d'una revolta dos soldados da lexión II Partica.
Hai na nosa provincia outras cinco miliarias que con esta pertencen ó reinado dos Maximinos. Foron atopadas, unha na Portela do Home, outra preto de Xinzo, a terceira en Zadagós-Piñeira d'Arcos, a cuarta en Riocaldo-
Lovios y-a quinta en Vilar de Santos. As dúas primeiras están rexistradas por Hübner no Corpus Inscriptiones Hispaniae Latina cos números 6.222 e 4.853 y-a terceira foi dada a coñecer por D. Arturo Vázquez Núñez co número 31 da súa Epigrafía Latina da provincia de Orense, (B. C. M. de Orense, t. 3.º, n.º 49, páx. 15).
Estas miliarias que puderon ser lidas por completo serviron pra conmemorar as reparacións que na vía d'Astorga a Braga, núm. 18 do Itinerario d'Antonino fixéronse, ou polo menos acabáronse na época dos dous Maximinos.
Copiamos a continuación a atopada en Zadagós con cuya axuda pódese comprender o que falta na descuberta en Baños de Bande:
IMP·CAES·C·IVLIVS
VERVS·MAXIMINVS·PLVS·FEL
AVG·GERM·MAX·DAC·MAX
SARM·MAX·PONT·TRIB·POT·V·IMP
VII·P·P·COS·PROCOS·ET·CIVLIVS
VERVS·MAXIMVS·NOBILISSI
MVS·CAES·GER·MAX·DAC·MAX
SARM·MAX·PRINCEPS·IVVEN
TVTIS·FIL·D·N·IMP·CAES·ILVL
VERI·MAXIMINI·PII·FEL·AVG
VIAS·ET·PONTES·IN·TEMPORIBVS
VETVSTATE·CONLAPSOS·RESTITVI
PRCECPERVNT·CVRA·AGENTE·Q·DECIO
LEG·AVGG·PR·PR·C·V
Que traducida dice:
"O Emperador Cayo Xulio Vero Maximino, pío, feliz augusto, xermánico máximo, dacico máximo, sármatico máximo, pontífice, revestido cinco veces da potestade tribunicia, sete veces emperador, pai da patria, cónsul proconsul, e Cayo Xulio Vero Maximo, César nobilísimo, xermánico máximo, dacico máximo, sármatico máximo, príncipe da xuventude, fillo do noso señor o Emperador César Cayo Xulio Vero Maximino, pío feliz, augusto, mandaron compor os camiños y-as pontes c'o tempo derramara, baixo a dirección de Quinto".
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715426.xml
NÓS
FRÁBICA MECÁNICA DE CALZADO
DE
ANXEL SENRA
RÚA XUAN FLÓREZ
Depósito: Cantón Grande, 15 - A CRUNA
Gran Café "LA UNION"
O MILLOR SITUADO E DE MAIS CONFORT
BILLARES - VARIETES - SEXTETO
Novos propietarios: MANUEL VAZQUEZ :-: EULOGIO ALBERTE
PEREIRA, 13 TELEFONO NÚM. 61
"GRAN HOTEL ROMA"
MONTADO CON TODO CONFORT E HIXENE MODERNOS :-: COCINA VARIADA E SANA
PENSIÓN COMPRETA DE 10 A 50 PESETAS
SITUADA NO MAIS CÉNTRICO DA CAPITAL
Progreso, 71 OURENSE Teléfono, 73
SANATORIO QUIRURXICO D'OURENSE
DIRIGIDO POR
D. Manuel Pol Piñeiro D. Manuel Peña Rey
Ciruxía xeneral y-especialidás Xinecoloxía e partos
*Instalado en sitio sano e pintoresco (carretera da Loña).
Conta-con elementos precisos pr' a boa asistencia dos operados.
Moi logo istalará RAYOS X.
PRA DETALLES DIRIXIRSE A UN DOS DIREITORES
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/11571544.xml
NÓS
GRAN “HOTEL MIÑO,”
OURENSE
O ÚNICO DA CAPITAL CON CALEFAUCIÓN CENTRAL
AMPLIAS HABITACIÓN :: COARTOS DE BAÑO
PENSIÓN COMPRETA DENDE 12 A 60 PESETAS
*Propietario: ANDRÉS PERILLE :: Telefóno 21*
Merquen: PLUMEIROS DE RAFIA “PERILLE,”
OS DE MAIS DURA, OS QUE MILLOR LIMPAM, OS MAIS ECONÓMICOS
BOAS UTILIDAS OS REVENDEDORES
FABRICANTE
ANDRÉS PERILLE
OURENSE (España)
Clave A. B. C., 5.ª edición
REPRESENTANTE N-A ARXENTINA
JOSÉ MARTÍN
Calle Venezuela, 936
BUENOS AIRES
Casa “PERILLE,”
FERRETERIA :: LOUZA :: CRISTAL
MOEBLES ECONOMECOS E DE LUXO
FRABICACION DE COLCHÓS PATENTADOS
Vostede pode montal-a sua casa con solo visitar iste estabrecemsento, obtendo o maximum d' economía.
Paz Nóvoa, 9 - OURENSE
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/11571541.xml
[?]OS
[?]
NUM. 7
25 Outubro do 1921
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/11571548.xml
4
xeira y-otros muchos escritores portugueses. Antón Vilar Ponte iniciaba en sus trabajos la propugnación de un intercambio espiritual entre las dos Patrias, que nos podría volver a los gloriosos tiempos en que se escribieron los Canzoneiros, la Crónica de Turpín y la Demanda del San Graal, tiempos en que la cultura galaico-lusitana fue en la esencia una sola, y en que nuestra nacionalidad fue más fecundamente creadora. Las arelas pangaleguistas del instante, convertíanas luego en un documento que leen en la segunda Asamblea Nacionalista, tida en Santiago, y que mandó a la Academia das Sciencias de Portugal. En aquella misma Asamblea expresose bien clara la arela del intercambio de las letras gallegas y las letras portuguesas.
El viaje del Sr. José de Figueiredo, director del Museo Nacional de Arte Antiga de Lisboa, por nuestra Tierra adelante, tuvo también su fruto, y fue ciertamente la causa determinante de muchos hechos que vinieron después. Aquel ilustre arqueólogo y crítico de arte, que en sus estudios, busca precedentes gallegos para la pintura portuguesa, que en el siglo XV se manifiesta jurídica con Nuno Gonçalves, hizo amistad con nuestro Castelao. A poco, Atlántida de Lisboa acogía la colaboración de nuestros compañeros Risco, Cabanillas y Castelao. De entonces datan nuestras comunicaciones con el gran Teixeira de Pascoaes, y más los trabajos del eminente Philéns Lebesgue en el Mercure de France, en la Revue de l' Epoque en otras importantes publicaciones parisinas, para dar a conocer nuestra literatura.
A Nosa Terra principiaba, ó tiempo, a estudiar ó día las manifestaciones más nuevas de la literatura y de la arte portuguesa. En Portugal, los espíritus más escolares de las nuevas generaciones, ibanse dando cuenta de nuestro esfuerzo de reconstrucción de la Patria Gallega, y, mirándonos con agrado, incluso con curiosidad, dábanos los suyos con sus obras llenas de sentimiento fraterno. Eran Teixeira de Pascoaes, Leonardo Coimbra, Pina de Morais, João Peralta, Armando de Basto, Manuel de Figueiredo, João de Castro, Alexandre de Córdova, José Cervaens Rodrigues, Orlando Marçal, A. Pereira Cardoso, y muchos más.
Cuando Castelao expuso en Madrid las cincuenta obras de maestro que forman su álbum Nós, asombroso de arte, revuelta jurídica de un espíritu todo de la Tierra, en un banquete que le dieron sus admiradores, señaláronle Antonio Sardinha con un soneto que alude a nuestro gran Símbolo Místico—el San Graal, que campea en las armas tradicionales del Reino de Galicia—y Luis d'Almeida Braga con unas palabras sentidas.
NOS
llenas de codicia trascendente de la Hermandad espiritual de los dos países. Cada día una nueva afirmación del Ideal celta-atlántico...
Y luego fue la prensa toda de Portugal a seguir ese noble sentimiento de fraterna simpatía. Nuestros amigos portugueses inundaban con sus artículos las páginas de O Popular de Lisboa, de Ilustração Portuguesa, do Jornal das Notícias, de O Comércio do Porto, de O Primeiro de Janeiro... Entre todos son merecedores de atención los artículos de Pina de Morais, uno de los nuevos escritores portugueses de mérito más hondo y singular. Él fue, en sus artículos publicados en O Primeiro de Janeiro, quien dio a nuestra arela nacionalista el nombre revelador de Pangaleguismo, como ya indicamos al principio.
El Pina de Morais ve perfectamente claro en nuestras arelas, tan lejos del iberismo; bien sabe él que nosotros queremos entendernos con Portugal independientemente de Castilla, fuera de un hispano-lusitanismo que a ellos, después de los sermoneos de un Vicente Gay y más de otras cosas peores, les tiene que parecer sospechoso, ten que despertar sus recelos de pueblo celoso de su independencia, dueño de sus destinos. Bien saben que pueden fiar en nosotros, porque: «Estos no hablan nunca de unido—cuando mucho, surge la palabra alianza. La cuestión ibérica tiene así el único aspecto aceptable». Sabe también que en nuestro movimiento, como en el catalán, las mentalidades están «cunhadas por una renovación intelectual que no abarca las otras provincias de España». Los artículos de Pina de Morais manifiestan una honda penetración y una clara y limpia lealtad.
Desde su primer número, NOS quiso tener a su parte en ese movimiento que lleva un car’o otro a los dos pueblos hermanos. Nuestras páginas fueron honradas con colaboración de los que en Portugal son cabeza de este movimiento, que cada día adquiere nuevas e ilustres adhesiones. Entre las derradeiras debemos contar a d’ Augusto Casimiro, una de las figuras más destacadas de la moderna literatura portuguesa y más a la revista d’ Aveiro Talabriga, de la que hace poco dábamos noticia. Talabriga propugna al estilo nuestro el sentimiento de la Tierra y de la Raza: «Un perfume sano y viril viene de la gleba mater reanimar al hombre y encherlle el corazón de fuerzas generosas», dice al referirse al resurgimiento de Galicia. «Ha un feliz regreso a la Gleba», dice en otro lugar. A vuelta a la Tierra, la reintegración del hombre en la Naturaleza, el amor al suelo natal como salvación única y suprema, es que predica también Augusto Casimiro, uno de los nuevos poetas lusiadas del Teixeira de Pascoaes, que lleva en las
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715418.xml
14 NÓS »Decio legado augusto e propretor varon cla- cicais estavera feita algunha indicación das >rísimo.» obras feitas na vía, como pasa nas outras pe-
Como se pode ver a coincidencia das duas dras do mesmo emperador, pedras miliarias é casi ansoluta, podéndose Probabremente non habería indicación de encher valéndose da de Zadagós todol-os vacíos Millas a Braga que faltan tamén nas pedras de da de Baños de Bande, sin mais dificultá c'o Xinzo e de Zadagós. espacio de cerca de dúas líneas que queda entr” Estas miliarias y-as números 4.838, 4.447 e abrevlatura de Imperator y-o nome do empera- 4.854 de Húbner, que foron póstas por Cayo dor enyo espacio parece que debería de ser mucho Calpetano Rancio Quirinal Valerio Festo no ano mais corto. $80 4 terminación da vía son únicas que fan refe-
Nas últimas líneas que non podemos lér, rencia a obras feitas na mesma.
(i FRPEIAY O Pintor Joao PERALTA, axouto de “XOS,, en Portugal por Alearo Cebreiro.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715420.xml
16
Pregarias de desconxuro
Pra desentomecer un pé: «Desentomécete pé—qu' ehi ven o San Tomé—c' un carro de toxos—que ch' ha queimar os ósos».
Pra faguer fuxir a netra: «Marcha nebraceira—do chao da ribeira—vai comer as labaduras—que deixache na maseira».
Pra que non mordan os cás da rabia: «Can da rabia—tente en ti—qu' o San Alauterio—está no medio de min e de tí».
Pra quitar as barrugas do corpo, hai que botar sal no lume e decir ó tempo, fuxindo: «Barrugas teño—barrugas vendo—deix'o sal no lume—y-escapo correndo».
Bruxas
Acerca das bruxas, dícese que deixando o libro aberto ó acabar a misa, non poden sair da eirexa, e contan d'un cura de San Cristobo (en Caldelas) que fixo eso e quedaron na eirexa unhas cantas mulleres, as que lle fixeron pagar o feito, saíndolle unha vez ó camiño e pegándolle unha tunda.
Xosé R. PÉREZ SEOANE
Parada do Sil, Marzo de 19[?]
A SOCIEDÁ “NÓS,”
ESTATUTO 1.º Constituyese unha Sociedade de personal e capital variables, denomiñada «Nós» de duranza indefinida, e co’ a sede en Ourense.
Est. 2.º O obxecto da Sociedade é o fomento, desenvolo e universalizanza da cultura ya lengua galegas; e proporcionar os socios elementos con que erguer o sen nivel intelectual, moral, social y-económico.
Est. 3.º O capital social estará formado por todol-os bés, dereitos ou capitales que adiquira a Sociedade.
Est. 6.º Ó Consello corresponde a resolución de todol-os asuntos sociais, tomando os acordos por mayoría de votos ou d'adhesión ou respostas escritas.
Est. 7.º O Consello comporase de tres, de cinco ou de sete persoas...
Est. 9.º O director-xerente representará a Sociedade en todol-os actos e contratos... executará as deliberanzas... providenciando calquer caso urxente.
Est. 13. A Sociedade comporase d'un número variable e indeterminado de socios. Estes serán numerarios, cooperadores de capital e cooperadores de responsabilidade.
Est. 14. Serán socios numerarios as persoas que firman a acta de constitución y-aguelas outras que pola sua instruceón e competencia, xerarquía ou dinidade poidan contribuir ó fomento da Sociedade.
Est. 15. Serán socios cooperadores de capital as persoas que aporten á Sociedade unha cantidá non inferior a 25 pesetas, a cual producirá o intrés anual que se fixe, pagadeiro a fin de ano.
Est. 16. Serán socios cooperadores de responsabilidade as persoas que interpoñan a sua garantía personal pra responder hast' o limite que siñalen, das obrigas que contraiga a Sociedade.
Est. 20. A calidade de socio pódese por morte, por incapacidade xurídica, por renuncia e por escrusión.
Est. 24. O Consello, asociado dos socios que acudan á xuntanza... aprobará o balance anual.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/11571546.xml
2
c'us olliños qu'ó mírare
chegan ó fondo d'a ́alma.
Seu corpo, erguito, gallardo,
móves'ó andar con tal gracia,
que de cantos tópa leva
tras d'ela dóces ólladas.
¡E vai soila pol-os agros!
¡E vai soila pol-as fragas!
¡E péchall' a noite lonxe
e volve soila pr' á casa!
¿Cómo andando d' ise xeito
non é a moza criticada?
¿Cómo non tén medo soila
sex' a noite escura ou crara?
Porque sabe tod' ó mundo
que lle non fai falla garda;
nin aldraxe consintira,
nin topou quen-a aldraxara.
A muller d' aldea tén
o que á d' a vila lle falta:
d' os homes, fondo respeto;
n-os seus brazos, confianza.
Do agro fuxiron os lobos,
pro... pol-a vila inda campan.
XAVIER PRADO
(Lameiro)
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715412.xml
8
NOS
serafeca do diviño amor franciscano e máis as videnelas lumiosas da vella sabencia oriental... Hai eli sen dúbida un eco lonxano do pensamento aryo qu'alumeou á India - a India dos Gamas e dos Alburquerque - nas páxinas sagradas dos Upanishad e do Bhagavad Gita, somentes qu' elquí, por riba do areáico panteísmo brahmáneco, pasaron moitos séculos d'oucidentalismo e de crítica filosófica... Escomasí, tamén o occidentalismo e a crítica filosófica están superados na xúrdia concepción de Leonardo Coimbra.
d'Alemaña: importou primeiro o kraussismo, logo o positivismo, ó derradeiro o neokantismo. O Unamuno, o único dos seus pensadores, esprito sen acougo até a anormalidade, foi unha revolta contra de todas aquelas cousas que lles viñan d'afora, e ó mesmo tempo, y-apesares de ser vasco, chegou caxeque a ser unha Incarnación da incapacidade filosófica das xentes da Meseta.
Con Leonardo Coimbra, nascemos á vida filosófica os pobos da banda atlántica, e vimos ó mundo c' unha filosofía que, coma di Teixeira de Pascoaes, é a filosofía da Espranza, toda ansia de vida, toda pulo criador. É a filosofía indicativa do nóso instante presente, do nóso Agora arrebatante e cobizoso. É a filosofía do Rexurdimento.
Fóra do seu valor intrínseco a obra filosófica de Leonardo Coimbra tén un fondo valor estóreco. Até d' agora, dos pobos peninsulares, somentes Cataluña podíase gabar de ter unha tradición filosófica. Na Edade Médea, tivo a figura xigante de Raimundo Lulio; no Renacemento a de Luis Vives; modernamente, a Balmes e F. Xavier Llorens; nos derradeiros a Diego Ruiz, Eugeni d'Ors, F. Pujol e Ramón Túñó. Castela, dende Sanz del Río, andivo en precura d'un sistema filosófico pol-as Universidades.
Cada grande home ven ó mundo cando debe vir.
Saudemos, logo, a iste que, suscitado sen dúbida pol-o xenio da Raza, nos veu traxer este canto espranzado e lumioso d'espiritualidade e d'Amor.
DE XÚPITER Y-OS XIGANTES
CAPÍTULO XXXVIII DAS ESCEAS DE XIGANTOMAQUIA
TOPÁBASE Xúpiter certa noite moi escura matinando de vagar n-aquiles tempos da sua vida, nos que deixando as celestes mansións, baixaba á terra pra realizalas suas equivocas trasformacións.
E pensaba qu'os homes eran de natureza ingrata pois logo esquecían os favores que sempre lles facía. Y ademais, qu'os xenios da humanidade tornábanse incrédulos asegún iban adiantando en esperiencia da vida y-estudios. E por iso determiñara íl abandoalos e infruir d'unha maneira maliciosa n-os seus destiños, de xelto qu'as suas xenialidades quedasen coxas. E fixera esto de tal modo que dende tempos moi recuados non volvera existir n-a terra un xenio cumprido.
E seguía meditando en que por esta causa non lle conviña ós homes ter mais d' un xenio cada século; e por iso tiña íl determinado acabar pra sempre con todos aquiles que s' adiantasen á orde por il estabrecida.
A mais, decía, os homes teñen interpretado mal as miñas trasformacións. Eu deiteime con Alemena e con outras mulleres mortaes, mais o que fixen foi proyeutar a miña espiritualidade planetaria pra infruir n-a xestación de un ser. Os tres días co'as tres noites que me custou enxendrar a Ercoles queren siñificar que precisei remachar ben o cravo da miña influencia física, psíquica y-espiritual pra forxar aquil ser único, gloria do ceo e do mundo terrestre.
E pensaba qu'a teoría adimitida n-a actualidade de qu' o xenio medra en gran parte pol-a educación, non era certa, e que non se tiñan decatado os pedagogos de que a educación vai iniciada coma tendencia n-o ser, e qu' iste aparta
E si eu dixen a Apolo que detivera o carro da Aurora, dixenio simbólicamentes pra siñificar qu' os verdadeiros xenios de caraute e temperamento, somentes poden ser nados pol-a mañá cedo, pouco antes de rayal-o día. Y-estes
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715425.xml
AGUAS MINERO-MEDICINALES
BICARBONATADO-SÓDICAS
MONDARIZ
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715423.xml
Borrador OCR local de apoyo. Úsalo solo como pista débil cuando la imagen sea ambigua; si contradice claramente la imagen, prioriza la imagen:
Pátreas usoballadas, e a concencia d'un Direito Human, superior ás leis dos Imperios, no que os direitos das Nazonalidades están escritos en cabeza, coma nas Costituciós están os direitos individuás do home,
Os diputados da Dail Eireann consideran ós dos Palramentos da Europa, eiquí ós do Palramento hespañol, coma «irmaus no esforzo comun d’ apresural-o día no qu'as nuzós murcharán xuntas por camiños de xustiza e d'armunía». Mals en realidade, somentes nos partidos nazonalistas hai a cobiza d'ise dia e o esforzo pra preparalo. Somentes os partidos nazonalistas se sinten solidarios co'a Irlanda que loita -2 que sofre e qu' afirma a sua vontade de ser unha Nazón celbe e soberana..
O Memorial ven apoyado con longas estadístecas nas que a escravitude d' Irlanda está referida co'esa tráxica elocuencia dos númaros e das relacións escuetas que fan arripiar. Pon medo leer estas notas sinxelas: «17 de Noviembre. *atricio Manley, de diez y siete años, ciudad de York, fusilado por un destacamento de policía que entró en su casa durante In noche... Un calquera, da lísta de 270 cidadans irlandeses asesinados pol-as forzas inglesas na Irlanda, que sigue á de casas e Vilas quelmadas, saqueadas e destruídas, ás estadístecas da emigración irlandesa, dos enormes trabucos que paga lrlunda, e de todol-os atentados contra da riqueza da Nazón Martir.
HUMILDAD (poesias) por Jurao J. Casa, Madrid, 1920.
O Sr, Casal, cónsul da Repúbrica Oriental do Uruguay na Cruña, tén sona de ser eli o xefe d'unha escola ultraista que coma que se quer manifestar, embora con medo, na revista Vida. O Sr. Casal leeu versos, seica algús d' ultraistas—e perdón por empregar esta verba que de querer dicir tantas cousas difrentes, caxeque non quer dicir nada—no Ateneu de Madrid, onde tivo un gran éisito. Os ultraistas contaron iste éisito do Sr, Cusal por unha vitoria da sua escola, e teñen ó direitor de Vide por un dos seus,
Escomasi, iste libro Hamildad non é ultralsta. A pesares da sua liberdade métreca, iste libro ainda responde ás normas tradicionás, Unha emotividade como a d' Amado Nervo, e un intrés inteiramentes sentimental pol-as consiñas homildes, pol-as cousas romántecas e tristelras, é o que tén iste libro, e na maneira de faguer, nioitas vezes, O xeito do libro é pedestrista. Non-o bote a mala parte o Sr. Casal, qu'o poñemos en boa compaña... O Pedestrismo € unha tendencia literaria, embora sexa das que se non definen a sí mesmos, iniciada nas letras castelás por don Miguel de Unamuno, e segulda ants’ outros por Pérez de Ayala e D, Ramón de Basterra e Zabala. Poderíamos citar coma pedestristas en prosa a Pío Baroja e máis 6 pra nós ademirabel autor de La España negra Gutiérrez Solana. Kamón Gómez de la Serna tamén pedestriza moitas veces, Nó que de seis pedestristas que citamos, tres d' iles son vascos (Unamuno, Baroja e Basterra).
Pode ser que o pedestrismo veña de Walt Whitmann, a quen o Sr. Casal principia invocando, e de todol-os xeitos, tén de moi bó o ser un desprecio da bambolla retóreca, do preciosismo decadente e demáis campas cursis, polo que ven a ser o contrario do estilo fouland, tan caraiteristeco dos galegos qu’ escriben en caste lán e fan poemas e prosas d'isas que saben a merengada con mucho almihere nos biscoitos de por baixo,
E iste foi o modo de que o líbro do Sr. Casal nos gostara tanto pol-o que tén como pol-o que non tén, que non é pouco dicir,
ADORAGÁO (cánticos de amor) por LEONARDO COIMBRA.
Dende qu' os Cabaleiros poetas da Provenza DADA O seu movemento—no que tanta ondura espirtual atopara Nietzsche—os temascúmios da outa lireca viñeron sendo a Páútren, a Fé y-o Amor. Ben sabido é qu'a vella escola medioeval galego-portuguesa tivo co'a da lin god d' vc estrelto parentesco, que nos ndsos groriosos Canzoneiros abriron primaveirís as rosas da Provenza. E sábese tamén que dos tres temascúmios da líreca señoril dos trovadores, o tema do Amor foi o máis nóso. O amor apaixoado, tristeiro e saudoso, enche a poesía portuguesa, e faise bucolismo en Bernardim Ribeiro, e faise filosofía en Leon Hebreo, e n-estas formas chega 4 Italia e dend' elí, imponse no mundo oucidental,
+51 de amores tratase—di Miguel de Cervan tes- con dos adarmes que sepa de la lengua toscana, topará con Leon Hebreo, que le hinchará las medidas.» E Xudas Abarbanel, chamado Leon Hebreo, qu’ escribia en língoa toscuna, a língoa do Dante, os famosos Dialoghi_ d' amore, supremo tratado teosófeco do Amor Platóneco, era un xudcu lishocta; coma xudeu portugués fol Spinoza, e xudeu portagués fol o mol estrafio y-escuro mestre de Cábala que se chamou MarUnes de Paseoaes, que causou unha revolución teosófeca en Francia e Alemaña... E o xudeu lisboeta Abarbanel recolleu nos seus Dialoght d' amore a esencia trascendente dos nésos Canzoneires, que deu 6 mundo feita sutilidade tilo» sófeca e intuición supertl-..£nal nas conversas de Philos e Sophía, mais xa sen a frescura de ro seiras bravas que teñen as
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715424.xml
todol-os platónecos do Renacemento: Gemisto, e Ficino, e Pico della Mirandela...
Mais sen dúbida non é nas fontes eruditas dos mistecos neoplatónecos, portugueses ou non, onde está a ispiración de Leonardo Coimbra, senon nas mesmas causas que deron vida ás «cántigas d'amigo» dos nósos Canzonelros, e por iso, o libro Adoragão, sendo pensamento, é ainda poesía con rocendo da Terra, e n-il é o mesmo Amor quen vai trastigurando unha por unha todas as aparencias materiás da Amada: os teus óllos, as tuas mans, a tua figura, os teus cabelos, a tua voz. E todo se fai esprito, polo Amor.
Libro d'un intenso encanto, d'unha fonda poesía, d'un verbo comovido e nóvo que s'espresa cálido e tremante en imaxes que se non esperan e qu'enchen a un de sorpresa e de craridade, máis atinadas canto máis audaces. Un falar que é un psalmo continuado, místeco e musical, co'a beleza das millores páxinas do suntuoso Euxenio de Castro pro con máis quentor de vida e moita máis fondura de pensamento.
V. R.
CANTOS INDECISOS
por TEIXEIRA DE PASCOAES, 1921.
N-o libro derradeiro do nósso irmau e Mestre, o seu fondo y-esquisito xenio lírico atinxe acentos que non eran agardados pol-os coñecedores de Sempre, Terra Proibida, Marauos, As Sombras, O Espírito Lusitano ou o Saudosismo e Os Poetas Lusíadas. Eiquí, n-os Cantos indecisos, con moitos ecos dos outros libros, do primeiro Sempre máis que nada, xurden n-as Elegias (derradeira parte do libro) acentos dooridos d'un punxente door persoal, saudade individualizada, en troques de se solagar n-o ceo e n-a terra, a y-alma do poeta para espansionar en eternidade os seus sentimentos, lonxe das aparencias mentirosas das cousas, senon fundindose n-o vago da sua intimidade, ixe corpo austral de Deus, coma fai n-os outros libros. Por iso as Elegias de final do libro son máis tráxicamentes humanas, anque sexan da mesma esencia relixosa que toda a sublime obra do autor.
N-os Cantos indecisos (primeira parte do libro) oferce trasfigurados algúns residos poéticos do primeiro Sempre, que, asegún il confesa n-as verbas limiares da 3.ª edición é o esbozo de toda a sua produción que seguiu e seguirá. Pensamos qu' etquí, n-iste libro derradeiro áchase máis detiñido o pensamento poético de Teixeira y-é isto que lle dá un valor índecibel ós Cantos indecisos.
Hai tamén n-iste libro dous poemas soberbios dos que a concepción manificente suspende toda análise, e todo xuizo: son os chamados Senhora da Noite e O Doido e a Morte.
NÓS
Inda ten outras dúas partes: A elegía da Solidão e Elegía do Amor.
«Abonda tal volume para facer o nome d'un poeta», dí de Cantos indecisos Antón Vilar Ponte en A Nosa Terra, y-é ben certo, porque, ademais de todo o que ten iste libro, ten algo de síntese poética e de principio de resume en maduridade, d'un xenio qu'inaugura unha maneira máis perfeita, sinxela e depurada.
BOLETÍN IRLANDÉS
Recibimol-os números 54 e 55 d'iste boletín que publica en Madrid a Delegación da República Irlandesa pra informar á opinión do que de certo pasa na Nazón Mártir baixo a persecución británica. O contido d'istes números é o seguinte:
O sentido mensaxe qu' os Bispos dos Estados Unidos mandaron ó Cardenal Primado d'Irlanda Mons. Logue, e a resposta d'iste. Foi un outro eixempro de solidaridade cristiana. Fan notar os Bispos americanos, coma os millóns d'irlandeses emigrados en Nord' América, onde ergueron unha Eirexa que é honra do Cristianismo, mesmo feitos cidadáns dos Estados Unidos, non esquecen á terra dos seus pais, e confían en que Deus dará por fin á Irlanda o pósto de que é merecente antr' as demais nacións.
O feito da expulsión violenta dos obreiros católicos que traballaban nos astilleiros de Belfast que puxo por portas a máis de 20,000 persoas. A complicidade do Goberno británico azuza a guerra relixiosa no Ulster.
O nomeamento dos plenipotenciarios d'Irlanda que han falar c'os do Goberno británico, que son: Arthur Griffith, ministro de Negocios estranxeiros; Michael Collins, ministro das Finanzas; o comandante R. C. Barton, ministro d' Asuntos económicos, e os deputados comandante Eamon Duggan e George Gavan Duffy.
A visita que fixo ó Presidente De Valera a delegación da Federación Americana do Traballo, pra lle faguer presente as simpatías dos traballadores americanos e a sua petición ó Goberno dos Estados Unidos do recoñecemento da República Irlandesa.
O acordo dos irlandeses residentes na Gran Bretaña d' apoiar á Dail Eireann.
Un anaco do Boletín Oficial da República do 22 de Setembro no que a Dail Eireann manifesta a sua confianza no apoio da Nazón Irlandesa. «Non fai aluda catro meses—di—aprobou o país, con unanimidade sen eixempro na estoria política, os autos dos seus directores, na guerra contra Ingalaterra; non-os van deixar agora qu'o fin perseguido sigue sendo o mesmo d' entón... A única opinión irlandesa «sana e moderada» é a do Sinn Feín.»
Imp. La Región
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/37/3739/3739b0a0-fc81-421e-bf6b-f831cbeb70f4/115715413.xml
NOS
son os xenios que loitan barudamente sempre y-en todo sitio da vida, pois os que nacen pol-o mediodía esteriorizanse n-o mundo con amplia facilidade.
Y-este sentido ten tamén a memorabre escea bíbrica da batalla de Xosué, n-a qu' iste mandou parar o sol y-a lua denantes que se puxeran. Porqu' esto quer decir que Xosué apresurou seu encarnizamento antes do solpór facendo unha loita xeneral y-unha matanza úneca.
Pol-o Oucidente mórrese; pol-o Oriente nácese. E ben o saben os astrólogos.
Atópabase monologando d'iste xeito, cando pola calzada da Vía Láctea ven vir cara il multidume inumersbre de sombras que serpenteaba arrogantemente todo ó longo do camiño e que levaban unhas fortes mocas apoyadas n-os hombreiros. Eran algús d'outa estatura y-outros xigantescos. Cand' estiveron preto d'il compreendeu Xúpiter qu'os evocara sin querer n-as suas meditacións.
Eran as almas dos vellos xigantes terrestres que gozaban da inmortalidade pol-os seus feitos memorabres n-o mundo, os cuás ch il arrodearono coma sen Pai e Dios e herraron ó unísono d' esta maneira:
—Pai e Siñor: Eiquí estamos dispostos a nos renovar n-o que famosos n-outro tempo. O mundo esgótase por falla dos nosos brazos. Os homes adoran os xogos que son caricatura dos nosos. Xa nin hai xigantes de corpo nin xiquera d'alma. Dispon de nós, mándanos a rexir calquer orde da vida humana. Danos por morada un continente, unha península, anque sexa tan soilo a mais pequena das illas. Os debles perecen e precisan axuda. A hipocresía trunfa co' as suas mañas, e soilo unha forza xigantesca e natural, sen artificios de sport, pode contel-as espoliacións que sofren certos pobos.
Xúpiter escoitounos benino e díxolles que todos irían onde querían ir, mais primeiro tiña que facer un xigante de nóvo xeito porque os xigantes coma todol-os seres tiñan que evolucionar n-o tempo.
—A máis, añadiu, ben sabedes que non consiste todo n-a corpulencia pois moitos de vós fúchedes mutilados y-ainda mortos por homes pequenos, sinon que consiste n-o carante e na forza do temperamento. Homes hay froxos de corpo que son xigantes pol-o seu esprito. Y-esto é porque ainda non convén realizar o tan desexado día do chamado super-home que está n-as mentes diviñas pró futuro. Mais pol-o camiño que vai o mundo paréceme qu' iste super-home non vai ser nada.
Os sablos d' hoxe conceden moito á esperencia. Xa sabenes como Gæthe creou o homunculo n-o seu crisol y-o froito que sacou. Se iste sabio houbera casado ó seu tempo, tería creado un home y-un xigante d'esprito superior ó seu; mais os sabios qu' estudian estas cousas, teñen sacado das suas esperencias qu'os xenios non poden enxendrar xenios y-é porque as suas atenciós especulativas non-os levan a estudar a muller que pode ter xeito pra reprodución xenial.
Mirai: un país existe hoxe moi pequeno pro mol fermoso que emigra constantemente e qu'a pesar d' elo énchese sempre. Tén as suas rías, y-as suas babías, suas penínsulas e seus vales, suas mesetas suas montañas y-hastra seu Olimpo. Cree y-ama o mito deslumbrador do cabaleiros acro e pelingrín; n-a Isida dos óllos grandes; n-o Círculo solar velado n-o mistéreo teolóxico. Cada pazo e cada chouza, cada outeiro, cada meseta, e cada castro tén un xenio xigante, qu'o garde. Tén o sangue d' istes homes o componente alquímico da forza e da beleza, da serledade y-a ironía, da leria e da meditación. A sua fé brila misturada con todal-as supersticiós máis sagradas, e gran parte d'iste pobo cree ainda máis n-as suas superstición que n-a sua fé. Anque pareza qu'os seus vellos costumes van morrendo, non é así. Renóvanse impensadamente c'un sopro de vidas antigas, enxendrado ó amor das suas saudades, pol-os cruzamentos de razas escelsas que interviñeran n-a sua formación. Velo alí n-aquill seu corruntho do Noroeste hispánico, onde se xuntaron todal-as Arcadías.
O marasmo das suas xentes non é tal. É fartura de vida das suas sentimentalidades, dos seus sonos e dos seus esforzos ben probados por todo o planeta. Chegaron a conquerir un nome que outros pobos prenuncian despeutivos por envexa, sin se decatar qu' illes son nados da escoria.
A sua raza, é das mais puras da humanidade. É celta y-é fenicia, é grega y-é romana e todo outro elemento que non procede d' estas sementes sórbeo seguidamente. O sea porvir ha ser glorioso. Sigue sendo grande n-o meio das suas desgracias e do esquecemento en qua teñen os qu'o gobernan. Mais ten en troques o qu' eu teño; o poder das trasformacións potentes nadas do seio da sua natureza fecunda. Cando bota ó ar as suas melodías, alégranse os ceos; cando baila, as esferas rítmicas danlle a sua pauta misteriosa; cando sens alalás esparéxense n-o serán d' ouro, resoan os ecos estinguidos dos purísemos tempos dos dolmens e dos trilitos nórdicos; a mar é a vehículo dos seus esforzos.