Artículos

Cançon das lavandeiras por Carvalho Calero, Ricardo Ano XII Num. 76 (1930); p 69

Vidas non paralelas : (novelo) por Otero Pedrayo, Ramón Ano XII Num. 76 (1930); p 70-76

Archivo filolóxico e etnográfico de Galiza. Ano XII Num. 76 (1930); p 76-78

Os homes, os feitos, as verbas por Ramón e Fernández Oxea, Xosé Ano XII Num. 76 (1930); p 79-82

Páginas

Nós - Año XII Num. 76 (15/04/1930) - Copia dixital

Páginas 2 de 20

Número publicación

Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Nós - Ano XII Num. 76 (15/04/1930)

Descargas

Va a descargar los ficheros del grupo Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Nós - Ano XII Num. 76 (15/04/1930) en formato PDF (versión imprimible)

Seleccione para descargar:

El documento entero (20 páginas)

Una selección Desde página hasta

Descargar

El esquema METS es un estándar para la codificación descriptiva, administrativa, estructural y de metadatos respecto a los objetos dentro de una biblioteca digital, expresado mediante el lenguaje de esquema XML del World Wide Web Consortium. El estándar se mantiene en la Red de Desarrollo y Oficina de Normas MARC de la Biblioteca del Congreso, y está siendo desarrollado como una iniciativa de la Biblioteca Digital de la Federación.

Exportar

Ano XII Num. 76

Título	Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Nós - Ano XII Num. 76 (15/04/1930)
Idioma	Gallego
Notas	Reproducción electrónica. Santiago de Compostela: Biblioteca de Galicia, 2009
Tipo de publicación	Revistas

Formatos de descarga

Exportar

Descargar en formato Linked Open Data / EDM 5.2.8

¿Quién participó?

Carvalho Calero, Ricardo

1910 - 1990

Ramón e Fernández Oxea, Xosé

1896 - 1988

Otero Pedrayo, Ramón

1888 - 1976

6b5a85a6-9a03-4e59-a2b4-2857c573b256

¿Qué otros autores fueron coetáneos?

¿A quién se menciona en esta publicación?

Carballal Lafourcade, Ricardo

Risco, Vicente

1884 - 1963

Castelao

1886 - 1950

Casal, Ánxel

1895 - 1936

Lesta Meis, Xosé

d4aceb71-3fb0-4975-9ab5-4af83511f62b

¿En qué otras publicaciones participaron estos autores?

¿Qué materias trata?

Literatura gallega

Etnología

Arqueología

Urbanismo

Economía

Farmacia

Fotogravado

Cultura galega

Ejemplares físicos

Biblioteca de Galicia	Signatura: PUBLIC. 5 — NOTAS: Anotacións manuscritas nalgunhas contracapas. Comprende: Nós - Ano XII Num. 76 (15/04/1930) Formato ePub Versión PDF

Tanto la transcripción de los textos (OCR) como la identificación de las entidades mostradas se han realizado mediante inteligencia artificial. El resultado puede contener errores acumulados en ambos procesos; conviene verificarlo contra el facsímil original. Más información[aquí].

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/115711017.xml NÓS pubricazóns galegas e imprenta Linares Rivas, 50. A Cruña Están á venda NOVELAS EsteBO, por Xosé Lesta Meis............................... 3'50 ptas. Os SEÑORES DA TERRA, por R. Otero Pedrayo........ 2'50 A MAORAZGA, por.............................................. 2'00 O ESTUDANTE, por............................................. 2'50 O Porco DE PÉ, por Vicente Risco........................ 3'00 VaeSILVEIRO, por Gonzalo López Abente................ 2'50 TEATRO A Tola DE SoBRÁN, por F. Porto Rey.................... 0'80 Tríptico TEATRAL, por A. Villar Ponte................... 3'00 María Rosa, por Gonzalo López Abente.................. 1'20 O Bufón D'EL REI, por Vicente Risco.................... 0'80 A Morte DE LORD STAOLER, por A. de las Casas...... 1'20 A Lagarada, por R. Otero Pedrayo........................ 0'80 O Mariscal (Lenda Tráxica en verso) por R. Cabanillas e A. Villar Ponte............................................................ 1'00 POESÍAS De CATRO A CATRO, por Manuel Antonio †.......... 1'50 CANTIGAS E VERBAS ao Ar, por Xulio Sigüenza..... 2'00 O GALO, por L. Amado Carballo †....................... 3'00 NEMANCOS, por G. López Abente........................ 2'50 ORBALLO DE MEDIA NOITE, por R. Blanco Torres.. 2'00 A VOLTA DO BERGANTIÑÁN, por X. San Luís.......... 0'50 PROEL, por L. Amado Carballo †.......................... 3'00 1.º Tomo DAS OBRAS COMPLETAS de M. Leiras Pulpeiro †............................................................................ 3'00 VARIA SEGUNDO LIBRO DE COUSAS, por Castelao........... 3'00 Grabados EN LINÓLEUM, por Xaime Prada............ 2'50 Conto DE GUERRA, por Camilo Díaz..................... 2'00 MARGARIDA A DA SORRISA D'AURORA, por E. Correa Calderón.................................................................... 0'50 HISTORIA SINTÉTICA DE GALICIA, por R. Villar Ponte.................................................................................... 5'00 De Min Pra Vós, Contos por R. Carballal............. 1'00 Como FALAN OS BRAÑEGOS, por A. Noriega Varela.. 2'00 Arquivos II DO SEMINARIO DE ESTUDOS GALEGOS.. 3'00 VAN A PARECER CINCOENTA HOMES POR DEZ REÁS, de Castelao..... Contos DE KEN KEIRADAS................................... Arredor DE SI (novela), por R. Otero Pedrayo, e outros...............................................................................

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/115711015.xml NÓS de Catí», Joan Puig.—Colección de Cartas-pueblas, Vicente Segarra.—Exposición morellana de arte, Manuel Milian Boix.—Notas bibliográficas, etc. REVISTA DE CATALUNYA, Juliol, 1929. SUMARIO: Leandre Cervera, Panait Istrati.—A. Rovira i Virgili, Siluetes de Catalans.—F. Valls i Taberner, Notes sobre el duel judicial a Catalunya.—Xavier de Salas, Damiá Formet i el monestir de Poblet.—Notules.—Crónicas Catalanas: L'Art per Joan Sacs.—Periódics i Revistes. Agost, 1929. SUMARIO: A. Rovira i Virgili, El oficis de les mans.—F. Valls i Taberner, La llegenda de Guifré el Pilós.—Ricard A. Latcham, Montserrat.—Emili Ludwig, La fugida del Kaiser.—A. Duran i Sampere, Els brocaters de Barcelona.—Notules.—Crónicas Catalanas: La història i l'Erudició, per Ferran Soldevila.—Les lletres, per Domènec Guansé.—El Teatre, per Prudenci Bertrana.—L'Art, per Joan Sacs.—Periódics i Revistes. A NOSA TERRA, Xaneiro, 1930. SUMARIO: Ao decorrer-os días.—Enxebrismo de rivés, Ramón Otero Pedrayo.—Bon Ani-novo, irmaus! Vicente Risco.—Otero Pedrayo na Academia.—A Estadea vingadora, Manoel Gulin.—Faíscas, Víctor Casas.—A restauración d'Oseira.—A prensa de Galicia e os libros galegos—Follas novas.—Lecturas.—O certame de Montevideo.—Unha vila exemprar. Febreiro 1930. SUMARIO: Ao decorrer-os días.—O cella sin nome, R. Otero Pedrayo.—O movemento da mocedade na India, S. N.—A parroquia ideal, Froitoso Touza Sergude.—Nunca se debe perder a esperanza, Corona González.—Do momento, Víctor Casas.—Política, Vicente Risco.—Crudelidade, Manuel Gulin.—Lecturas.—Manuel Antonio.—Diante a cova de Pascual Veiga, Manuel Leiras Pulpeiro.—Latricadas, T. de A. BOLETIN DE LA REAL ACADEMIA GALLEGA, Dbre. 1929. SUMARIO: Iglesias antiguas de Galicia: San Juan del Cachón, Ángel del Castillo.—Los tesoros de la torre y fortaleza de Anseán, M. Vázquez Seijas.—Don Francisco María de la Iglesia (Apuntes para su biografía), Fr. Gumersindo Placer López.—Letras de Luto: Don Antonio Losada Diéguez. M. Emmanuel Contamine de Latour.—Sección oficial.—Noticias. GALICIA CLINICA, Febrero, 1930-Cruña. SUMARIO: La Real Academia de Medicina Coruñesa, Dr. Gutiérrez Moyano.—La Medicina de los deportes, Prof. Dr. Royo Vilanova.—Los trastornos nerviosos en las anemias, Dr. Pérez Hervada.—A la hipertensión del simpático, su tratamiento, Dr. J. de Iruegas.—Las curvas de glucemia provocada en las neuritis y polineuritis, Dres. Jaso y Outeiriño.—Otorreas y sus peligros, Dr. Planas de Castro.—La eritrosedimentación según Westergren: un dispositivo sencillo para su aplicación por el médico práctico, Dr. F. Beato.—Dermatología, Dr. Sicilia.—Hebros escogidos.—Notas sueltas. BROTÉRIA, Fevereiro 1930, Lisboa. SUMARIO: Espanha e América em Sevilha, Domingos Mauricio.—A Menoridade de D. Sancho II, Luis G. de Azevedo.—O labor científico da Academia das Sciências de Lisboa (1779-1929), J. S. Tavares.—A aviação de relance, M. de Montefreixo.—Alguns deveres do clero, F. Jombart.—Notas e factos, Serafim Leite.—Revista de Revistas.—Subsídios para o Vocabulário Português, João Serafim Gomes.—Notas bibliográficas.—Obras referidas.—Efemérides.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/11571108.xml Borrador OCR local de apoyo. Úsalo solo como pista débil cuando la imagen sea ambigua; si contradice claramente la imagen, prioriza la imagen: 74 pasaban de liberales, un pouco retrasados, da ezquerda, e puñan moito empeño en conseguire a secularización dos cemiterios. Isto facia rir o Rosende. Seu grupo, de dous ou tres rapaces, arelaban algo tan grande com'a rexurdir a doutrina de Priscilián pra facer o verdadeiro cisma d'Oucidente e volver o mundo celta sua teoloxía, sua doutrina, e un poder d'esprito rayolante na historia. Dend'a morte do pai, iba pra tres anos, o Rosende non saira das Bribriotecas. Os mestres profetizan un grande teólogo. A nai, n'aldea, loitando con mil traballos, xa non coidaba soño valeiro aquila maxinación do Cardenalato. O pensamento do Rosende viría n'outra luzada: estudaba pra qu'a lonxana luzada priscilianista se fixera na Galiza, e na Celtia, un mediodía trunfante. Choutaba dos Concilios, dos Santos Pais, dos Bolandos os Románticos e a Renán pol-o que tiña de polifonía céltiga de roquedos e d'orixes, iste nome desprezado e segredamente envexado no Seminario. Teimaba con algús rapaces en iniciar un apostolado. A impresa era xigantesca. Nada menos que refacer a Historia. Todol-os días rezaba, cediño, dian't'a tumba. Sentía a presenza espirtoal arrodeando c'unha luz de verdade a reliquia do mártir. E sin ofendere a Sant-Iago mandáballe unha oración o seu sepolcro descoñecido. Os discipres eran dous: un rapaz de boa xente, o Bernaldo Portocelos, estudante de Dreito, e un fidalgo arousán que non dubidaba descendere do Mariño do miragre das cunchas, e que no Priscilianismo aduvifiaba unha Doutrina de ledo panteísmo. O Rosendo estudaba os Gnosticos con apaixoado esforzo procurando refacere a teoloxía do Mártir de Treveris. Pol-o pronto tiña un camiño d'abondo pra chegar o curazón da xente; as leendas do agro galego. N'elas latexaba pol-o menos a carne do priscilianismo, eran a relixión esterior pr'a xente. Mais adiante refaríase o pensamento do Mestre. A grande relixiosidade do Rosendo feríase dend'os primeiros días c'o enxoito materialismo dos socialistas e ceibe pensadores da reunión. O profesor de Química Orgánica tratouno de tolo, os outros non entendían rén d'aquil barullo teolóxico. O Bernaldo non aprobou o proieuto de xornal NÓS todo dirixido contr'a Eirexa e a tradición. Non se xuntaron mais. Os tres amigos resolveron, chegando o vrán, facer unha propaganda pol-a veiramar galega. Dinantes quixo o Rosende saudar a naiciña. Foi d'a pé, pol-os atallos, falando nas portas c'as vellas, escoitando vidas de santos e leendas de donas encantadas nos castros. Tod'a Galiza panteísta, gnosteca, misteriosa, figuraba recibir o seu apostol salvador na frolecente primaveira. Teimaba dicir o novo Evanxeo a nai. Ela comprendería, o recibiría con lediza. Chegando a vista da casa arrodeada d'eidos a bravo, un voar de negros corvos pasaba d'un enxoito piñeiral os calvos penedos d'un coto coroado pol-a ermidiña devota da bisbarra. A porta da casa non se quixo franquear o herexe. Sabía todo a doce naiciña. Hastra se lle figurou o Rosende ouvila saloucar, aló, dentro, na sala. O irmán Paulos, ollaba, azorrado, por'unha fiestra e fixolle siñal de que se fose. Voltou desfeito e triste o Rosende; fixo a metade do camiño no carro d'us arrieros do Ribeiro que falaban barbaridás dos cregos e das amas. Xa non poido aturar a gravidade de Compostela. As veces figurabáselle que todol-os bichos disformes das basas da Groria andaban co il, qu'era seu pastor, e qu'a xente s'afastaba d'eles con medo. Foi un istante: ergueu a testa e peiteou c'a man os loiros cabelos rebeldes. A mesma noite n'un coche de cabalos o Vilasantar, o Portocelos i-o Mariño saíron nas tebras molladas pr'a ría d'Arousa, o pazo do Mariño. Alí, o quieto tremelocir das augas foi pr'o magoado esprito do Rosende un baño de orixes cósmicos, un esquecemento da paixón sofrida e por sofrir, unha garantía do trunfo. Pois «cavilaba deitado na loira praya» a Galiza com'a toda Céltiga sofre d'un afastamento de Deus. Reina un catolicismo roman e semiteco non propio d'istas terras de miragre. Virá a nova luzada. Galiza redimida pol-o cristianismo, pol-o seu cristianismo. Entón, ista paisaxe, falará as verbas qu'hoxe non podemos comprender. O mariño, fidalgote rexo e franco mantería o Rosende tod'a vida. Deixabase levar pol-a apaixoada verba do reformador, propúxolle viviren todos xuntos no pazo. Il era viudo; soilo tiña unha

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/115711010.xml NÓS 76 tes. Nin sentía a fame nin'o abandono. Fuxía e fuxía, car'o sul, car'a Ponte do Lima, recollía algunha esmola das ceifeiras e na noite ouveaba ás estrelas com'un lobo. Aduviñaba tamén a morte da nai. Por fin recollérono pol-os camiños, ninguén o recramaba, e foi pechado n'unha branca casa de tolos á beira d'un branco areal onde estoupaban, monótonas, as ondas do Océano. O Xacobe, seu irmao, véuno a visitare dúas veces en tres anos. A terceira visita o Xacobe chegaba enloitado: a nai morrera. Entón, doorosamente, fixose a luz da razón no esprito do Rosende. Dado de alta pol-os médicos, c'un viático pr'o camiño andivo, andivo, hastra albiscar entr'os cotos griseiros e as carballeiras outonizas as cumes frolecidas das torres de Sant-Iago. Axionilouse e non entrou na cibdade hastra a noite. Pasouna ó pé da porta Santa na fríaxe de chuvia e vento da Quintana com'un probe farrapo caído da Crús dos Pelegrinos. Cando abriron as portas rezou na coba do Apóstolo, regou de pranto as pedras, e pol-a media mañán, saiu pol-a Azabacheiría e sin ollar pr'os lados encamiñouse a San Francisco. Foi ben recibido. E cando os frades lle trouxeron o perdón do crime d'herexia, pidiu licenza dinantes de tomar o hábito d'ir rezar diant'a coba da nai n'aldea esquencida. Foi un frade homilde, exemprar. Pasaba longas tempadas en Herbón falando c'os misioneiros velliños que tecen esteras contando historias dos Santos Logares, pois a sua saúde decrebadiña precisaba de dozura d'aquil aire temperán, ulente a magnolios e loureiros. Seu irmán Xacobe ia pasar moitas seráns co Fr. Rosendo Vilasantar. Fuxindo de toda gala de cencia e saber somentes fixo algunhas misiós en parroquias campesías de moito froito pois asegún os superiores sabía chamar no curazón dos labregos. Morreu aínda mozo, c'a soila door de qu'a pouca saúde lle non consentira facer a pelerinaxe da Terra Santa pra bicar aquila orela da mar de Galiza onde asegún o Evanxeo de San Mateu (IV-18): «E pasando (Xesús) mais adiante, viu aoutros dous irmaos, Sant-Iago, o fillo do Zebedeo, e Xohan seu irman, na barca con Zebedeo, o pai d'eles, qu'estaban adrezando as redes, e chamounos: I-eles, deseguida, deixando a barca e o pai, seguiron a Il». RAMÓN OTERO PEDRAYO Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza RESPOSTAS A UN CUESTIONARIO FOLK-LORE DA ALDEIA DE CANEDA, CONCELLO DE MONFORTE DE LEMOS (proseguimento) CONTO DO DEABLO (sic). —Unha vez era un rapaz e iba salir ón fiandón de noite, y-a mai díxolle que non salise, que de noite andaban cousas malas pol-os camiños, que lle había de sair o deablo c'unhos dentes regañados e muy grandes. O rapaz non fixo caso e saléu, mais cando iba no camiño en- controu un home que lle preguntou pr'and'iba, y-el díxolle qu'iba ón fiandón; entón dixolle: Agarda por min que vamos xuntos tamén eu vou pr'aló, qu'os dous xuntos non temos medo. Esperouno, e despois indo polo camiño contoulle tod'o que lle dixo a mai, y-o chegar ás palabras dentes muy grandes, sálelle o home: «Y-él son istessss...?» O home desapareceu, y-o rapaz cavilando de si seguiría o camiño ou volverse pra casa, seguíu camiño y-alá mais adiante víu unha muller que andaba collendo berzas n-un horto, y-o chegar elf dicell'a muller:—Pr'ande vas?—

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/11571106.xml 72 das pol-as ruas e facendo meandros nas plazas, axordado pol-o cantar das torres, entristecido pol-a homildade das hortas de Belvís estralaba en súpetas decramacións contr'a cibdade-tumba, a ergueita pol-os séculos arredor d'un sepolcro e, c'unha angustia físeca quería fuxir c'as nubes, c'os barcos, pr'os portos do Atlántico, pro Novo Mundo sin tradiciós, sin cobas, sin leendas nin beatas. Entr'il i-o Rosende franqueabase unha falla no terreo psicolóxico. Dend'a morte do pai sentíanse homes coma si no curto plazo d'una lunación tiveran decorrido anos enteiros d'esprencia. A casa non perdía o fedor de pechado, de roupas tinxidas de negro e d'ausenza sin remedio. Andábase por ela quediñamente temendo espertar o sono do tabardo pendurado, das botas e do fusil de caza, dos mollos de cartas, das caixas de cigarros, nos retratos, gardados no caixón da mesa de despacho. Un día o Xacobe acendeu un d'aquiles grosos cigarros, mail-os xogos do fume azul traguían taes lembranzas que coidandose un sacrilego, apagouno e gardou o cigarro queimado na caixa, c'os máis. Xa non viñan donas enloitadas a comparare c'a nai loitos e traballos de viudeza. Petaban outras xentes á porta con repicar urxente e indefrente, Primeiro os recibos da cofradía pol-o enterro. Deseguida a botica, o médico, outros recibos que non ademitían demora. Valeirábase o caixón dos cartos. A nai gardaba us billetes vellos nas follas do libriño de misa. Un día houbo gran consello baixo a presidencia do tío c'outros señores, algús d'eles parentes apenas coñecidos. Os fillos aduviñaban un troque no seu vivir. Era preciso camiñar pr'a aldea. O Rosende e o Xacobe ficarian en Sant-lago, n'unha pousadiña dos Loureiros, encalcada, fronte a unhas casas que tiñan un caris d'Hespidal, hastra o remate do curso. Despoixa, Deus disporía. Desfixose a casa. Privada dos mobles parecía pequeniña e xa non-a recoñecían coma a sua. A nai, c'o Paulos i-a criada, con dous carros de cousas, fóronse en coche unha mañán pol-a carreteira enlamada cruzada por fatos de leiteiras. O Rosende e o Xacobo endreitaron o espiñazo e pecharon os puños, cada un ó seu estilo, pra loitar contr'a orfan- NÓS dade. I-hastra gostaron o acedo prazer de se sentir homes no mundo. II O Provisor paseaba nervosamente pol-a cámara. Era un home esguío, aínda novo, d'ollar esculcante e verba precisa. Afeito a tratar c'os abades d'aldea i-a desantrimbilicar os seus preitos e custiós, rexo defensor dos dereitos da Mitra no tribunal e nas relacións co Estado a cujos representantes trataba de potencia a potencia, sentiase desacougado, cousa estrana n'il. Temía a indulxenza do Cardeal xa velliño e moi outro home do que fora nas esgrevias loitas d'outrotempo c'a Revolución, temía o grande amor do Rector do Seminario pol-os seus estudantes. O Provisor consideraba n-aquil pecado de rebeldía un sintoma terrible. Pouca cousa si se tratar de mozas, de viño ou xogo: pecados da carne. Consecuencias da forte fisioloxía da raza mantida con porco i-afeita á paganía do viño. Agora era pecado do esprito. Chegou a hora e a porta franqueouse: anunciaron o estudante Rosende Vilasantar e Sergude. O Previsor non-o coñecía: ficou un pouco ademirado do lostrigar dos ollos en contraste c'a tranquia testa toda coberta de rizos loiros. Comprendía escuramente estar diante d'un eisaltado. Mandouno sentar e faloulle poucas verbas. Era preciso someterse, faguer unha decraración pública diantos mestres i-estudantes, pidir perdón i-outeñer a graza d'una penitenza. Si non fora asi, deseguida o anatema, a expulsión do Seminario e da Sociedade cristián. Escoitaba o rapaz moi tranquío. Sabia tod'aquilo de memoria. Pol-as flestras víase a fachada da Azabachería c'a estauta da Fé. Cando o ccengo parando de falar lle pedía resposta c'unha ollada o estudante atacando dereito: —«S'a Vosa Señoría» dixo «me pode demostrar con probas históricas a verdade do sepulcro de Sant-lago, está iste probe rapaz disposto a todo. Aunarei a pan i-auga, agradecerei as penitenzas que se me impoñan. Namentras, eu non podo renunzar a miña fé.» —«Chamalle fé, desgrazado, a isa van ensoñación que lle soprou o tentador? N'hai

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/115711013.xml NÓS OS HOMES, OS FEITOS, AS VERBAS LIBROS INDICE DE UTOPIAS GALLEGAS, por CORREA CALDERÓN, Biblioteca de Estudios Gallegos, Madrid, C. I. A. P. 1929. Este o quinto volume da «Biblioteca de Estudios Gallegos» que dirige o noso colaborador Álvaro de las Casas, e de cuyos restantes volumes publicados, témonos ocupado eiquí. Correa-Calderón dágos n-iste volume, un índice, mais que de nada das suas inquedanzas de galego do noso tempo, co pensamento posto de cote na Terra, e disconforme con moitas cousas qu'outros pensan en col d'ela. O mérito principal do libro —dunha variedade moi grande de materia e de puntos de vista— está, ao noso ver, en recoller unha chea d'aspeutos da vida galega e do seu porvir, e enxergar cada un d'iles coma un problema: a paisaxe, a historia, a política, a economía, a agricultura, o turismo, a gran cidade, a cultura galega, o romantismo, o ensino, etc., etc., todo elo ven presentado por Correa Calderón, non ao geito d'erudito nen de técnico, senón ao geito d'ensaísta, com'unha dualidade trágica. Tradición ou progreso? Racialismo ou universalismo? Ruralismo ou urbanismo? Estética ou economía? Romantismo ou clasicismo?... E así pra diante. Resolve Correa Calderón estas antíteses? Moitas veces, sí. Semella incrinado de feito ao progreso, ao industrialismo, ao urbanismo, ao universalismo; mais a maor parte das veces, outra lle queda dentro, e resólvese con fonda saudade d'aquelo que quer sacrificar. Despois de todo, sen esta tensión, sen iste dinamismo, qu'iba ser de Galiza? Que tarefa iban ter diante as novas xeracións galegas? As solucións, coma o tidoo do libro ven in- dicar, son moitas veces utópicas e recuadas demais no futuro; outras veces son d'imediato preticismo. O que non sempre son justos son os juízos en col da obra feita. Mais isto tamén é bó, no senso dinámico, que é despois de todo o que mais nos interesa. E temos por riba de todo que loubar sen reserva a fonda preocupazón pol-os problemas de Galiza que revela o libro e o saludábel esforzo pra decatarse de todos eles e de cada un e pra os prantexar con crareza. CARTILLAS DE ARQUITECTURA ESPAÑOLA. — I. Arquitectura Prehistórica, por J. DE M. Carriazo. 16 páxs. e 24 láms. — II. Arquitectura Romana, por A. García Rellido. 25 páxs. e 30 láms. — III. Arquitectura Cristiana primitiva, Visigoda y Asturiana, por E. Camps Cazorla. 20 páxs. e 28 lams. — IV. Arquitectura Califal y Mozárabe, por E. Camps Cazorla. 32 páxs. e 30 láms. — Madrid, 1929. Aixo a dirección do notable arquitecto D. Pablo Gutiérrez Moreno começou a funcionar en Madrid unha entidade que co nome de «Misiones de Arquitectura» ten o laudábel propósito de vulgarizar os problemas da Arquitectura y-a Arqueoloxía española. O primeiro dos meios de levá-lo a práctica foi a publicación de unha serie de Cartillas das que xa se puxeron á venda os catro primeiros tomos cujos tidos e autores deixamos sinalados máis enriba. N-elas espóñense con un linguaxe claro e conciso as características da Arquitectura española dende as primitivas construcións dolménicas ata as enxebremente peninsulares dos tempos medioevas. Singularmente no estudo dos diferentes estilos que enchen a Idade Meia esbózase a teoría de un arte tipicamente español cujas dúas manifestacións principais, a asturiana y a mozárabe,

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/11571109.xml NÓS filla, Anxelina, de simbólico nome, ollos coor de mar no día do San Xohan, un andar levián, coma si fora sobr'as augas cecais lembranza dos orixes mitolóxicos de caste, unha paixón pol-o descoñecido qu'a levaba lonxe das rapazas do seu rango. Ela non estimaba ren o señorío de Vilagarcía nin os armadores da Pobla. O pai presentándolle ó Rosende decialle: —Ista será nosa profetisa*. O Rosende, seguindo ó mestre que puña as donas nomes de froles e de pedras preciosas de escolleito simbolismo baptizou á Anxelina: Galaxia. Ela sería o albescente vieiro da redención. Mail-o ser dinámico do Apóstolo non ademitía folgos espaciados. Sabía qu'o seu irmán tratábao de tolo, qu'en Sant-Iago dispúñanse a perseguil-o. Do Xacobo afastábao dende noviño unha longa gandra d'opinión. Il tiña confianza na xente da veiramar e da montanha, mais dinantes acordou dirixirse ós sabios da Galiza. Arqueólogos, historiadores, poetas, terían un ensoño pra criara nova «Cidade de Deus» a nova Galiza dando ó mundo a fórmula salvadora. O Rosende, cavilaba dispoñer un corpo, unha eirexa d'escolleitos pra logo ir espallando a Doutrina n'unha ergueita propaganda pol-a penitenza i-a predicación. Unha comunidade pura en cada terra galega. Cultos mañanceiros e despoixa c'o tempo, pouquiño a pouco a nova liturxia da misa. Rosende tiña chea fé como en canto chegara a doutrina ó curazón do pobo o río da historia volvería ledamente ó seu val verdadeiro. Il, non arelaba ningunha dinidade, agás d'unha outa, subrime; o martirio. Seu sangue misturado c'o sangue da pura Galaxia, trazaría no chan un ronsel de froles. Si chegaban a trunfar soilo quería pr'a vellez o agarimo d'unha parroquia montesía. D'iste xeito o ensoño do seminarista identificábase c'o ensoño do herexe. Sairan de viaxe, o Rosende pálido, ardente, visionario e metódico ó tempo, o Portocelos, curioso de novidás, priguizoso, afundido n'un paganismo non confesado, o Mariño, gran comedor de mariscos e caldeiretas á mariñeira que misturaba un pouco o priscilianismo c'unha relixión ond'o folión, a muiñeira, o banquete e a esmorga con mozas garridas na praya escura, foran algun- 75 has das esenciales liturxias. Ó se despediren no pequeno peirao a doce Anxelina deulle ó Rosende un ramallo de xasmineiro. Seu pano acenaba, com'as áas d'un branco paxaro ferido dend'a solaina do pazo. O Rosendo deixaba nos libros de señorina—os poemas d'Ossián, algús románticos, Pondal —frolifias do xardín qu'il puxera ás escondidelas, entr'as páxinas. Andiveron de riola e falaron con moitos eruditos. En Pontevedra un grande epigrafista de malo xenio por pouco lle fendea a testa ó Vilasantar c'un anaco de canicelo suevo, cando o apóstolo lle fixo o sermón. Despoixa socegouse e aconselloulle que se deixara d'andrómenas, e s'adicara ó estudo dos camiños romanos, «necesario» dicíalle con certa sorna «pra coñecer o espallamento do priscilianismo». Nos baños de Mondariz achegouse a iles un creguiño sabeo e novo, curioso e inquedo, mais aixiña s'arredou d'iles por chegar a data das oposiciós a unha canonxía. N'Ourense tiveron boa acollida por parte d'un paleógrafo notavel e pacenzudo, mais como tiña a manía do xudaísmo i-era fillo obedende da Eirexa prefiría o semita Sant-Iago ó ario Priscilián. Rubiron ó Santa Tecla, entón soilo sonado pol-a penitente romaxe. Foi o derradeiro día ledo do seu apostolado e o derradeiro sol aquil que se mollaba no salgado misterio do Atrántico. Pois o día seguinte, na Guarda, a Policía agarrou ó Bernaldo Portocelos, fillo de familia reeramado pol-os pais e condenado de fixo a unha tempadiña en Santa Rita. O Rosende i-o fidalgo, tristeiros, pasaron a Portogal. Sin dúbida atoparían un clero menos romanizado e homes románticos, netos do Amadís. O papeliño azul d'un parte levou a nova da traxedia. Dicia craramente con certa crudelidade: a doce Anxelina afogarase nas augas da ría. Seu corpiño xurdiu n'una rede pescantina comesto pol-os peixes. Desfeito pol-a door o fidalgo recompuxo deseguida a escea: a rapaza non poidera resistire ó remordimento do crime d'herexia d'ela, e de seu pai. En poucas horas branquearon os cabelos do fidalgo. Estivo calado tod'a unha mañán: cando falou foi pra maldizoar ó Rosendo. O probe mozo fuxiu pol-as campias verdes, indefren-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/115711012.xml NÓS 78 foi tirada, si hai vintecatro paus, ganou, sinón volve facer o mesmo desd'un principio, pero contando os paus que ten d'atrás. Os xogos dos maiores son: a baraxa. RÉXIME DA PROPIEDÁ.—É hereditario de pais a fillos. Dos fillos casados, o mais vello é o que queda cos pais, os outros despois que se casan teñen que buscar medio de vivir hasta que morren os pais, que se fan as partixas e cada un leva o que lle toca excepto o casado na casa que ese ademais do que lle toca levanta unha grácea qu'os pais lle deixan pola asesténcea. D'ista aldeya pouca xente marcha ás Amérecas pois gracias a Dios todos teñen mediana fortuna e teñen que comer se queren traballar. O diñeiro qu'os fillos qu'están na Améreca mandan ós pais, estes teñen obligación de volverllo cando llo pidan. RELIXIÓN.—Nesta aldeya os santos a que a xente lle ten mais devoción é o San Antonio, San Roque, San Pelayo, etc. O San Antonio é abogado de todos os males e invócase en todas as calamidades. Ó San Roque téñenlle moita devoción porque fai moitos anos houbo por estes pobos unha gran enfermidade polos rapaces, morrían moitos; esta enfermidade eran as vexigas. Xuntáronse sete parroquias y-entre elas Monforte de Lemos, onde está un documento que fixeron, facendo voto e promesa de terlle misa cantada todolos anos o deceseis de Agosto e non comer carne nese día; a enfermidade desapareceu de repente y-o documento inda se observa hoxe. Pra alcanzar os favores dos Santos rézanse moitas oracións, ó San Antonio sobre todo o responso de San Antonio. CONTOS DE DIOS.—Conta algunha xente que Dios cando fixo a muller ou millor dito cando a iba facer, tiña unha costrela do home (Adán), veu un can e comeulla. Entón botou Dios a correr trás do can, atrachoulle unha fouce e cortoulle o rabo, e despois fixo a muller d'il; e por eso é moi fre- cuente oir decir qu'as mulleres son feitas do rabo d'un can. Cóntase de Jesucristo que cando andaba por o mundo, encontrou un ferrador de mulos, que se tiña pol-o millor da comarca; pasou Jesucristo e dixolle: —Buenos días, maestro. O ferrador contestou: —Maestro de los maestros. Jesucristo pra facerlle ver que non era maestro dos maestros, colleu e cortoulle a pata ón mulo, levouna ó cepo, ferrouna e volveulla pegar. O ferrador que veu esto, foi e cortoulle il outra e ferrouna, pero nona pudo pegar. De San Pedro conta xente que unha vez andando con Jesucristo encontraron un inxamio d'abellas. Jesucristo díxolle qu'o collera debaixo d'un brazo; San Pedro fixo todo, mais cando iba andando, mordeuno unha, apretou a brazo e matou as outras todas. Jesucristo qu'o reprendeu dicíndolle: —Tu te quejabas porque yo por diez habitantes destruía una ciudá, y tu por una abeja, que te mordió, mataste las otras todas. BIBRIOGRAFIA DE FILOLOGIA, ETNOGRAFIA E FOLKLORE Os cantos do Natal e o sentimento religioso popular, por Afonso Duarte, en Presença, n.º 23, Coimbra, Dezembro 1929. Folklore e Os cantos do Natal e o Teatro religioso em Portugal, do mesmo autor en Seara Nova. Volkskundegeographie der Netze des Kurischen und Frischen Haffes, por W. Mitzka; Fliegen-und Mollenfeste, por E. Maas e H. Kügler, en Zeitschrift für Volkskunde, Neue Folge, Band I. N.º 2, Berlín e Leipzig. I cognomini indigeni del Friuli; I fuochi dell'Epifania, por Giuseppe Biasutti, en Ce fastur, de Udine, Dezembre 1929. Ein Märchen aus dem Kt. Tessin; Volkstümliches aus der Talschaft Samnaun, por S. Leouhard Loetscher, en Schweizer Volkskunde, Basileia, ano 19, núms. 10 e 12. Nós tén no prelo o libro por Castelao Cincoenta homes por dez reás

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/11571105.xml NÓS Mais ¿qu'entendería d'aquilo o señor enlevitado, consiliario da Cofradía das Anemas, sabedor de todol-os aforismos do Dereito Romano de Rosende? E calaban todos. Ben se decataba o tío como baixo aquil silenzo latexaban tres rebeldías difrentes. Na casa decíalle á irmá:—«Moito vas a ter que rillar c'os fillos, probiña. Millor che fora non ter ningún. Entrarías de señora de piso ou vivirías comigo com'unha freira». A nai agardaba que se fora o home grave pra bicar ós fillos. As veces considerabaos c'un orgulo violento. ¡O mundo sería pouco pra eles! Via o Rosende cavilando no claustro da Catedral c'a crus de Sant-Iago na sotana. Soñabao misando no altar do Apóstolo. Cecais —Deus lle perdoaría ista ambición de nai— Bispo d'una pequena e piadosa cibdade—Tui, Mondoñedo—presidindo, ledo e sorridente, unha mañán do Abril, a procisión dos Ramos. Ela sería capás d'andar de xionllos os camiños dos santuarios e de recibir a esmola dos tendeiros das estradas pra conseguire algo qu'apenas s'astrevía a soñare: todal-as campás de Compostela voando a coro, todol-os gaiteiros da Galiza tocando na Praza do Hospital, o Guardia nobre léndo o Breve, a birreta cardealicea roxa coma un corazón sobr'a frente do fillo que pasaba baixo a órbita do botafumeiro entre dúas sebes de capas pluviales. A nai perdía o correr das doas do Rosario:—«I-esa fía de xente. Enchen a praza, rifan, viñeron de lonxe, algús con estrelas. Veñen a consultare c'o Xacobe, c'o millor médico de Sant-Iago. Sain os tolleitos curados, os nenos entrapallados, postementos, volvíanse pequenos nenos-dioses pol-o arte das mans do fillo. Falaban d'il as criadas na fonte, os señores nos pazos da Ruanova, os doutores mais sabidos das Facultades lonxanas. O Pauliños non tiña tanto espazo nas ambicións da viuda. Era pouco dado ás letras, ordinario, bastote. Facía na cociña todal-as lamberetadas, e os rapaces do Istituto chamabanlle o sapoconcho, pol-o seu corpo groso sobr'as pernas curtas e rexas de calcaterra. Raposeiro e disimulado era grande choutador de paredes. Jl fora quen roubou os fermosos membrillos da horta dos frades de S. Francisco pol-o que seu pai tivoo castigado tres días na boardilla. Dend'alí falaba c'o pobo xiróvago dos gatos e saía d'apaseio pol-os tellados verdecentes no inverno. Non buliría moito no mundo. Debullaba mal os estudos. A nai civilaba:—«Será bó pr'a coidar das terras. Casará c'unha fidalguiña d'isas de moitas fanegas de renda e pazo con alciprestes. Pai de moitos fillos bunitos e saos recibirá a bendición pascal na casa limpa com'unha estriga, c'a concencia seréa». Volveron os rapaces ós estudos. O Rosende sentíu de novo a fríaxe dos grandes pateos de S. Martiño e recadou a buxola qu'o guiaba na néboa do latín escolástico. Rezaba diana estauta do seu santo, branca e lonxana, na entrada da Eirexa toda centileante d'ouros outonizos. Rezaba nos altares de S. Bieito e de Santa Escolástica i-ollando o sol noviño e o luar feituquiño que rubían entr'a grouma barroca dos retabros, soñaba c'o sol e a lua da parroquia aldeán qu'il rexentaría: a casa de baixos treitos avigados, o curro sempre mollado c'o pendello i-o carro baixo d'il; as meditacións teolóxicas paseando pol-a eira, acarón dos disformes cabáceiros valeiros dend'a Desamortización; un paisaxe de chairas, de touzas asucadas pol-as quebradas onde se misturaban os vicios e virtús do pobo aldeán. Quixera ser como un monxe na eirexa secular, fuxir da etiqueta do pazo arcebispal e dos cabildeos dos coengos. Entr'os compañeiros tiña sona de raro i-hastra d'orguloso. Non bebía co iles o branco viño da Ulla e eles non entendían ren das historias que Rosende contaba de cando S. Pedro de Mezonzo, nos ermos de Curtis, entr'os lumes da guerra e o custante agrumar das cabezas da hydra da pagania, compuña e cantaba, c'o ritmo d'un psalterio anxélico as secuencias da «Salve Regina». O Pauliños, no derradeiro ano do Instituto, non adiantaba un chisco na crasificación dos inseutos mais roubando na Tafona un gato pra disecar, recibiu un cantazo e chegou cabo da nai todo entrapallado e sanguento. O Xacobe na crase d'Anatomía seguía o primeiro. Todo enloitado consideraba atentamente o morto mol, incomprensibre, botado com'un náufrago na mesa do Anfiteatro. Mercaba libros de filosofía centífica e ás veces ollando as procisiós enfia-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/115711014.xml foron «afogadas en xermen pol-as influencias alleas do século XI.» Estas Cartillas veñen a cubrir unha necesidade hai tempo sentida, contribuíndo ó espallamento de coñecementos ata de agora reservados a especialistas e cuia vulgarización é convenente pra mellor contribuír a conservación y-o respecto que merecen as obras de arte. Felicitamos ós xóvenes autores que así saben simultanear a laboura investigadora co a non menos importante de poñer ao alcance da xente non iniciada as outras verdades científicas, e confiamos en que non se farán agardar as outras cartillas que faltan pra completar a serie proyectada. X. R. F. REVISTAS A FOUCE, Bos Aires, II xeira. A Sociedade galega «Pondal», que en Bos Aires sostén valentemente a bandeira do galeguismo integral, na sua forma mais nidia e mais aguda, comeza a sacar novamente A Fouce, que coma lembrarán os nosos leitores, publicouse xa hai tres anos, coma órgano da I. N. G. Volve agora A Fouce con mais alentos e cunha íntema seguranza no trunfo do ideal. N-ela atopamos ben atinadas observacións, rexa doutriña, argumentazón cinguida. Colaboran: A. Zapata García, Domínguez, Vicente Barros, M. Oliveira, Liño Perez, M. da Presa e Bieito Carballo. Encabeza e preside a imaxe d'Eduardo Pondal. Ocúpase do labor do Seminario d'Estudos Galegos, das Pelerinaxes d'Otero Pedrayo, e da xeira dos notabilísimos gaiteiros de Soutelo de Montes, que tan brilantes trunfos obtiveron na América. NÓS saúda cordialmente A Fouce, e aplausa sen reserva a sua orientazón. AN OALED, Carhaix (Bretagne) 4.º trimestre 1929. SUMARIO: Le Gorsedd du Huelgoat. — Poèmes recités an Gorsedd digor, de Kaledvoulc'h, Talhouarn, Abalor, Telen Aour, Ab Grall, Gwiomarc'h, Eostik Kerne. — Le Tournoi de Luttes interceltiques et le Gorsedd de Cornwall britannique. — Le Congrès des Bleun Brug á Douarnenez. — Le Congrès de l'Union Regionaliste Bretonne á Hennebont. — Echos et Nouvelles. — Le Salut d'un Gallo, par C. Bouix. — Un Recteur «voné», par Ives Berthou. — L'Industrie de la Pêche, par Y. Fournis. — Histoire de la Bougerie bretonne, par Mossel. — Bibliographie, par F. J. 1.º trimestre 1930. SOMMAIRE: Hent ar gwir Varz, gant L. Herrieu. — Devis laret en Huelgoat, gant Gwenfredi. — Gouel Gorsedd Breiz, gant Kaou Tosser. — Gouel an Trodrouc'h, gant Ab Sulio. — Une amourette de héros, premier acte, Dr. H. Dubois. — L'abbé Joachim Guillôme, Abbá P. Le Goff. — Histoire de la Boulangerie bretonne, A. Morel. — L'Industrie de la Pêche en Bretagne, Y. M. Fournis. — La Nation et la Race, Jean Le Fustec. — Les Vedettes de chez nous, Lagadec. — Chapelles bretonnes, Madeleine Desroseaux. — Echos et Nouvelles. — Questions et Recherches. — Bibliographie, F. S. — Le Maître du jour du Jugement, Leo Perutz. — Theophile Guyomarc'h. — A propos de Ledau. — Disques Bretons. — Les Grands Sanctuaires de Bretagne. BOLETÍN DE LA SOCIEDAD CASTELLONENSE DE CULTURA, 1930, cuad. I. SUMARIO: La creu dels lleonets de la catedral de Tortosa, J. Gudiol. — La cerámica alcoriense del Desierto de las Palmas, P. Ramón de María. — El comercio catalán en Sicilia bajo la dominación aragonesa, Rosario Flaccomio. — La obligación (derecho foral valenciano), Honorio García. — Fret (poesía), B. Artole i Tomás. — El «Libre de Previlegis»

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/11571107.xml mais fé qu'a da Eirexa, a da infinda catolicidade que ó largo de tantos séculos adorou eiquí a beira-nosa, o corpo do Apóstolo. Seu corpo verdadeiro qu'o miragre trouxo e o miragre descobriu, e o miragre garda na nosa Santa Basileca. Renunzo a darlle probas: hainas d'abondo e vosté, bó estudante, non debe preguntarmas a min» un silenzo «¿Que pensa?» —«Probas, ista miña fé, somentes pode ser destroída por probas verdadeiras. Non abonda a tradiceón nin o consenso, nin xiquer a vaga aprobación de Roma—» —«Cale, cale» ruxíu o Provisor «Sinto en ise acento, que di Roma o acento infernal de Lutero.» —«Non, miña señoría» dixo o rapaz incrinándose curtesmente, desmasiado curtesmente» Non vaia por ise camiño desacreditado. Lutero, un groso teutón amigo da cerveza e da esmorga teolóxica non me seduce ren. Xalle cantaron os funerales os estu- dantes na taberna de Auerbach. ¿Lémbrase, siñor Provisor, d'a escea do Fausto?» —«E logo» interrumpiu o coengo «si soilo se fía das probas cales son as que demostran a sua tésis estravagante? Como pode supofier que tod'a humanidade adourara equivocadamente a relíquia do herexe Prisciliano?» N'iste punto abriuse a porta mainamente i-entrou un crego velliño: o Reitor do Seminario. Quedou asombrado e triste, sin falar verba. Os outros nin se decataron da sua presenza. —«Xa que non me pode ofrecer unha demostración» cramaba o estudante estendendo os brazos, c'unha eispresión estáteca «a loita fica redocida a unha fé contra outra fé. A da Eirexa contra miña. J-entre as duas, eu decraro afrontando as consecuenzas, que prefiro a miña a que me foi revelada no fondo da i-alma, a qu'algún día será acatada pol-a Galiza enteira—,» O estudante levado pol-a emoción xa dicía un gran discurso. Falou da creenza céltiga aliada e santificada no cristianismo pol-o xenio de Prisciliano. Lembrando a tra- xedia de Tréveris acusaba os bispos galegos que servos de Roma non quixeron recoñecer a verdade qu'o pobo escuramente sentía. A Galiza pantefsta tiña seu Apostolo no mártir decapitado, sua consagración no primeiro sangue con-qu'a Eirexa intolerante lixou o chán da Europa. O Provisor acenaba pra deteñer aquila fervenza de palabras. De súpeto o Rector do Seminario prantouse no meio da sala, fixo un saúdo ó Provisor i-axoenllado ós pés do estudante Vilasantar falou:—«Meu fillo, ten piedade do teu probe mestre velliño. Ten piedá da Galiza, non'a lixes co isa acusación noxenta, ten piedá da tua nai, ten piedá da tua almifia inocente dos pecados do corpo agora poseso por un demo d'orgulo. Eu son un probe crego d'aldea que o santo Cardeal chamou pra dirixir o Enseño. Ogallá me non chamaral Mira, meu fillo, tod’o que falaches será esquencido c'unha boa confisión eiquí, ós teus pés, ós pés de tod'o mundo eu xuroche i-estou disposto a morrer por sostefielo, qu'o mundo adora na Catedral o corpo do fillo do Zebedeu. Ven fillo, ven recibire a benzón do Cardeal. A pas virá a tua yalma». O Provisor asombrado foi erguer autoritario o crego humillado. O Rosende sentiu bágoas nos ollos e unha longa rachadela no curazón, mais o machadazo de Tréveris resonoulle na alma e unha romería aldeán rubindo a un coto celta primaveiral cantigoulle no esprito, e conteñéndose sin volver a vista atrás, saiu da sala. C'un cigarriño aceso baixando pol-o arco do Pazo sin ollar pr'a San Martiño cruzaba a Praza do Hespital, cando todal-as chamas do solpor bailaban no Obradoiro. Chegado á pousada, cavilaba. Un apostolado. Pol-o pronto tiña un fato d'amigos. Pra non estar soilo, pra non cair na febreza do medo, foi a procuralos. Xuntábanse na casa d'un ca.edrático de Farmacia pouco había chegado a Compostela, gran químico, forte na orgánica, barbas foscas e novas, namorado da «Sozialdemocratie» e do Materialismo histórico. Había algús, esquirtores, algús homes de formación materialista e dous ou tres rapaces novifios conqueridos pol-a elocoenza do Rosendo Vilasantar. Todos se xuntaron pol-a necesidade de dar, no propio Sant-Iago, a batalla contr'a Eirexa. Un repetía o lema do Voltaire: «Ecrasons l'infame». Outro tiña tratos cos obreiros pra orgaizar un núcleo socialista. Os mais non

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/115711011.xml NÓS Vou a tal sitio o fiandón.—Agarda, replecou a muller, que ando collendo estas berzas pra levar mañá a vender, y-ademais son unha muller e teño medo, y-entr'os dous nono teño. Así foi, despois indo xuntos polo camiño o rapaz contoulle tod'o que lle dixera a mai y-o que lle pasara antes no camiño, que vira un home cos dentes muy grandes e regañados, y-ó punto sálelle ela: —«Y-él son istessss...?» O rapaz quedou vasqueado co medo, y-encanto volveu en sí pensou si seguir o camiño ou volverse pra casa, e despois por fin volveuse pr'anda mai e contoulle tod'o que lle pasara, y-ela díxolle: —Y-eu non cho dixen? Y-o rapaz nunca volver salir de noite. COSTUMES DA XENTE.—As comidas son: o almorzo, o xentar, a merenda y-a cena. As horas da comida non son fixas; os labregos comen a hora que poden; pouco mais ou menos, o almorzo é as nove da mañá, o xentar entre as doce y-as dúas; a merenda ás cinco, y-a cena entr'as oito y-as nove da noite. Nesta aldeya, como nas veciñas cómese pan centeo, patacas, carne, fabas, fréxoles, millo, etc. Nos días de festa cómese cabrito asado, garabanzos, arroz, etc. e toda crase de dulces. Os traxes que leva a xente a deario son case todos de pana y-outras telas que son propeas pr'andar envoltas na terra; pero nas festas lúcense traxes como se poden ver por Orense, Coruña, etc. En cambeo noutro tempo usab'a xente pantalóns de picote, camisas de lenzo caseño, chaquetas d'estopa, etc., esto nos homes, y-as mulleres sayas de picote, mantelas, rofaixos, dengues, etc. As casas son de pedra. Os pisos son de madeira, táboas e vigas de castiñeiro; os tellados son case todos de tella e lousa y-algús de palla. Anexos das casas son: a palleira, as bodegas, cortes, etc. As palleiras son de parede hasta altura de dous metros, d'elí arriba son de grades ou sea paus que desd'a parede van dereitos ó freito ou tellado e sirven pra facilitar a ventilación. As bodegas son covas metidas na terra cunha ou dúas por- tas. As cortes son pequenas casarellas, pero a mayor parte están dentro das casas. FESTAS DO ANO.—No día do Ano Novo hay a costumbre de celebrar unha media festucha. No Entroido acostúmbrase a comer moitos chourizos e lambonadas, celebrar festas, ruas e romerías; a xente disfrázase, véstese con trapos, hasta con palla. O día de San Xuan acostúmbrase a noite anterior, andar os rapaces polas carreiras e coller das casas carros, arados e portas, etc., e levalos a lugares onde se poidan ver, como o campanario da igresia, o atrio, etc. O día do Natal acostúmbrase a celebrar gran festa e estar de noite de vela, ir á misa do galo, etc. O día do Santo Patrón, n-iste pobo celébrase gardándolle día santo, y-a noite anterior hai a costumbre de facer unha gran fogueira no centro do pobo hasta o día. (1) XOGOS DOS NENOS E DOS MAIORES.—Os xogos dos nenos son: a billarda, que consiste en dous paus, un maior d'unhos 80 centímetros de largo y-outro menor d'unhos 15, iste ponse na terra, e co outro dáselle un golpe qu'o fai saltar, e unha vez no aire pégaselle outro que fai marchar a billarda a certa distancia; vai un pequeno, coll'a billarda e tíraa facendo a puntería ao palán que está tendido no suelo, si lle dá ten il a mán e volve poñer a billarda na terra e fai o que fixo o outro; pero si non lle dá, entón o que ten a mán onde caíu a billarda vai e pégalle un golpe, dous ou tres, mais non, e si pode tirala ben lexos co palán, tíraa; despois midense os paus qu'hai desde donde está hasta o lugar onde (1) Esta reminiscenza das fogueiras rituás atópase mol basta en Galiza. Ollese as fogueiras de San Johan en tantos lados, a fogueira do San Sebastián, no Castro de Caldelas (Vicente Risco, O Castro de Caldelas, en Arquivos do Seminario de Estudos Galegos, vol. I), a fogueira que se faguía n-unha das motas ou mámoas do Monte Alban, en Sabariz (Rairiz de Veiga). os ritos do folión, estudados por Murgía en Galicia (colección España y sus Monumentos, Barcelona, 1888) e no vol. I da Historia de Galicia, etc. En col de culto, ritos e supersticións relacionadas co lume, compre ver tamén: Jesús Rodríguez López, Supersticiones de Galicia, p. 118-121, e Carré Aldao no volume da Provincia de La Coruña de Geografía del Reino de Galicia, da Editorial Martín, de Barcelona. Relacióase isto todo con antigos ritos céltigos, que mencioan antre outros moitos. S. Reinach en Orpheus. V. R.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/115711016.xml NÓS 82 O INSTITUTO, Coimbra, 4.ª Serie vol. 7.º Num. 4. SUMARIO: A defensa das glorias nacionais no estrangeiro, Antonio Barbosa.—Terra de Santa Maria, Civilas Sanctæ Mariæ, Aguiar Cardoso.—Impressões de Genève.—L’Arbitrage en Peril devant la Société des Nations, Charles Dupuis.—Valor lógico a floculação na anafiloxia, Manuel Joaquim Costa.—Em volta do processo das Tavoras, Luiz T. de Sampaio.—O 4.º Congresso Internacional de Arqueologia, Vergilio Correia.—Libros recebidos. Num. 5. SUMARIO: Ensaio sóbre o confisco de bens na guerra, José d’Almada.—Esbóço etiopatogénico de algumas doenças, Manuel Joaquim da Costa.—The origin of Konkani language, Santona Rodrigues.—Subsídios para a Historia da musica em Portugal, Sousa Viterbo.—A guerra de Sucessão no distrito de Braganca, Cándida Florinda Ferreira.—A Heraldica e a Genealogia, Armando de Matos.—Parisii Cataldi Siculi.—Proverbía, Guido Battelli.—El Niño Jesús de Cebú y la Primera Cofradía Religiosa de Filipinas, Alfredo Gummá y Martí.—Boletim do Instituto.—Revistas o publicações periódicas. EUSKO-IKASKUNTZA'REN DEIA tercer trimestre 1929, San Sebastián. BOLETIN de la Sociedad de Estudios Vascos, en compañía d'un prospeuto das pubricazós da Sociedade. BULETIN DU MUSÉE BASQUE Bayonne, 1929. SOMMAIRE: Ph. Veyrin, Wentuvorth-Webster.—D. Espain, Deo usages mortuaires en Soule.—Les chateax historiques du Pays Basque Français.—Notices pour un Catalogue.—A. Constantin, Du Théâtre des Champs-Elysées au Pueblo Español de Barcelone.—H. Lauwick, La Fête de Paris.—Blne fête basque à Paris—Le Liove d’Or. REVISTA DE CATALUNYA, Sepbre, 1929. SUMARI: A. Rovira i Virgili, Democracie i Corporativisme.—F. Valls-Taberner, Notes sobre el “Consolat de Mar”.—Ferran Soldevila, Unes sessions de la Cambra dels Lords en 1714.—Ambrosi Carriou, L’escriptor i el poble.—En la mort de Pere Vidal.—Nótules.—Croniques Catalanes: La historia i l’Erudició, per Ferran Soldevila, Les Lletres, per Doménec Guansé.—L’Art, per Joan Sacs.—Períodies i Revistes. Imp. NÓS, Linares Rivas, 50. A CRUÑA F. ROMAN e SACO DROGUERIA e FARMACIA Pereira, 19 — OURENSE — Teléfono 28

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/25/25a1/25a14402-fd5f-4f9d-adf0-0fa5b25ac3e7/11571104.xml VIDAS NON PARALELAS (NOVELO) I Rubiron us homes negros a buscal-a caixa. O grave cantar dos cregos rachou o silenzo acugulado de saloucos, afondado pol-o cair mansiño da chuvia. Alonxábase o enterro. Apenas un trepar de xente sobr’as lousas da praza i-o longo desespero do obóe, e somentes quedaban a door, o silenzo e a chuvia. Tres rapaces ibánse enfrontare c’a noite. A nova e descoñecida, xa en nada semellante ás longas e descansadas nas qu’o espaciado tocar da Berenguela trazaba calados circos vibradoiros. O loiro Rosende compracíase en contar as trinta e tres badeladas da yalba, trinta e tres latexos do paxaro do curazón, trinta e tres áas anxelicas batendo no aer bretemoso. Maxinaba o espertar das eirexas labregas purificando a luzada dubidosa i-ó Pico Sagro erguéndose lanzal pra quentar a sua friaxe de seixo penitente c’o primeiro pano sedán do Sol. Tiña ór’o Paulos o espertar un lixado brancor de tiza no negro da pizarra nas noxentas crases de matemáticas. O Xacobo non se sentía istalado na mañán hastra qu’o reló non facía o ángulo das once e s’ordeaba o mundo valeiro e angus:ioso das primeiras horas. Agora os tres rapaces sentíanse perdidos n’unha gandra sin marcos, percorrida pol-o vento infindo e por crecedeiras sombras misteriosas, esculturadas na treboa, d’andar maino e temereso. Petaba nos vidros un torbón de vento e chuvia desfiada. A chuvia, o vento i a noite sobr’a terra mol da coba. Pingotas de cera do velatorio nas táboas do piso, i-o tabardo montesío pendurado diant’o leito xiado e valeiro. Os tres irmaos xuntáronse n’unha longa aperta com’a pra s’afirmare contra o vento qu’os guindaba costa abaixo igoal qu’as follas secas. Entrou o tío fatelo negro, tempas afundidas, mans cruzadas sobr’o pariaugas, consellos, lembranzas, a dureza da vida i-un programa d’homildeza. Nas primeiras noites alguén andaba pol-a casa. Soilo non s’astrevía a franquear a porta d’un coarto. Unha man acariñaba as testas dos mozos. Eles non rebulían, mais deseguida viña un soniño confiado. As primeiras mañás indo pr’a misa a San Fiz de Solorio os rapaces non s’astrevían a ollar pr’a naiciña enloitada. Na casa aínda figuraba a mesma. Na rua e na eirexa era tan pouquiña cousa qu’as mulleres do mercado botábanlle olladas de lástema i-os cirios puñanse mais amarelos pr’alomear a morte dos ollos vidrosos. Unha serán chegou o tío pra levar os rapaces d’apaseo. Seguiron por camiños fondos e mollados entr’as outras paredes dos vellos hortos dos coengos. O Rosende non sabía afastar os ollos d’un toxal frolecido e seguía con lediza o fuxir d’auga sobr’un leito d’area e de croyos locidores; quixera mollar alí os pés despois de camiñar tod’o día pol-as parroquias campesías coma os probes que demandan un recuncho quente nas palleiras. O Xacobe queimabaselle a gorxa c’as palabras que non quería falar ó tío: —«Quero deixar ista vella cibdá. Vivir n’aldea ou millor n’un porto. Barcos ronselando a badía, bandeiras de consulados, traballo, inquetude».